محدودیت دسترسی به اینترنت بین الملل و استقبال از سکوهای داخلی: فرصت یا تهدید؟ :: افق میهن

در چند وقت اخیر محدودیت های بین المللی دسترسی به اینترنت محدودیت هایی ایجاد کرده است که پیامدهای اقتصادی منفی بسیاری را به دنبال دارد، اما از منظری دیگر می توان از این اتفاق بهره برداری مفیدی کرد که در بلندمدت به نفع اقتصاد خرد و کلان کشور و مخاطبان خواهد بود.

به گزارش افق میهن، در ماه‌ها و سال‌های اخیر محدودیت‌هایی برای دسترسی به پیام‌رسان‌ها و پلتفرم‌های خارجی به دلیل مسائل امنیتی و اجتماعی در ایران اعمال شده است. این محدودیت ها شامل مسدود کردن دسترسی مستقیم به سرویس هایی مانند یوتیوب، تلگرام، واتس اپ و سایر سرویس های جهانی بود که کاربران مجبور به استفاده از VPN یا پروکسی برای دسترسی به آنها بودند. وضعیتی که زیان های اقتصادی مستقیم و غیرمستقیم زیادی را برای مردم و بنگاه ها به همراه داشت.

تداوم این محدودیت ها حتی باعث شد تا در برخی نقاط اتصال به اینترنت جهانی قطع شود و کاربران تنها به شبکه ملی اطلاعات دسترسی داشته باشند که تبعات اقتصادی غیرقابل انکاری داشت و تجارت دیجیتال را به شدت تحت تاثیر قرار داد.

اما استقبال مردم از پیام رسان های داخلی در بلندمدت می تواند فرصت های اقتصادی جدیدی را برای کشور ایجاد کند.

چرا استفاده از پیام رسان های داخلی مقرون به صرفه است؟

اگرچه در مورد پیامدهای منفی اقتصادی قطع دسترسی به اینترنت بین المللی بسیار گفته شده است، اما با دریچه ای دیگر می توان آثار مثبتی را نیز از این موضوع مشاهده کرد که در بلندمدت می تواند نتایج مثبتی داشته باشد که به برخی از آنها به تفصیل اشاره می کنیم:

۱. حفظ درآمد در داخل کشور

یکی از بزرگترین مزیت های استفاده از پیام رسان های داخلی حفظ ارزش پول و درآمد در داخل اقتصاد کشور است.

به عنوان مثال تلگرام که پیش از این در ایران بسیار مورد استفاده قرار می گرفت، با معرفی سرویس تلگرام پریمیوم از کاربران پول جمع آوری می کرد و طبق برآورد کارشناسان، درآمد سالانه این سرویس از کاربران ایرانی حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون دلار بود که به خارج از کشور منتقل می شد.

در این میان اگر کاربران از اشتراک یا خدمات مشابه در پیام رسان های داخلی استفاده کنند، این درآمدها به جای ارز، گردش اقتصادی در داخل کشور ایجاد می کند و به توسعه شرکت های ایرانی کمک می کند.

۲. کاهش هزینه های پنهان VPN و اینترنت خارجی

استفاده از VPN برای دور زدن فیلتر پیام های خارجی هزینه های مستقیم و پنهان زیادی دارد:

هزینه اشتراک VPN: بسیاری از کاربران مجبور به خرید خدمات خارجی با هزینه ماهانه چندین دلار هستند.

هزینه داده اینترنت خارجی: مصرف دیتا برای استفاده از VPN معمولاً به دلیل مصرف ترافیک بین المللی بسیار گرانتر از اینترنت داخلی است و تعرفه اینترنت بین المللی در ایران حدود ۱۰۰ درصد گرانتر از اینترنت داخلی است.

کاهش سرعت و کیفیت: عبور ترافیک از سرورهای خارجی نه تنها هزینه بیشتری دارد، بلکه کیفیت و سرعت اینترنت را کاهش می دهد که به طور غیر مستقیم بر بهره وری کاربران تأثیر می گذارد.

در مقابل این هزینه ها، پیام رسان های داخلی با پهنای باند داخلی کار می کنند که هم سرعت بالاتری دارد و هم هزینه مصرف داده کمتری برای کاربران دارد که می تواند منجر به صرفه جویی قابل توجهی در هزینه ماهانه کاربران شود.

۳. تقویت صنعت فناوری و ایجاد اشتغال

استقبال از بسترهای داخلی به رشد صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران کمک می کند.

توسعه پیام‌رسان‌های بومی مانند Rubika، Yes و Ita که هر کدام میلیون‌ها کاربر دارند، تقاضا برای خدمات توسعه نرم‌افزار، امنیت سایبری و داده‌محور، تبلیغات دیجیتال و خدمات ابری داخلی را افزایش داده است.

این تقاضا به نوبه خود به ایجاد هزاران شغل مستقیم و غیرمستقیم، افزایش سرمایه گذاری و شکل گیری اکوسیستم های فناوری کمک می کند.

۴. امنیت داده ها و خودکفایی فناوری

پیام رسان های خارجی همیشه با نگرانی های “امنیت داده ها” همراه بوده اند. در گذشته کاربران ایرانی برای تجزیه و تحلیل داده ها و استفاده از خدمات تبلیغاتی مجبور بودند از سرورهای خارجی سر بزنند که باعث می شد اطلاعات و داده ها به خارج از مرزها برود.

استفاده از پیام رسان های داخلی به این معنی است که داده ها در داخل نگهداری می شوند – موضوع مهمی که می تواند امنیت اطلاعات را برای کاربران، شرکت ها و مشاغل افزایش دهد و از نشت اطلاعات استراتژیک جلوگیری کند.

چرا استقبال داخلی در بلندمدت مهم است؟

با وجود تمام این مزایا، باید پذیرفت که در کوتاه مدت، این انتقال پیام رسان خارجی به داخلی کاملاً بدون ضرر نیست. بسیاری از بازیگران دیجیتال هنوز درآمد خود را از پلتفرم های جهانی به دست می آورند و حرکت مستقیم به خدمات داخلی می تواند در کوتاه مدت مضر باشد. از جمله کاهش درآمد تبلیغات یا مخاطب بین المللی.

اما از سوی دیگر، اگر فعالان فضای مجازی، توسعه‌دهندگان و کسب‌وکارهای دیجیتال با برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری استراتژیک به سمت پلتفرم‌های داخلی بروند، این تغییر بلندمدت می‌تواند به نفع آنها نیز باشد. پیام رسان های داخلی می توانند یک بازار محلی، ایمن و قابل گسترش ایجاد کنند که در آن درآمد داخلی بماند، هزینه ها کاهش یابد و اشتغال افزایش یابد.

لزوم تقویت زیرساخت پیام رسان های داخلی

با وجود محبوبیت کاربران، بسیاری از پیام رسان ها و پلتفرم های داخلی هنوز زیرساخت فنی و شبکه ای را برای پشتیبانی از میلیون ها کاربر همزمان کاملاً آماده ندارند.

افزایش کاربران نیازمند سرورهای قدرتمندتر، پهنای باند بیشتر، امنیت سایبری بالاتر و توانایی مدیریت حجم زیادی از ترافیک و داده است. بدون این پیشرفت‌ها، تجربه کاربری کاهش می‌یابد و کاربران ممکن است به خدمات خارجی روی بیاورند. بنابراین دولت و شرکت‌های داخلی باید بر سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، ارتقای کیفیت خدمات و توسعه فناوری بومی تمرکز کنند تا پذیرش بلندمدت کاربران ثابت بماند و اقتصاد دیجیتال کشور به طور مستمر رشد کند.

فرصت یا تهدید؟

استقبال مردم ایران از پیام رسان های داخلی، اگرچه در ابتدا ناشی از محدودیت های دسترسی بوده و ممکن است در کوتاه مدت مضر به نظر برسد، اما در بلندمدت فرصت اقتصادی مهمی برای کشور است. این فرآیند می تواند به کاهش خروج ارز، صرفه جویی در پول کاربران، رشد و توسعه فناوری داخلی، تقویت امنیت داده ها و ایجاد اشتغال پایدار کمک کند.

در نهایت، اگر فعالان فضای مجازی و کسب و کارهای دیجیتال به سمت خدمات داخلی به صورت هدفمند و با برنامه ریزی دقیق حرکت کنند، این تغییر می تواند به نفع فعالان بازار و اقتصاد کشور باشد.