تحلیل کارنامه بارش کشور در سال زراعی ۱۴۰۴ / وضعیت بارش در کشور چگونه است؟

به گزارش خبرگزاری افق میهن، تحلیل بارندگی یکی از ابزارهای مهم پایش شرایط اقلیمی و مدیریت منابع آبی است و بررسی میزان و الگوی بارندگی امکان شناسایی روندهای بلندمدت از جمله کاهش یا افزایش بارندگی، وقوع خشکسالی و احتمال وقوع سیل را فراهم می کند. این تحلیل ها نقش مهمی در آگاهی عمومی دارند و می توانند تصویر روشنی از وضعیت منابع آبی کشور در اختیار افکار عمومی و تصمیم گیران قرار دهند.

از سوی دیگر، نتایج تحلیل بارندگی مبنای برنامه ریزی و سیاست گذاری در زمینه های مختلف است. مدیریت منابع آب، کشاورزی، محیط زیست و حتی توسعه شهری بدون تکیه بر داده های دقیق بارش با چالش های جدی مواجه خواهد شد و اطلاع رسانی رسانه ها در این زمینه می تواند به افزایش حساسیت جامعه نسبت به مصرف بهینه آب کمک کرده و زمینه ساز تصمیم گیری های آگاهانه تر برای مقابله با پیامدهای کم آبی و تغییرات آب و هوایی باشد.

پهنه بندی بارندگی استان های کشور

بر اساس نقشه زیر در هفته یازدهم سال زراعی جاری و از دهم تا شانزدهم استان های نیمه شمالی کشور بارندگی داشته و میانگین بارندگی کل استان ها کمتر از میانگین بلندمدت بارندگی در این هفته بوده و میانگین بارندگی کشور ۶.۴ میلی متر کمتر از متوسط ​​بلندمدت بوده است.

بیشترین بارندگی تجمعی هفته جاری در ایستگاه‌های آستارا و حویق در استان گیلان به ترتیب ۸۴.۷ و ۸۱ میلی‌متر و در ایستگاه تنکابن در استان مازندران به میزان ۷۳.۷ میلی‌متر ثبت شد.

پهنه بندی میزان انحراف بارندگی کل کشور نسبت به بلندمدت

نقشه زیر انحراف مجموع بارندگی تجمعی هفته یازدهم سال زراعی جاری را نسبت به دوره مشابه درازمدت (۱۳۹۹-۱۳۷۰) نشان می دهد که با توجه به نقشه انحراف بارندگی دریافتی نسبت به بلندمدت این هفته، در اکثر مناطق نیمه شرقی کشور، نرمال تا نصف بارندگی کمتر از نرمال بوده است.

استان‌های مازندران، گیلان و آذربایجان شرقی در بخش‌های کوچکی از محدوده خود تا ۴۰ میلی‌متر بیشتر از نرمال و در سایر نقاط تا ۴۰ میلی‌متر کمتر از نرمال بارندگی داشته‌اند.

استان های خراسان شمالی، رضوی، خراسان جنوبی و سمنان، گلستان، یزد، کرمان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان در اکثر مناطق خود در شرایط نرمال و بدون بارندگی بودند و سایر استان های کشور در تمام یا بخشی از محدوده خود تا ۸۰ میلی متر بارندگی کمتر از نرمال داشتند.

پهنه بندی خشکسالی ۱۴ روزه با استفاده از شاخص موثر خشکسالی

نقشه زیر وضعیت خشکسالی را با توجه به شاخص موثر کوتاه مدت EDI 14 روزه نشان می دهد. این نقشه نشان می دهد که از نظر شاخص خشکسالی مؤثر، بیشتر مساحت کشور در این ۱۴ روز خشکسالی خفیف تا شدید را در تمام یا بخشی از محدوده خود تجربه کرده است.

استان‌های اردبیل، آذربایجان شرقی و غربی، کردستان، کرمانشاه و ایلام در بخش‌هایی از محدوده خود خشک‌سالی خفیف تا شدید و در سایر نقاط خشک‌سالی خفیف تا شدید را تجربه کرده‌اند.

استان سیستان و بلوچستان در شرایط عادی و بدون بارندگی قرار داشته و سایر استان های کشور در تمام یا قسمتی از مناطق خود خشکسالی خفیف تا شدید را تجربه کرده اند.

غیرعادی بودن میانگین دمای استان های کشور نسبت به بلندمدت

نمودار و نقشه زیر تفاوت میانگین دمای هفته یازدهم سال زراعی جاری با میانگین دما در بلندمدت (۱۳۹۹-۱۳۷۰) در هفته مشابه را برای کشور و استان ها نشان می دهد که در کل کشور ۱.۵ درجه سانتی گراد افزایش نشان می دهد و تمامی استان های کشور افزایش دما را تجربه کرده اند.

بیشترین ناهنجاری مثبت میانگین دمای هفتگی در استان گیلان ۳.۴ درجه و بیشترین ناهنجاری منفی دمایی ۰.۴ درجه در استان سیستان و بلوچستان است.

استان هرمزگان در این هفته تغییر دمای محسوسی نسبت به میانگین بلندمدت خود نداشته است.

بررسی وضعیت بارش یکی از مهمترین شاخص های ارزیابی شرایط اقلیمی هر منطقه است. میزان و توزیع زمانی بارش نه تنها بر منابع آب سطحی و زیرزمینی تأثیر می گذارد، بلکه با امنیت غذایی، تولیدات کشاورزی و حتی پایداری سکونتگاه های انسانی نیز مرتبط است. بدون نظارت دقیق بر بارندگی، برنامه ریزی برای مدیریت منابع آب با خطاهای جدی همراه خواهد بود.

در کشورهایی که اکثر آنها در اقلیم های خشک و نیمه خشک قرار دارند، اهمیت پایش بارندگی دوچندان است. نوسانات بارندگی، وقوع خشکسالی های متوالی یا باران های شدید و سیل می تواند پیامدهای گسترده ای برای بخش کشاورزی، تامین آب آشامیدنی و حتی زیرساخت های شهری داشته باشد و تجزیه و تحلیل آماری داده های بارندگی به آمادگی بیشتر برای سال های کم آب یا پرآب کمک می کند.

از سوی دیگر، بررسی وضعیت بارش نقش اساسی در مدیریت سدها و مخازن آب دارد. تصمیم گیری در مورد میزان ذخیره یا رهاسازی آب به پیش بینی های دقیق هواشناسی و تحلیل روند بارش بستگی دارد. اگر این داده ها نادیده گرفته شوند، احتمال وقوع بحران هایی مانند کمبود آب یا خسارات سیل افزایش می یابد.

پایش بارندگی در زمینه تغییرات آب و هوایی نیز اهمیت ویژه ای دارد و مقایسه داده های بلندمدت نشان می دهد که الگوی بارندگی در بسیاری از مناطق تغییر کرده است. این تغییر الگوها مستلزم بازنگری در شیوه های مدیریت منابع طبیعی و برنامه های توسعه است.

آگاهی مردم از وضعیت بارندگی نیز می تواند به بهبود الگوی مصرف آب کمک کند و وقتی شهروندان بدانند که یک سال آبی با کاهش بارندگی مواجه بوده است، حمایت بیشتری در صرفه جویی و مصرف مسئولانه خواهند داشت و اطلاع رسانی شفاف و مستمر از وضعیت بارندگی بخشی از استراتژی کلان مدیریت پایدار منابع آب است.