آتشفشانها رویداد مرگ بزرگ را آغاز کردند اما گیاهی غیرمنتظره آن را تشدید کرد
حدود 200 میلیون سال پیش، آتشفشان ها رویداد بزرگ انقراض مرگ را آغاز کردند، اما یک عامل غیرمنتظره آن را به یک فاجعه بزرگتر تبدیل کرد.
حدود 200 میلیون سال پیش، زمین شاهد یکی از بزرگترین فجایع تاریخ خود بود. در رویداد انقراض در پایان دوره تریاس، حدود 80 درصد از گونه های جانوری و گیاهی برای همیشه ناپدید شدند. این انقراض دسته جمعی معمولاً به فعالیت های آتشفشانی عظیم نسبت داده می شود، اما تحقیقات جدید نشان می دهد که یک موجود به ظاهر بی ضرر و ساده به نام سرخس نیز نقش مهمی در تشدید این فاجعه داشته است.
حدود 201 میلیون سال پیش، منطقه ای که اکنون اقیانوس اطلس نامیده می شود، شاهد فعالیت های آتشفشانی عظیم بوده است. این فورانها که دریاچههای گدازهای عظیم را در مساحتی به وسعت چندین میلیون کیلومتر مربع ایجاد کردند، مقادیر خارقالعادهای از گازهای گلخانهای از جمله دیکربن دیاکسید (CO2) و دیگوگرد اکسید (SO2) را به جو وارد کردند.
انتشار انبوه گازها دمای زمین را به شدت افزایش داد (افزایش دما در حدود 3 تا 4 درجه سانتیگراد) و منجر به تغییرات شدید آب و هوایی شد. پیامدهای این رویداد شامل افزایش سطح دریاها و اسیدی شدن اقیانوس ها بود که بخش بزرگی از حیات دریایی مانند مرجان ها و بسیاری از بی مهرگان را از بین برد. در این سرزمین، گرمای شدید و خشکسالی، جنگل های عظیم و متنوع آن عصر را به شدت تضعیف کرد و زمینه را برای دگرگونی اساسی در پوشش گیاهی فراهم کرد.
پس از نابودی جنگل ها، گیاهانی که توانایی سازگاری با شرایط سخت و استرس زا را داشتند، فرصت انتشار یافتند. سرخس ها با سیستم ریشه ای عمیق و مقاوم و توانایی تولید مثل سریع، به سرعت مناطق وسیعی را در شمال غربی اروپای امروزی پوشش دادند. این گسترش انفجاری سرخس ها که به جهش سرخس معروف است، نقطه عطفی در روند انقراض بود.
با بررسی هسته های رسوبی (نمونه های استوانه ای لایه های زمین) از چهار منطقه مختلف در اروپا، محققان شواهد قانع کننده ای یافتند. طبق گزارش رسانه ها، آنها لایه های رنگی بسیار تیره و قهوه ای را در این هسته ها شناسایی کردند که در همه نمونه ها مربوط به یک دوره زمانی خاص بود.
تجزیه و تحلیل دقیق نشان داد که لایههای تاریک دقیقاً همزمان با سه رویداد مهم تشکیل شدهاند: اول، گسترش بیسابقه و انفجاری سرخسها، معروف به جهش سرخس. دوم، افزایش چشمگیر ذغال سنگ باقی مانده که نشانه مستقیم آتش سوزی های گسترده است. و سوم، افزایش ترکیبات آلی به نام هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای که در نتیجه سوزاندن زیست توده (گیاهان) ایجاد می شوند. این همزمانی دقیق به وضوح نشان می دهد که آتش سوزی های عظیم همزمان با گسترش سریع سرخس ها رخ داده است و این دو پدیده به شدت به هم مرتبط هستند.
سرخس در شرایط عادی گیاهان مرطوبی هستند، اما به دلیل گرمای شدید و خشکسالی ناشی از تغییرات آب و هوایی، به سرعت خشک شده و به ماده ای بسیار قابل اشتعال تبدیل می شوند. این گیاهان که در لایه های ضخیم و متراکم رشد می کردند، مانند یک مخزن سوخت عظیم عمل می کردند.
Bas van de Schotbrouche، زمین شناس دانشگاه اوترخت و نویسنده ارشد این مطالعه می گوید: «وقتی سرخس ها خشک می شوند، این توده های ضخیم سوخت ایده آل برای آتش سوزی های عظیم هستند. سرخس ها به تغییرات واکنش نشان دادند و سوختی را فراهم کردند که به آتش سوخت و باعث آتش سوزی های گسترده مکرر شد.
محققان تخمین می زنند که این چرخه خشک شدن، آتش سوزی و رشد مجدد سرخس ها بین 40000 تا 300000 سال به طول انجامیده است. این بدان معناست که زمین برای ده ها هزار سال در وضعیت پایدار آتش سوزی های عظیم و مکرر بوده است.
آتشسوزیها نه تنها جنگلهای باقیمانده را نابود کرد، بلکه با تخریب خاک و تغییر چرخههای کربن، شرایط را برای گونههای گیاهی و جانوری باقیمانده غیرقابل تحملتر کرد، که به عنوان مکانیزم بازخورد مثبت شناخته میشود:
تغییرات آب و هوایی که از فوران های آتشفشانی سرچشمه می گیرد، ابتدا منجر به نابودی جنگل های انبوه شد. این باعث شد سرخس ها به سرعت جایگزین درختان شوند و مناطق وسیعی را بپوشانند. سپس به دلیل گرمای شدید و خشکسالی، پوشش گیاهی جدید خشک شد و به انبوهی از سوخت قابل اشتعال تبدیل شد. همین مواد آتشهای عظیمی را شعلهور میکنند که خود را میسوزاند، مقادیر بیشتری دیاکسید کربن را وارد جو میکنند. این افزایش گازهای گلخانه ای به نوبه خود گرمایش و خشکسالی را تشدید کرد و زمینه را برای تکرار دوباره این چرخه مرگبار فراهم کرد.
مطالعه مورد بحث نشان می دهد که رویدادهای انقراض نتیجه ترکیب پیچیده ای از عوامل مختلف است و یک محرک اولیه (آتشفشان) به تنهایی نمی تواند چنین فاجعه ای را توضیح دهد. سرخس به عنوان عاملی که “آتش را روشن می کند” نمادی از این است که چگونه تغییرات به ظاهر کوچک در یک اکوسیستم (تغییر در پوشش گیاهی) می تواند عواقب یک بحران بزرگ را تا حد زیادی تشدید کند.
این یافته ها برای درک بحران های زیست محیطی امروزی، مانند تغییرات آب و هوا، حیاتی هستند. همانطور که یک گیاه ساده می تواند یک فاجعه را تشدید کند، تغییرات در اکوسیستم های امروزی (مانند جنگل زدایی یا خشکسالی) می تواند عواقب گرمایش جهانی را بسیار بدتر کند.
این تحقیق در مجله Nature Geoscience منتشر شده است.
منبع: زومیت
