بازگشایی بازار سرمایه بدون شفاف‌سازی، فشار فروش را تشدید می‌کند

یک کارشناس اقتصادی با تأمل بر تاثیر مستمر رکود ناشی از بحران اخیر تاکید کرد: حتی در صورت بازگشت آرامش نسبی، اقتصاد کشور همچنان با فشارهای تورمی، اختلالات سمت عرضه، کاهش درآمدهای ارزی و مشکل در عرضه برخی کالاها در کوتاه مدت مواجه خواهد بود. به گفته وی، بازگشایی بازارها بدون انتشار اطلاعات دقیق از وضعیت شرکت ها ممکن است نااطمینانی را افزایش دهد و زمینه ساز افزایش فشار فروش باشد.

عبدالله مشکانی کارشناس اقتصادی در گفتگو با خبرنگار اخبار بورس وی در خصوص وضعیت فعلی بازارهای اقتصادی کشور گفت: تا زمانی که فضای تنش و درگیری به طور کامل خاتمه نیافته و میزان تاثیر آن مشخص نشود، رکود در بازارها ادامه خواهد داشت. تجربه گذشته نیز نشان می دهد که غلبه بر چنین وضعیتی زمان بر است و نمی توان انتظار عادی سازی سریع اقتصاد را داشت.

وی افزود: کشورهایی که درگیر درگیری هستند معمولاً تخریب گسترده، کاهش درآمد شرکت ها و کاهش درآمد دولت را تجربه می کنند. این وضعیت در نهایت منجر به کسری مالی و تورم می شود. حتی اگر در کوتاه‌مدت آتش‌بس شود، باز هم آثار اقتصادی نابسامانی‌های چند ماه اخیر باقی می‌ماند و همچنان احتمال تورم بالا وجود دارد، زیرا علت این تورم در ناکارآمدی‌هایی است که در این مدت در اقتصاد شکل گرفته است.

مشکانی ادامه داد: بخشی از تورم فعلی ناشی از سمت عرضه و افزایش هزینه های تولید است، بخشی دیگر به دلیل اختلالات در بخش های تولیدی و وارداتی کشور است. رفع این اختلالات زمان بر است و ما انتظار داریم که حتی در صورت بهبود شرایط، بین 6 ماه تا یک سال طول بکشد تا تاثیر این مسائل کاهش یابد. حتی اگر امروز وضعیت باثبات باشد، فرآیند سفارش، تولید کالا در خارج از کشور، بارگیری و ورود به کشور زمان بر است. بنابراین، توافق یا کاهش تنش ها ممکن است از نظر روانی موثر باشد، اما از منظر واقعی، بازارها در بازه های زمانی چند ماهه به تعادل نسبی می رسند.

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه برخی از مهمترین صنایع ارزی کشور نیز آسیب دیده اند، تصریح کرد: صنایعی مانند پتروشیمی و فولاد که نقش مهمی در تامین ارز کشور دارند آسیب دیده اند و این مشکل می تواند باعث کاهش درآمدهای ارزی شود. این امر تامین ارز لازم برای واردات برخی کالاهای استراتژیک را دشوارتر می کند. از سوی دیگر در برخی مناطق صادرات به صورت ترخیص و در ازای آن مواد اولیه و برخی کالاها وارد کشور شده است و اختلال در این بخش نیز ممکن است بازار را با چالش های بیشتری مواجه کند. چالش هایی که در کوتاه مدت قابل حل نیستند.

وی درباره بازگشایی بازارها نیز گفت: نیازی به اقدام پیچیده برای بازگشایی بازار نیست و با کاهش تنش ها، بازارها به طور طبیعی توسعه پیدا می کنند. اما نکته مهم این است که تورم ناشی از اختلالات طرف عرضه نیز در همان زمان احساس خواهد شد. بنابراین نباید انتظار داشت که بازگشایی بازار به معنای بازگشت سریع به ثبات و آرامش اقتصادی باشد.

مشکانی در خصوص تعطیلی بازار سرمایه در شرایط فعلی توضیح داد: تعطیلی بازار راه حل ایده آلی نیست، اما در شرایطی که اطلاعات دقیقی از وضعیت شرکت ها وجود ندارد و ابهام بسیار زیاد است، عملا جایگزین مشخصی وجود ندارد. زمانی که بازار نمی داند چه میزان خسارت به شرکت ها وارد شده است، فضای ترس و عدم اطمینان اغلب منعکس کننده تأثیر واقعی رویدادها در قیمت ها است. شدت واقعی یک رویداد ممکن است محدود باشد، اما به دلیل نبود اطلاعات واضح، بازار آن را بسیار منفی تر درک می کند و این موضوع فشار فروش را افزایش می دهد.

وی افزود: در چنین شرایطی نه تنها قیمت ها کاهش می یابد، بلکه خریدار موثری در بازار وجود نخواهد داشت و این روند ممکن است مشکلات بیشتری را برای سهامداران اعتباری، کارگزاران و صندوق های اهرمی به همراه داشته باشد. اگرچه بستن بازار اقدام مطلوبی نیست، اما راه حل دیگری در آن زمان به ذهنم خطور نکرد.

این کارشناس اقتصادی تاکید کرد: توصیه ما این است که بازار هر چه سریعتر بازگشایی شود اما قبل از آن باید اطلاعات دقیق و کافی از وضعیت شرکت ها منتشر شود تا سرمایه گذاران ارزیابی واقع بینانه ای از شرایط داشته باشند. بازگشایی بازار باید تدریجی باشد. این بدان معناست که نمادها یا شرکت هایی که به طور مستقیم متضرر نشده اند یا حتی ممکن است از الزامات موجود منتفع شده باشند، ابتدا باید بازگشایی شوند. پس از آن شرکت های کمتر آسیب دیده باز می شوند و در نهایت نماد شرکت هایی که آسیب جدی دیده اند به بازار باز می گردد.

وی در پاسخ به سوالی مبنی بر تاثیر تعطیلی بازار بر اعتماد سهامداران خصوصی گفت: بدون شک تعطیلی بازار موجب سلب اعتماد سهامداران خصوصی می شود و این ضرر جدی است. با این حال باید این سوال را نیز مطرح کرد که آیا سهامدار خرد واقعاً می تواند سهم خود را در بازار آزاد نقد کند؟ در یک بازار به شدت در حال کاهش و بدون خریدار، عملا هیچ راهی برای خروج موثر وجود ندارد.

مشکانی تاکید کرد: در چنین شرایطی سیاست گذار با تصمیمات سختی روبرو می شود که هر کدام تبعات منفی خود را دارد. صرف نظر از بسته بودن یا باز ماندن بازار، در هر دو مورد خسارت وارد شد. با این حال، بسیاری از کارشناسان تخمین زدند که باز کردن بازار در این شرایط می تواند عواقب جدی تری نسبت به تعطیلی موقت داشته باشد.