اجداد مهرهدار ما احتمالاً چهار چشم داشتند
زومیت: یافته های شگفت انگیز از فسیل های ۵۱۸ میلیون ساله، فرضیات قبلی در مورد تکامل بینایی را به چالش می کشد. بررسی بقایای یک نوع ماهی بی آرواره که یکی از اولین مهره داران شناخته شده در تاریخ به شمار می رود، نشان می دهد که این موجودات احتمالاً به جای دو چشم، دو جفت چشم فعال داشته اند.
بیش از نیم میلیارد سال پیش، قدیمی ترین مهره داران زمین از یک جفت چشم اضافی بهره مند شدند. یک نوآوری منحصر به فرد تکاملی که بقایای آن هنوز در بدن انسان حفظ می شود. پی یان کونگ و تیم تحقیقاتی او از دانشگاه یوننان چین فسیلهای استثنایی یک گونه ماهی باستانی به نام Myllokunmingid را در سواحل دریاچه Dianchi بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ کشف کردند.
زیست بوم منطقه چنگجیانگ، جایی که نمونهها در آن کشف شدند، به دلیل حفظ جزئیات شگفتانگیز بافتهای نرم شهرت جهانی دارد. فسیل ها مربوط به دوره کامبرین است. در این دوره، زندگی جهشی بزرگ داشت و بیشتر گروه های اصلی حیوانات امروزی در آن زمان ریشه دوانیدند. در میان یافته های تیم دکتر کنگ، چیزی که بیش از همه توجه دانشمندان را به خود جلب کرد، حفظ قسمت های ظریف سیستم بینایی و بافت های نرم بدن بود.
تکامل چشم در تاریخ زیست شناسی مسیرهای مختلفی را طی کرده است. بی مهرگانی مانند حشرات از چشم های مرکب با هزاران واحد نوری مستقل استفاده می کنند، اما مهره دارانی مانند انسان و خزندگان دارای چشم هایی از نوع دوربین هستند. این ساختار شامل عدسی کروی، شبکیه چشم، عنبیه و عضلات کنترل کننده است. وجود ملانوزوم ها یا ساختارهای حاوی رنگدانه در فسیل ها به دانشمندان این امکان را می دهد که ساختار بینایی این موجودات باستانی را به دقت بازسازی کنند.
بر اساس گزارش نیوساینتیست، مشاهده فسیل ها در زیر میکروسکوپ الکترونی دو نقطه تیره و کوچک را بین جفت اصلی چشم آشکار کرد. جاکوب وینتر، محقق دانشگاه بریستول، میگوید: «موجبتر وجود اثرات لنز در جفتهای جانبی و مرکزی چشم است. پیش از این، لکههای مشابه در فسیلها به عنوان اندامهای بویایی تعبیر میشدند، اما شواهد جدید نشان میدهد که این موجودات در واقع از چهار چشم دوچشمی برای درک محیط خود استفاده میکردند.
محققان بر این باورند که جفت چشم مرکزی در طی میلیونها سال تکامل یافته، کاربرد خود را تغییر داده و به “کمپلکس صنوبری” تبدیل شده است. در حالی که خزندگان امروزی هنوز اندامی حساس به نور به نام “چشم جداری” در بالای سر خود دارند، در پستانداران این ساختار به “غده صنوبری” یا غده صنوبری تبدیل شده است که با ترشح ملاتونین، ساعت بیولوژیکی بدن را تنظیم می کند. این اندام ها قبل از تبدیل شدن به تنظیم کننده خواب، نقش فعالی در تصویربرداری محیطی ایفا کرده اند.
تصویر فسیلی از Hychoictys که در آن ملانوزوم ها به خوبی حفظ شده اند. Hychoictis ماهی کوچک متعلق به دوره زمین شناسی کامبرین است که علاوه بر چشمان اصلی دارای یک جفت دوم کوچک اندام بینایی نیز بوده است.
ترکیب چشم های درشت و کوچک به این ماهی ها میدان دید منحصر به فردی می دهد. از چشم های بزرگ برای دیدن جزئیات با وضوح بالا و چشم های کوچک برای شناسایی سریع اجسام متحرک و شکارچیان استفاده می شد. به گفته تیم تحقیقاتی، این ساختار بصری به این موجودات چیزی شبیه به تجربه تماشای یک فیلم در سینماهای IMAX می داد تا شانس بیشتری برای بقا در دنیای خطرناک کامبرین داشته باشند.
برخی کارشناسان ضمن استقبال از کشف جدید، نسبت به جایگاه اندام بویایی در مدل جدید ابراز تردید کرده اند. فقدان اثر بینی در فسیل ها سؤالات مهمی را از نظر زیست شناسی تکاملی ایجاد می کند. با این حال، محققان تاکید می کنند که دوره کامبرین زمان آزمون و خطای عجیب تکاملی بوده است و داشتن چشم های متعدد در قسمت های مختلف سر برای فرار از دست شکارچیان راه حلی کاملا منطقی به نظر می رسد.
