۸۸ روز بحران در صنعت بازی؛ وقتی یک آپدیت ۵۰ ساعت طول کشید

پایگاه خبری تحلیلی افق میهن (ofoghmihan.ir):

پیوست: گزارش بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای نشان می‌دهد که اختلال ۸۸ روزه اینترنت اوج بحران صنعت بازی‌سازی ایران را رقم زد. اگرچه این بحران گذشته است، اما اثرات آن همچنان بر این صنعت باقی مانده است. بر اساس این گزارش، در روزهای اوج بحران، پینگ به 90 تا 230 میلی‌ثانیه می‌رسد، نرخ از دست دادن بسته‌ها به 40 درصد افزایش می‌یابد و دانلود به‌روزرسانی که معمولاً چند دقیقه طول می‌کشد، گاهی تا 50 ساعت طول می‌کشد. وضعیتی که عملا تجربه بازی آنلاین را برای کاربران و فعالیت توسعه دهندگان را برای استودیوها غیرممکن کرد.

بر اساس گزارش پیوست، بنیاد ملی بازی های رایانه ای در گزارشی شش قسمتی به بررسی ابعاد آسیب های وارده به صنعت بازی، مفهوم تاب آوری و تجربه کشورهای مختلف در مواجهه با بحران پرداخته است. بر اساس این گزارش زنجیره بحران صنعت بازی دیماه 1404 آغاز شد و در مدت 88 روز اینترنت به شدت دچار اختلال شد. اسفند 1404 و فروردین 1405 به اوج خود رسید. برآوردهای متفاوتی در مورد میزان خسارت وجود دارد. معاون پشتیبانی بنیاد خسارت مستقیم وارده به زیرساخت های این صنعت در اوج بحران را بین 64 تا 68 میلیارد تومان برآورد کرد و این در حالی است که کمیسیون بازی های سازمان نظام صنفی رایانه ای تهران رقم خسارت را حدود 500 میلیارد تومان اعلام کرده است.

در این گزارش آمده است که اکثر شرکت های بازی سازی در اسفند و فروردین بسته یا نیمه بسته بودند. قطع اینترنت ارتباط آنها با سرورها، موتورهای بازی مانند Unity و Unreal، پلتفرم های انتشار و ابزارهای ابری را مختل کرد و عملاً توسعه و انتشار بازی را متوقف کرد. در چنین شرایطی، برخی از استودیوها مجبور بودند بین «تنظیم برق» و «ارائه اینترنت گران‌تر» یکی را افق میهن کنند. تصمیمی که برای بسیاری از آنها به معنای افزایش هزینه ها یا کوچک شدن تیم های توسعه بود.

بر اساس این گزارش، صنعت بازی ایران پیش از آغاز بحران در چرخه معیوب «کیفیت پایین، کم درآمد» گرفتار شده بود و شوک جنگ و اختلال در اینترنت این آسیب پذیری ساختاری را تشدید کرد. به گفته نویسندگان این گزارش، صنعت بازی دارد خرداد 1405 وارد مرحله بهبودی شده است، اما این بازیابی هنوز شکننده است. این بدان معناست که اگرچه بحران حاد دیگری وجود ندارد، اما هنوز نمی توان در مورد بازگشت به شرایط عادی صحبت کرد. اگرچه دسترسی به اینترنت و پلتفرم ها به تدریج ایجاد شده است، اما آسیب های ساختاری مانند تعطیلی استودیوها، تشدید مهاجرت انسان ها و تعلیق قراردادهای صادراتی با بازگشت اینترنت جبران نخواهد شد.

ایران حدود 29 میلیون گیمر فعال دارد که 96 درصد آنها با تلفن همراه بازی می کنند و به طور متوسط ​​95 دقیقه در روز را سپری می کنند. با این حال، شاخص های کمی بحران در گزارش بنیاد نشان می دهد که کیفیت دسترسی به بازی های آنلاین در دوران جنگ به شدت کاهش یافته است. در این مدت پینگ به 90 تا 230 میلی ثانیه رسید. در حالی که فاصله قابل قبول بین 3 تا 20 میلی ثانیه است. از دست دادن بسته نیز تا 40 درصد افزایش یافته است و دانلود به روز رسانی که معمولاً حدود پنج دقیقه طول می کشد، گاهی اوقات تا 50 ساعت طول می کشد. مجموعه این شرایط، تجربه بازی آنلاین در اوج بحران را عملا غیرممکن کرد. این در حالی است که استریمرها بخش قابل توجهی از درآمد خود را از دست دادند و ناشران به دلیل فشار همزمان تحریم ها و محدودیت های اینترنتی نتوانستند محصولات خود را به صورت عادی عرضه کنند.

تجربه جهانی

بررسی تجربه کشورهایی که در سال‌های اخیر با جنگ یا تحریم مواجه بوده‌اند، نشان می‌دهد که هیچ‌یک از آنها نتوانسته‌اند بحران را از بین ببرند، اما بسیاری از آنها توانسته‌اند از اثرات آن بکاهند. در این گزارش، روسیه پس از تحریم های گسترده سال 2022 تلاش کرد تا حدودی از وابستگی خود به خدمات و پلتفرم های غربی بکاهد که توسعه فروشگاه های داخلی، ایجاد روش های پرداخت جایگزین و حمایت از تولیدکنندگان داخلی بخشی از این سیاست ها بود. این اقدامات همه مشکلات را حل نکرد، اما به بخش مهمی از صنعت بازی اجازه داد به فعالیت خود ادامه دهند.

در اوکراین وضعیت متفاوت بود. بسیاری از استودیوها در اواسط جنگ مجبور به جابجایی دفاتر خود یا ادامه کار از راه دور شدند. برخی از شرکت ها تیم های خود را بین چندین کشور تقسیم کردند تا حتی در صورت حمله به یک منطقه، کل پروژه متوقف نشود. تجربه اوکراین نشان داد که پراکندگی جغرافیایی تیم ها و تکیه بر زیرساخت های ابری می تواند بخشی از خطر جنگ را کاهش دهد.

تایوان نیز سال هاست که با تهدیدات امنیتی زندگی می کند. این کشور بخش قابل توجهی از سرمایه گذاری خود را به افزایش انعطاف پذیری زیرساخت های ارتباطی خود اختصاص داده است (از مسیرهای ارتباطی متعدد تا مراکز داده پشتیبان و سناریوهای بازیابی سریع خدمات). کره جنوبی ابتدا زیرساخت های ارتباطی و اینترنت پرسرعت را توسعه داد و سپس صنعت بازی را بر روی همین زیرساخت ساخت.

بر اساس این گزارش، شرایط ایران دقیقاً مانند هیچ یک از این کشورها نیست، اما یک چیز در بین همه آنها مشترک است: هیچ صنعتی بدون زیرساخت های پایدار و سیاست های بلندمدت نمی تواند از بحران جان سالم به در ببرد. بر این اساس، اوکراین، تایوان نشان دادند که گلوگاه زیرساختی به اندازه تنگنای مالی تعیین کننده است و کره جنوبی ثابت کرد که حتی بدون وقفه، سرمایه گذاری زیرساختی پیش نیاز صنعت صادرات است. همچنین وجه تمایز بقا از فروپاشی، ثروت کشور نبود، بلکه وجود یک نهاد دولتی کارآمد و چابک بود; مزیتی که ایران دارد.

بسته های پیشنهادی مدیریت و سیاست

این گزارش نشان می دهد که صنعت بازی های رایانه ای ایران دارد خرداد 1405 وارد مرحله بازیابی شده است، اما این بازیابی هنوز شکننده و ناپایدار است. ارزیابی صنعت بر اساس چارچوب چهار رکن تاب آوری نیز نشان می دهد که مهمترین نقاط ضعف آن در دو حوزه پایداری و افزونگی است. نقاط ضعفی که بیشتر در زیرساخت های ارتباطی، سیستم پرداخت و سرمایه انسانی خود را نشان می دهد. بنابراین، اگرچه این صنعت بحران اخیر را پشت سر گذاشته است، اما همچنان در برابر شوک های احتمالی آتی آسیب پذیر است و بدون اصلاحات ساختاری، توان کافی برای مقابله با بحران های مشابه را نخواهد داشت.

این گزارش تاکید می کند که هدف نهایی نباید بازگشت صنعت به شرایط قبل از جنگ باشد. دوره پس از جنگ دریچه ای محدود اما ارزشمند برای طراحی مجدد تطبیقی ​​صنعت فراهم کرده است. فرصتی برای ساختن صنعتی که نه تنها در برابر شوک های آینده دوام می آورد، بلکه از بحران ها قوی تر و رقابتی تر بیرون می آید. بسته راهبردی پنج محوره این گزارش نیز با همین رویکرد قدم به قدم مسیر عملی این بازطراحی را ترسیم می کند.