روش جدید استفاده از کالابرگ الکترونیک

مانند مجله الکترونیکی در سال های اخیر به یکی از مهمترین ابزارهای سیاست حمایتی دولت برای تامین کالاهای اساسی تبدیل شده و اکنون وارد مرحله جدیدی از اجرا شده است. بر اساس اعلام رسمی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، خرید کالاهای الکترونیکی بدون نیاز به کارت بانکی امکان پذیر است و خانوارهایی که کارت بانکی ندارند یا کارت آنها مسدود است نیز می توانند از اعتبار کالای خود استفاده کنند. این تغییر مهم می تواند میلیون ها نفر از دهک های پایین درآمدی را که به دلیل مشکلات بانکی از مزایای کالابرگ محروم شده اند، به چرخه حمایت معیشتی بازگرداند.

در این گزارش جامع، جزئیات کامل روش جدید خرید کاتالوگ الکترونیک، نحوه دریافت کد خرید، وضعیت حساب های مسدود شده، فروشگاه های واجد شرایط، تاثیر اقتصادی این تصمیم و آینده طرح کاتالوگ الکترونیک بررسی شده است.

فاکتور الکترونیکی بدون کارت بانکی تغییرات در دسترسی خانوارها

بر اساس اعلام معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از این پس استفاده از فاکتورهای الکترونیکی صرفاً وابسته به کارت های بانکی نخواهد بود. افرادی که کارت بانکی ندارند، کارتشان مسدود است یا حسابشان دارای محدودیت قضایی است، می توانند از طریق سامانه پشتیبانی کد خرید (بارکد) دریافت کرده و با ارائه آن در فروشگاه های طرف قرارداد نسبت به خرید کالای الکترونیکی اقدام کنند.

این اقدام عملا یکی از بزرگترین موانع اجرای کامل کاتالوگ الکترونیکی را برطرف می کند. زیرا قبلا شرط اصلی استفاده از کالابرگ داشتن کارت بانکی فعال بود و همین امر باعث طرد بخشی از جامعه هدف شده بود.

فاکتور الکترونیکی برای حساب های مسدود شده؛ سازوکار جدید دولت

یکی از مهم ترین نکات اعلام شده در طرح جدید کالابرگ، تعیین تکلیف حساب های با حکم قضایی یا مسدود شده است. بر اساس اعلام وزارت رفاه، حتی در صورت مسدود شدن حساب کاربری، اعتبار کالای الکترونیکی وی محفوظ بوده و با کد خرید قابل استفاده است.

به این ترتیب:

• مسدود کردن حساب مانع استفاده از کاتالوگ الکترونیکی نمی شود

• اعتبار کالابرگ به حساب قضایی واریز نمی شود

• خرید فقط در چارچوب کالاهای اساسی انجام می شود

این تصمیم از نظر سیاست اجتماعی از اهمیت بالایی برخوردار است. زیرا بخش قابل توجهی از افراد دارای بدهی یا مشکلات حقوقی در دهک های پایین درآمدی قرار دارند و حذف آنها از لیست می تواند تبعات معیشتی داشته باشد.

نحوه دریافت کد خرید کاتالوگ الکترونیکی از سامانه پشتیبانی

برای استفاده از روش جدید کالاهای الکترونیکی بدون کارت بانکی، خانوارها باید از سامانه پشتیبانی استفاده کنند. مراحل دریافت کد خرید کاتالوگ الکترونیکی به شرح زیر است:

1. وارد سیستم پشتیبانی شوید

2. مشاهده وضعیت کالاهای الکترونیکی

3. گزینه دریافت کد خرید را انتخاب کنید

4. بارکد یا کد دیجیتال دریافت کنید

5. ارائه کد به فروشگاه طرف قرارداد

این کد در واقع معادل اعتبار کالای الکترونیکی فرد است و فروشگاه با اسکن آن، خرید کالاهای واجد شرایط را ثبت می کند.

کاتالوگ الکترونیکی در فروشگاه ها; نحوه خرید با بارکد

در روش جدید فروشگاه های مجهز به بارکد خوان می توانند بدون کارت بانکی، فاکتور الکترونیکی را پردازش کنند. روند خرید به شرح زیر است:

• گزیده ای از محصولات موجود در کاتالوگ

• کد خرید یا بارکد را وارد کنید

• کد را توسط فروشنده اسکن کنید

• کسر اعتبار کالاهای الکترونیکی

• ثبت خرید در سامانه

در این روش هیچ تراکنش بانکی انجام نمی شود و اعتبار مستقیماً از حساب فاکتور الکترونیکی فرد کسر می شود.

کارت الکترونیکی بدون کارت برای چه کسانی فعال شد؟

بر اساس اطلاعیه وزارت رفاه گروه های زیر می توانند از کاتالوگ الکترونیکی بدون کارت بانکی استفاده کنند:

• افرادی که کارت بانکی ندارند

• افرادی که کارت های مسدود شده دارند

• افرادی که دارای حساب های حقوقی هستند

• خانوارهایی که مشکلات بانکی دارند

• برخی از مشتریان حساب کاربری ندارند

این تغییر عملاً پوشش کاتالوگ الکترونیکی را به کل جمعیت هدف یارانه ای نزدیک می کند.

نشریه الکترونیکی و عدالت اجتماعی در توزیع یارانه

یکی از اهداف اصلی اصلاح طرح صورتحساب الکترونیکی، افزایش عدالت در دسترسی به یارانه کالایی است. در مدل قبلی دسترسی به صورتحساب الکترونیکی وابسته به زیرساخت بانکی بود اما در مدل جدید دسترسی مستقیم به اعتبار امکان پذیر است.

این تغییر سه پیامد مهم دارد:

• رفع تبعیض بانکی در دریافت صورتحساب الکترونیکی

• افزایش پوشش دهک های پایین

• کاهش نابرابری دسترسی

کاتالوگ الکترونیکی و کاهش فقر غذایی خانوار

کارشناسان رفاه اجتماعی معتقدند دسترسی کامل به کاتالوگ الکترونیکی می تواند نقش مهمی در کاهش فقر غذایی داشته باشد. کاتالوگ الکترونیکی برای خرید کالاهای اساسی مانند:

• روغن

• برنج

• محصولات لبنی

• گوشت

• مرغ

• تخم مرغ

• پاستا

استفاده می شود و رفع محدودیت های بانکی دسترسی خانوارهای محروم به این اقلام را افزایش می دهد.

کاتالوگ الکترونیکی و تاثیر آن بر بازار کالاهای اساسی

اجرای گسترده تر بلیط های الکترونیکی بدون کارت بانکی می تواند تقاضای هدفمند برای کالاهای ضروری را افزایش دهد. در این مدل یارانه مستقیماً به کالا تبدیل شده و امکان مصرف در بخش‌های غیرضروری کاهش می‌یابد.

نتیجه احتمالی:

• ثبات تقاضا برای کالاهای اساسی

• کاهش فشار تورمی بر اقلام یارانه ای

• هدایت یارانه ها به سمت مصرف واقعی

مجله الکترونیکی و آینده سیاست حمایتی دولت

در سال های اخیر دولت به تدریج سیاست انتقال یارانه نقدی به کالابرگ الکترونیک را دنبال کرده است. دلیل اصلی این سیاست هدفمندی یارانه ها و جلوگیری از انحراف مصرف است. فعال شدن کاتالوگ الکترونیکی بدون کارت بانکی نشان می دهد که دولت به دنبال پوشش کامل جامعه هدف است.

پیش بینی کارشناسان:

• افزایش جمعیت موجود در کاتالوگ الکترونیکی

• کاهش وابستگی به یارانه نقدی

• حرکت به سمت یارانه کامل کالا

کاتالوگ الکترونیکی و تجربه جهانی کوپن غذا

در بسیاری از کشورها، طرح بلیط الکترونیکی معادل «کوپن دیجیتالی غذا» است. سیستم های مشابهی در کشورهایی مانند ایالات متحده، برزیل و هند که به جای پول نقد، اعتبار غذایی ارائه می کنند، اجرا شده است.

مزایای رایج این سیستم ها:

• کنترل مصرف یارانه

• سوء استفاده را کاهش دهید

• حمایت غذایی هدفمند

کاتالوگ الکترونیکی و چالش های پیاده سازی

اجرای فاکتور الکترونیکی بدون کارت بانکی با وجود مزایای گسترده، چالش هایی نیز دارد:

• نیاز به پوشش کامل فروشگاه ها

• آموزش فروش

• دسترسی دیجیتالی خانوارها

• امنیت کد خرید

اما وزارت رفاه اعلام کرده است که زیرساخت های بارکدخوان در فروشگاه های زنجیره ای و بسیاری از فروشگاه های داخلی فراهم شده است.

کاتالوگ الکترونیکی و اعتماد عمومی به سیستم یارانه

یکی از مشکلات سیستم یارانه عدم اعتماد ناشی از حذف یا اختلال در دریافت یارانه است. ایجاد امکان استفاده از کاتالوگ الکترونیکی بدون کارت بانکی می تواند اعتماد خانوارهای کم درآمد را افزایش دهد.

زیرا:

• هیچکس به دلیل مشکل بانکی مستثنی نیست

• اعتبار فاکتور محفوظ است

• دسترسی واقعی تضمین شده است

کاتالوگ الکترونیکی و نقش سیستم پشتیبانی

سامانه پشتیبانی به عنوان اصلی ترین پایگاه اطلاع رسانی بهزیستی کشور در اجرای کاتالوگ الکترونیکی نقش اساسی دارد. کلیه اطلاعات خانوار، اعشاری، اعتبار محصول و کد خرید در این سامانه ثبت شده است.

با اضافه شدن قابلیت کد خرید، سیستم پشتیبانی عملا به کیف پول کالابرگ الکترونیکی تبدیل شده است.

کاتالوگ الکترونیک و گام بعدی دولت

برخی گزارش ها حاکی از آن است که دولت قصد دارد کالابرگ را در مراحل بعدی کاملاً الکترونیکی از سیستم بانکی کند و حتی امکان استفاده آفلاین را نیز فراهم کند. در این صورت، کاتالوگ الکترونیکی به یک سیستم مستقل یارانه محصول تبدیل می شود.

خرید کالابرگ بدون کارت بانکی نیز امکان پذیر است

معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد: افرادی که کارت بانکی ندارند و یا کارتشان مسدود است، می توانند با دریافت کد خرید (بارکد) از سامانه پشتیبانی، از کوپن خود در فروشگاه های مجهز به بارکدخوان استفاده کنند. سازوکار مشخصی نیز برای حساب های دارای دستور قضایی تعیین شده است.

خلاصه

امکان خرید کالای الکترونیکی بدون کارت بانکی یکی از مهمترین اصلاحات اخیر در نظام یارانه ای کشور است. این تصمیم باعث می شود همه خانوارهای واجد شرایط، حتی بدون دسترسی بانکی، بتوانند از اعتبار کالابرگ استفاده کنند. اجرای این سیاست می تواند باعث افزایش پوشش حمایتی، تقویت عدالت دسترسی و افزایش کارایی یارانه کالاها شود.

منبع

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی

معاونت رفاه اجتماعی

سامانه حمایت از یارانه