بازگشت رونق؛ رکوردهای جدید در بورس

افق میهنی –

پس از پایان جنگ ۴۰ روزه ماه مبارک رمضان، بازار سرمایه ایران یکی از متفاوت ترین دوره های خود را در سال های اخیر تجربه می کند. شاخص کل بورس که در دوران جنگ و توقف طولانی مدت معاملات با ابهامات زیادی مواجه بود، اکنون با عبور از مرز ۴.۲ میلیون واحد و ثبت رشد متوالی بار دیگر در کانون توجه سرمایه گذاران قرار گرفته است. اما سوال اصلی این است که آیا این رشد ناشی از بهبود واقعی متغیرهای اقتصادی است یا بازار صرفا به فضای روانی پس از جنگ واکنش نشان می دهد؟

بازگشایی فراتر از انتظار

پیش از بازگشایی بورس، بسیاری از کارشناسان انتظار تشکیل صف‌های فروش سنگین و خروج گسترده سرمایه را داشتند. اما روند معاملات خلاف این پیش بینی ها را نشان داد. پس از بیش از دو ماه توقف، بازار نه تنها سقوط نکرد، بلکه به سرعت وارد فاز صعودی شد و شاخص کل توانست ظرف چند روز از کانال های مقاومتی مهم عبور کند. در حال حاضر نیز آمار معاملات نشان می دهد که قدرت خریداران چندین برابر فروشندگان است. تشکیل صف های خرید برای نزدیک به ۹۹ درصد نمادهای بازار و ثبت هزاران میلیارد تومان تقاضای انباشته حکایت از بازگشت جدی نقدینگی به تالار شیشه ای دارد.

آتش بس؛ مهمترین محرک بازار سهام

واقعیت این است که مهمترین عامل جهش اخیر در بازار سهام کاهش ریسک های سیاسی است. تجربه بازارهای مالی نشان می دهد که در شرایط جنگی، سرمایه گذاران ترجیح می دهند دارایی های نقدشونده یا کم ریسک را انتخاب کنند. اما با برقراری آتش بس، انتظارات در مورد آینده اقتصاد تغییر خواهد کرد.

بازار سهام در حال حاضر قیمت گذاری شده است

فعالان بازار معتقدند کاهش تنش‌های منطقه‌ای می‌تواند به بهبود تجارت خارجی، افزایش صادرات، کاهش فشار تحریم‌ها و بهبود سودآوری شرکت‌های بزرگ بورسی منجر شود. موضوعی که در رشد نمادهای صادرات محور و صنایع بزرگ به وضوح مشهود است. چرا بازار سهام هنوز با سال ۲۰۱۹ فاصله دارد؟ اگرچه شاخص کل در محدوده تاریخی قرار دارد، اما مقایسه شرایط فعلی با بازار سهام در سال ۲۰۱۹ می تواند گمراه کننده باشد. در اوج رونق آن سال ارزش دلاری بازار سرمایه ایران به حدود ۴۰۰ میلیارد دلار رسیده بود در حالی که اکنون این رقم ۷۰ میلیارد دلار برآورد می شود. به عبارت دیگر رشد فعلی بازار سهام بیش از آنکه انبساط واقعی بازار باشد، نتیجه تعدیل ارزش ریالی دارایی ها و بازگشت بخشی از نقدینگی سرگردان به بازار سرمایه است. بنابراین بسیاری از تحلیلگران معتقدند که هنوز ظرفیت رشد بنیادی در برخی صنایع وجود دارد و بازار از نظر ارزش دلاری به سطوح تاریخی خود نرسیده است.

برنده شدن صنایع بعد از جنگ

بررسی معاملات روزهای اخیر نشان می دهد که صنایع صادراتی، پتروشیمی، فلزات اساسی، پالایشگاه ها و همچنین شرکت هایی که موفق به اخذ مجوز افزایش نرخ شده اند بیشترین استقبال را از سوی سرمایه گذاران داشته اند. از سوی دیگر، برخی از صنایعی که در زمان جنگ به طور مستقیم آسیب دیدند، همچنان با بلاتکلیفی نسبت به میزان خسارت و سرعت بازگشت به تولید مواجه هستند و به همین دلیل روندی متفاوت از بازار عمومی دارند.

ریسکی که بازار را تهدید می کند

با وجود جو مثبت حاکم بر بورس، کارشناسان نسبت به تداوم رشد سریع هشدار می دهند. تجربه بازار سرمایه نشان داده است که رشد هیجانی و تشکیل صف های خرید بزرگ در صورت عدم وجود پشتوانه اساسی می تواند زمینه ساز اصلاحات سنگین شود. همچنین بخش مهمی از خوش‌بینی فعلی بازار مبتنی بر فرض تداوم آتش‌بس و ثبات سیاسی است. هرگونه بازگشت تنش های منطقه ای یا عدم اطمینان در روابط خارجی می تواند انتظارات سرمایه گذاران را تغییر دهد. بورس تهران پس از جنگ ۴۰ روزه ماه مبارک رمضان، برخلاف پیش‌بینی‌های بدبینانه، یکی از قدرتمندترین بازگشایی‌های تاریخ خود را تجربه کرده است. عبور شاخص از سطح ۴.۲ میلیون واحدی، قدرت بی سابقه خریداران و تشکیل صف های خرید سنگین، نشان از استقبال بازار از سناریوی کاهش ریسک های سیاسی دارد. اما ادامه این روند به ثبات شرایط منطقه، عملکرد واقعی شرکت ها و هجوم پایدار نقدینگی بستگی دارد. در چنین فضایی بیش از هر زمان دیگری سهامداران باید بین هیجان بازار و واقعیت های اساسی اقتصاد تمایز قائل شوند.