هوش مصنوعی در نقش مشاور؛ افزایش مراجعه نوجوانان به چتباتها برای حمایت روانی
زومیت: میلیون ها نوجوان و جوان در ایالات متحده از چت ربات های هوش مصنوعی برای دریافت کمک های روانی بدون اطلاع اطرافیانشان استفاده می کنند.
در سال های اخیر استفاده از چت بات های هوش مصنوعی از پاسخگویی به سوالات روزمره فراتر رفته و به حوزه گفتگوهای شخصی و حتی دریافت حمایت های روانی نیز رسیده است.
یک نظرسنجی جدید نشان می دهد که بخش قابل توجهی از نوجوانان و بزرگسالان جوان برای مدیریت احساساتی مانند استرس و غم به ابزارهای هوش مصنوعی روی می آورند، در حالی که اغلب آن را با دیگران به اشتراک نمی گذارند. این فرآیند در شرایطی رخ می دهد که دسترسی به خدمات تخصصی سلامت روان همچنان محدود است و همین موضوع توجه را به نقش و پیامدهای استفاده از چت بات ها در این زمینه جلب کرده است.
به گزارش ساینس نیوز، بر اساس یک نظرسنجی جدید، نزدیک به 20 درصد از افراد 12 تا 21 ساله گزارش داده اند که از چت ربات هایی مانند ChatGPT، MetaAI و Character.AI یا سایر سیستم های مشابه برای دریافت راهنمایی های سلامت روان در زمانی که احساس استرس، عصبانیت یا ناراحتی می کنند، استفاده کرده اند. محققان تخمین می زنند که این معادل حدود 8 میلیون نفر در ایالات متحده است.
یافته ها نشان می دهد که استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در حال افزایش است. به طوری که همین گروه تحقیقاتی در سال 2024 گزارش دادند که حدود یک هشتم جوانان از چتباتها برای چنین مشاورههایی استفاده میکنند، در حالی که این سیستمها برای ارائه خدمات درمانی یا بهداشت روان رسمی تنظیم نشدهاند و تحت نظارت یا مجوز متخصصان پزشکی نیستند.
نزدیک به 20 درصد از نوجوانان و جوانان 12 تا 21 ساله در ایالات متحده از چت ربات های هوش مصنوعی برای مقابله با احساساتی مانند استرس، خشم و غم کمک می گیرند.
در این زمینه در سال های اخیر به سلامت روان نوجوانان توجه شده است. خودکشی یکی از علل اصلی مرگ و میر در میان کودکان، نوجوانان و جوانان است. همچنین، در سال 2023، حدود 40 درصد از دانشآموزان دبیرستانی احساس ناراحتی یا ناامیدی داشتند که قادر به انجام فعالیتهای روزانه خود نبودند.
با این حال، دسترسی به خدمات درمانی سلامت روان با موانعی مانند هزینه های بالا و کمبود متخصص در این زمینه محدود شده است. در سال 2024، حدود 15 درصد از نوجوانان 12 تا 17 ساله یک دوره افسردگی شدید را تجربه کرده اند، اما نزدیک به 40 درصد از آنها هیچ نوع درمان بهداشت روانی دریافت نکرده اند.
مطالعات قبلی همچنین نگرانی هایی را در مورد کیفیت پاسخ های چت بات ها در موضوعات حساس ایجاد کرده است. به عنوان مثال، یک مطالعه در سال 2025 که عملکرد چندین چت ربات را مورد بررسی قرار داد، نشان داد که هیچ یک از آنها در مواجهه با موقعیتهای مرتبط با خطر خودکشی پاسخ مناسبی ارائه نمیدهند. معیارهای ارزیابی در تحقیق شامل این بود که چت بات باید به وضوح بیان کند که علاوه بر توصیه کلی برای دریافت کمک حرفه ای، قادر به مدیریت بحران نیست و همچنین اطلاعات تماس صحیح را برای خدمات اضطراری ارائه دهد.
در مطالعه جدید، محققان در نوامبر 2025 یک نظرسنجی ملی از بیش از 1000 نوجوان 12 تا 21 ساله انجام دادند. نتایج نشان داد که بیش از 40 درصد از افرادی که از چتباتها برای کمکهای مرتبط با سلامت روان استفاده میکردند، حداقل یک بار در ماه به آنها مراجعه میکردند. همچنین بیش از 60 درصد از این کاربران (معادل حدود 5 میلیون نفر) اعلام کردند که هیچکس از استفاده آنها از چت بات ها برای دریافت کمک های روانی اطلاعی ندارد.
چت ربات های هوش مصنوعی هنوز قادر به ارائه پاسخ های ایمن و مناسب در مواجهه با موقعیت های بحرانی مانند خطر خودکشی نیستند.
در این گزارش همچنین به مواردی اشاره شده است که برخی از نوجوانان پس از تعامل با چت بات ها و در نتیجه دریافت پاسخ های نامناسب دست به خودکشی زده اند و خانواده های آنها تنها پس از مرگ از این گفتگوها مطلع شده اند. یکی از این موارد مربوط به پسر 16 ساله ای از کالیفرنیا به نام آدام راین است که در آوریل 2025 درگذشت.
پدر آدام که در سپتامبر همان سال در مقابل یک کمیته فرعی سنای ایالات متحده شهادت داد، گفت که وقتی پسرش نگران بود که والدینش پس از خودکشی او خود را مقصر بدانند، ChatGPT به او گفت: “به این معنی نیست که شما باید برای آنها زندگی کنید.” شما چنین تعهدی به کسی ندارید. بعد حتی پیشنهاد داد که متن یادداشت خودکشی را برای او بنویسد.»
محققان می گویند افزایش روی آوردن نوجوانان و جوانان به چت ربات های هوش مصنوعی برای دریافت حمایت روانی بیش از هر چیز نشان دهنده عدم دسترسی به خدمات بهداشت روان است. با این حال، این سیستمها هنوز جایگزینی برای درمانگران حرفهای نیستند و اطمینان از ایمنی و کیفیت پاسخهای آنها، بهویژه در شرایط بحرانی، همچنان یک چالش مهم است.
