جزئیات اجرای طرح حذف ۴ صفر از پول ملی| خداحافظی با ریال قدیم در سال ۱۴۰۹

به گفته بازار، قانون فاصله از ۴ صفر اینچ آبان مصوب ۱۴۰۴ و از ۱۶ آذر در سال ۱۴۰۴ لازم الاجرا شد. از این تاریخ دو سال برای آماده سازی زیرساخت ها برنامه ریزی شده و پس از آن یک دوره انتقالی سه ساله اجرا می شود. در دوره انتقال، ریال قدیم و ریال جدید به طور همزمان معتبر خواهند بود و پس از سه سال تنها ریال جدید مبنای رسمی خواهد بود.

این اقدام تنها یک تغییر اسمی در مقیاس است و تاثیری بر تورم، نقدینگی یا سطح عمومی قیمت‌ها ندارد. هدف از اجرای این طرح ساده‌سازی محاسبات، کاهش خطاهای مالی، تسهیل مبادلات و کاهش هزینه‌های چاپ و حمل اسکناس است.

تفاوت ریال قدیم و جدید چیست؟

طبق قانون، ریال به عنوان پول ملی باقی می ماند و با حذف چهار صفر، هر ریال جدید معادل ۱۰۰۰۰ ریال قدیم می شود. هیچ تغییری در ارزش های واقعی اقتصاد وجود ندارد و تنها تغییر در مقیاس اسمی است. برای واحد پول کوچک نیز «قرآن» تعریف شده است که هر ریال معادل ۱۰۰ قرآن است. نرخ تبدیل نیز یک به ده هزار است; یعنی با حذف چهار صفر، ریال قدیم با ریالی که در دوره گذار خواهیم داشت، برابر می شود.

هدف از اجرای این طرح چیست و چه کمکی به اقتصاد می کند؟

یکی از اهداف بهبود وجهه پول ملی در سطح بین المللی است. برابری ریال با ارزهای بین المللی با حذف صفرها تصویر بهتری به دست می آورد. با این حال، هدف اصلی تسهیل محاسبات و مبادلات است. با افزایش تورم و افزایش قیمت ها، تعداد صفرها در اعداد افزایش یافته و محاسبات را دشوارتر می کند.

حذف صفرها چندین مزیت دارد. به این معنی که کار حسابداری راحتتر و تبادل راحتتر انجام می شود، خطای محاسبات کاهش می یابد و با اجرای این طرح سرانه اسکناس مورد نیاز نیز کاهش می یابد که این امر باعث کاهش هزینه حمل اسکناس و مسکوک و همچنین هزینه چاپ و حذف پول می شود.

وظیفه مردم در دوران گذار چیست و چه اقداماتی باید انجام دهند؟

در حال حاضر در آستانه عملیاتی شدن و آماده سازی طرح هستیم و این مرحله دو سال به طول می انجامد. در این مدت سامانه‌ها به‌روزرسانی و تغییرات نرم‌افزاری و سخت‌افزاری در سامانه‌های بانکی و مالیاتی و همچنین کلیه سامانه‌هایی که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با سیستم پرداخت مرتبط هستند، اعمال می‌شود. در طول این دو سال، با اطلاع رسانی جامع به مردم اطلاع داده می شود که هیچ تغییر ساختاری ایجاد نمی شود و تنها چهار صفر به صورت اسمی حذف می شوند.

برای آشنایی مردم با واحد جدید، “قیمت گذاری دوگانه” قبل از شروع دوره انتقال معرفی می شود. به این ترتیب مردم در معرض قیمت کالاها و خدمات به ریال قدیم و جدید قرار می گیرند و به تدریج این تغییر بزرگی را درونی می کنند. به عنوان مثال محصولی با قیمت ۲۰۰۰۰ ریال (معادل ۲۰۰۰ تومان) با قیمت جدید ۲ ریال مشمول دوره گذار می شود. در این مدت مردم می توانند با پول قدیم و جدید پرداخت کنند. اطلاعات حساب در موبایل بانک، فاکتورها، نرم افزارهای کسب و کار موبایلی و فاکتورها نیز در همین دوره دو ساله به روز می شوند. اجرای طرح برای جلوگیری از سوء استفاده از قیمت ها به صورت مستمر نظارت می شود و مردم با آگاهی کامل پرداخت های خود را انجام می دهند.

تکلیف اسکناس های قدیمی چه می شود؟ آیا حذف برنامه ریزی شده صفرها تاثیری بر پایه پولی، نقدینگی و تورم دارد؟

اجرای این طرح با هدف ایجاد پول جدید یا تغییر نقدینگی نیست. برنامه ریزی چاپ اسکناس مانند قبل انجام می شود. فقط در حال حاضر برنامه ریزی شده است که در دو سال آینده چه تعداد از اسکناس هایی که باید طبق روال سالانه چاپ می شد با استفاده از دستگاه جدید (بدون چهار صفر) چاپ شود. بنابراین قانون مستلزم یک دوره آماده سازی دو ساله است. بنابراین، این طرح بر متغیرهای کلان اقتصادی مانند تورم، پایه پولی و نقدینگی تأثیری نداشته و صرفاً بیانگر تغییر مقیاس است.

به طور خلاصه، دو سال مرحله مقدماتی برای تغییر زیرساخت ها و سیستم ها است و پس از اتمام آن وارد فاز انتقال سه ساله می شویم که پول جدید معرفی شده و سیستم ها آماده می شود، اما پول قدیمی در کنار پول جدید نیز معتبر است. هدف از این دوره سه ساله آشنایی افراد و دادن فرصت سازگاری کامل به آنها است. در پایان این سه سال رسماً اعلام می شود که فقط ریال جدید (بدون چهار صفر) اعتبار دارد و طبق دستورالعمل بانک مرکزی پول قدیمی برداشت می شود.