بازار ارز بین هزینه روزمره و نااطمینانی معلق مانده است

یک کارشناس بازار ارز با اشاره به نوسانات اخیر قیمت دلار معتقد است: بخشی از کاهش نرخ ارز در روزهای اخیر ناشی از فشار عرضه برای تبدیل دارایی های ارزی به ریال و پوشش هزینه های روزانه بوده است، اما ادامه بلاتکلیفی، آسیب های اقتصادی ناشی از جنگ و ابهام در وضعیت صادرات و درآمدهای ارزی، بازار را در وضعیت نابسامان نگه داشته است.

مسعود بیرامی کارشناس بازار ارز در گفتگو با خبرنگار اخبار بورس وی در خصوص تحولات اخیر بازار ارز تصریح کرد: اقتصاد ایران ماه‌هاست که درگیر بلاتکلیفی بالایی است و از زمان جنگ ۱۲ روزه این وضعیت وارد مرحله «ابهام عمیق» شده است؛ شرایطی که تصمیم‌گیری‌های اقتصادی به‌ویژه در حوزه سرمایه‌گذاری به شدت سخت می‌شود.

وی افزود: در چنین فضایی چه از سوی شرکت های خصوصی و چه از سوی افراد، بخش قابل توجهی از دارایی ها به بازارهایی مانند طلا و ارز مهاجرت کردند. بازارهایی که وظیفه دارند هم تورم را پوشش دهند و هم نقدینگی بالاتری داشته باشند. به عقیده وی، این انتقال سرمایه به سمت دارایی های غیرمولد یکی از مشخصه های کلیدی دوران عدم اطمینان شدید است. دوره هایی که در آن سرمایه گذاری مولد کاهش می یابد و موتور اقتصادی کند می شود.

بیرامی در خصوص تاثیر این شرایط بر نوسانات بازار ارز گفت: بخشی از رشد نرخ ارز قبل از شروع درگیری ها و در همان دوره چند ماهه بلاتکلیفی در قیمت ها منعکس شد. اما پس از شروع جنگ و همزمان با توقف برخی فعالیت‌های اقتصادی به‌ویژه در کسب‌وکارهای کوچک، بسیاری از مردم مجبور شدند برای تامین هزینه‌های روزانه خود، دارایی‌های ارزی خود را به ریال تبدیل کنند و فشار عرضه در بازار ارز افزایش یافت.

وی ادامه داد: به همین دلیل تحت تاثیر این فشار عرضه، نرخ ارز که قبل از جنگ در محدوده 165 هزار تومان بود نیز به محدوده 150 هزار تومان کاهش یافت و اکنون در حدود 157 هزار تومان در نوسان است. به گفته این کارشناس، کاهش اخیر نرخ ارز بیش از آن که نتیجه بهبود اساسی متغیرهای اقتصادی باشد، بلکه نتیجه گسترش عرضه توسط دارندگان ارز برای پاسخگویی به نیازهای نقدی کوتاه مدت است.

این کارشناس بازار ارز تاکید کرد: با وجود این افت قیمت، بازار ارز همچنان در وضعیت شکننده ای به سر می برد چرا که پایان نهایی تنش ها هنوز مشخص نیست و اقتصاد در شرایطی است که نمی توان آن را صلح کامل و پایان جنگ دانست. به نظر وی فضای کسب و کار و سرمایه گذاری با احتیاط کامل به این وضعیت برخورد کرده و پیامدهای آن را می توان در کوچک سازی شرکت ها، تعدیل نیروها و به تعویق انداختن تصمیمات توسعه ای مشاهده کرد.

بیرامی در خصوص چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار ارز تصریح کرد: در مرحله کنونی نرخ ارز حاصل چند نیروی همزمان و متناقض است. از یک سو تداوم فروش ارز برای پوشش هزینه های روزانه ممکن است در کوتاه مدت از افزایش قیمت ها جلوگیری کند، اما از سوی دیگر، ادامه بلاتکلیفی، آسیب های زیرساختی، اختلال در صادرات و محدودیت منابع ارزی فشار فزاینده ای را بر بازار وارد می کند. به عقیده وی این تراز شکننده را همچنان باید مهمترین عامل رفتار بازار ارز در کوتاه مدت 30 تا 40 روزه دانست.

وی در خصوص تاثیر این تحولات بر سایر بخش‌های اقتصاد گفت: کاهش احتمالی درآمدهای ارزی پتروشیمی‌ها و اختلال در صادرات برخی صنایع ممکن است با کاهش عرضه ارز، رشد نرخ سود را تحریک کند. از سوی دیگر، در صورت تقویت درآمدهای نفتی یا سایر منابع ارزی، ممکن است بخشی از این فشارها خنثی شود. بنابراین، از آنجایی که وزن هر یک از این نیروها هنوز به طور کامل مشخص نشده است، هنوز نمی توان با قاطعیت درباره توسعه نهایی بازار ارز صحبت کرد.

این کارشناس بازار ارز همچنین خاطرنشان کرد: نوسانات بازار ارز محدود به این بازار نیست و به سایر صنایع نیز سرایت خواهد کرد. در صنایعی که وابستگی بیشتری به واردات مواد اولیه دارند، هرگونه اختلال در تامین ارز یا افزایش قیمت آن مستقیماً منجر به افزایش هزینه های تولید می شود. از سوی دیگر آسیب به صنایع بزرگ صادرات محور نیز می تواند بر تراز پولی اقتصاد در سطح کلان تأثیر بگذارد.

وی در بخشی دیگر از این گفتگو به موضوع برخورد با تنگه هرمز و تاثیر احتمالی آن بر درآمدهای ارزی کشور اشاره کرد و گفت: در صورت تثبیت سازوکارهای این بخش، می توان آن را منبع درآمد قابل توجهی برای ایران دانست. اما هنوز ارقام رسمی و روش دقیق محاسبه این درآمدها اعلام نشده است. به عقیده وی حداقل برآوردها نشان می دهد که این مکان در صورت تثبیت می تواند بین 18 تا 20 میلیارد دلار برای کشور درآمد ایجاد کند. عددی که در شرایط کنونی اقتصاد ایران بسیار حائز اهمیت است.

بیرامی تصریح کرد: البته اهمیت این موضوع تنها به درآمد مستقیم محدود نمی شود و می تواند به عنوان یک ابزار موثر اقتصادی نیز عمل کند، اما در نهایت با تعیین تکلیف وضعیت موجود، کاهش بلاتکلیفی و روشن شدن افق منابع ارزی کشور، مسیر بازار ارز مشخص می شود.

بیرامی در پایان تاکید کرد: در شرایط فعلی می توان به برخی سناریوها وزن بیشتری داد اما هنوز نمی توان با قطعیت درباره آینده بازار ارز گفت. آنچه واضح است این است که افت اخیر قیمت لزوماً به این معنی نیست که بازار بر ریسک غلبه کرده است و بازار ارز همچنان در بلاتکلیفی فرو رفته است که ممکن است جهت نوسانات را دوباره تغییر دهد.