زمان افزایش قیمت بنزین نیست | به جای شوک درمانی از ثروتمندان مالیات بگیرید

به گفته افکه، دولت در شرایط فعلی نباید افزایش قیمت را در دستور کار قرار دهد. در شرایط جنگی نباید فشار مالی مستقیم به دوش مردم به ویژه اقشار کم درآمد منتقل شود.

افق میهن، مرتضی افگه استاد اقتصاد دانشگاه اهواز در گفت و گو با خبرآنلاین در خصوص شرایط اقتصادی کشور گفت: دولت در شرایط فعلی با کمبود شدید منابع مواجه است و اگر مجموعه نهادهایی را که از بودجه عمومی امرار معاش می کنند در نظر بگیریم با دولتی پرهزینه و کم کارآمد مواجه هستیم. در چنین شرایطی سیاست گذاری اقتصادی دشوارتر می شود.

وی با تاکید بر مخالفت خود با سیاست درمان شوک افزود: سیاست هایی که برخی به دولت پیشنهاد می کنند حتی در شرایط عادی هم قابل توصیه نیست چه برسد به شرایط فعلی. محدودیت های دولتی فقط مربوط به دو جنگ اخیر نیست. دولت پزشکی در شرایطی روی کار آمد که چندین سال از تشدید تحریم ها می گذشت و دولت های قبلی منابع خزانه را تمام کرده بودند و خزانه خالی را تحویل دولت جدید داده بودند.

این استاد اقتصاد ادامه داد: علاوه بر این شرایط، دو جنگ به کشور تحمیل شد و به دلیل محاصره و محدودیت ها، طبق اعلام رئیس کل بانک مرکزی درآمدهای نفتی نیز به صفر رسیده است. بنابراین دولت باید در هزینه های خود صرفه جویی کند، اما منابع محدود موجود را به سمت سیاست های حمایتی سوق دهد. به طوری که سه دهک پایین جامعه بیشترین بهره را از حمایت دولت می برند. این گروه ها از سال 2017 بیشترین آسیب را دیده اند و نباید دوباره تحت فشار قرار گیرند.

دولت های سرمایه داری نیز در مواقع بحران قیمت ها را تثبیت می کنند

افکه با انتقاد از فشار برای اجرای اصلاحات قیمتی در شرایط فعلی گفت: حتی در کشورهایی که نظام اقتصادی آنها کاملا لیبرال و سرمایه داری است، در شرایط مشابه، دولت ها به سمت حفظ و تثبیت قیمت ها و اجرای سیاست های حمایتی گسترده حرکت می کنند. این در حالی است که در ایران عده ای با افزایش قیمت ها به دولت فشار آورده اند تا اصلاحات اقتصادی را دنبال کند.

وی این رویکرد را یکی از بدترین توصیه های ممکن در شرایط فعلی دانست و افزود: جامعه دیگر ظرفیت تحمل فشار بیشتر را ندارد و اجرای چنین سیاست هایی می تواند به ضرر کشور باشد. امیدوارم رئیس جمهور به این توصیه ها توجه نکند.

نمره دولت در مدیریت بحران قابل قبول است

در میان اقتصاددانان، افه از حامیان اصلاح طلبان است و در اکثر انتخابات از نامزدهای آنها در برابر اصولگرایان دفاع کرده است. او دو سال پیش در جریان انتخابات جزو حامیان مسعود بیشیکیان بود و هنوز هم جزو اصلاح طلبان است.

این استاد دانشگاه درباره عملکرد دولت پزشکی نیز اظهار کرد: با توجه به شرایطی که توضیح دادم و با توجه به اینکه دولت خزانه خالی را از دولت های گذشته تحویل گرفت و سپس با دو جنگ ویرانگر مواجه شد، نمره بالاتر از 15 را به دولت می دهم.

افکه ادامه داد: البته دولت تیم قدرتمندی را برای مدیریت اقتصادی انتخاب نکرده است اما در دو جنگ توانسته توزیع کالا و اداره امور را در حد قابل قبولی انجام دهد. اگرچه افزایش شدید قیمت ها باعث شد قدرت خرید مردم به شدت کاهش یابد اما با توجه به شرایط موجود عملکرد دولت را در مجموع قابل قبول می دانم.

نقطه ضعف دولت تیم اقتصادی آن است

افکه در ادامه با انتقاد از سیاست های اقتصادی دولت گفت: سیاست اقتصادی که در دولت پزشکان و با حمایت آنها اجرا شد یکی از بدترین سیاست هایی بود که در شرایط جنگی می شد انجام داد. از همان روزهای اول که اجرای این سیاست ها مطرح شد، شخصا به دولت تذکر دادم.

وی با وجود ارزیابی مثبت دولت و حمایت هایی که از دو سال پیش از سوی پزشکان داشت، افزود: حتی در دیداری که با آقای همتی که در آن زمان وزیر اقتصاد بود و بعدها با وجود استیضاح مجلس رئیس کل بانک مرکزی شد، مستقیماً تاکید کردم که نباید چنین سیاستی اجرا شود. اما تصمیم بر آن شد که همان سیاست های غلطی که محصول نگاه برخی اقتصاددانان سطحی بود، اجرا شود.

این کارشناس اقتصادی گفت: افراد دیگری نیز نسبت به عواقب شوک درمانی هشدار داده بودند اما به این هشدارها توجهی نشد. به نظر من نقطه ضعف اصلی دولت پزشکی تیم اقتصادی آن است و اگر سیاست های متفاوتی در این بخش اجرا می شد، عملکرد دولت بسیار بهتر می شد.

افکه با اشاره به عملکرد وزیر اقتصاد و رئیس کل بانک مرکزی گفت: به طور مشخص عملکرد رئیس کل بانک مرکزی و وزیر اقتصاد و دارایی را بسیار ضعیف ارزیابی می کنم. دولت در شرایط سختی قرار دارد اما در چنین شرایطی هم می توانست و باید سیاست های حمایتی اتخاذ می کرد و برای تامین منابع عمومی مالیات بیشتری از ثروتمندان دریافت می کرد.

وی ادامه داد: آقای همتی و همفکرانشان از ابتدا بر سیاست افزایش نرخ ارز تاکید داشتند و این سیاست حتی قبل از جنگ هم اجرا می شد. پیامدهای آن تصمیم همچنان در اقتصاد کشور باقی مانده و بر شدت تورم افزوده است. اما پس از جنگ افزایش قیمت ها شدیدتر شد.

اکنون زمان افزایش قیمت بنزین نیست

افکه با تاکید بر اینکه در شرایط فعلی دولت نباید قیمت ها را افزایش دهد، گفت: توصیه اکید من به دولت این است که الان زمان افزایش قیمت هیچ کالایی نیست. چه بنزین و چه سایر کالاها و خدمات عمومی.

وی افزود: می دانیم که محدودیت های مالی دولت واقعی است و اداره کشور سخت شده است، اما این وضعیت به معنای آن نیست که همه فشارها و محدودیت ها به مردم و به ویژه اقشار پایین جامعه منتقل شود. امروزه حتی دهک های ششم و هفتم را می توان جزو اقشار کم درآمد به حساب آورد.

این استاد اقتصاد با انتقاد از اصرار بر سیاست های افزایش قیمت گفت: برخلاف نظر برخی کارشناسان سطحی نگر که معتقدند افزایش قیمت بنزین یا ارز اقتصاد را به تعادل می رساند، تجربه سال های گذشته شکست این سیاست ها را نشان داده است. با وجود این، فشار برای تکرار سیاست شوک درمانی ادامه دارد.

وی خطاب به رئیس جمهور گفت: این یک هشدار جدی به آقای مدزیکیان است که جلوی سیاست افزایش قیمت را بگیرد.

مالیات به جای شوک درمانی

افقه در شرایط کنونی راه تامین منابع دولت را افزایش مالیات بر صاحبان درآمد و ثروت دانست و گفت: به جای شوک درمانی باید از نهادهایی که معاف از مالیات هستند اما درآمد دارند مالیات اخذ شود. همچنین دولت باید سیاست های حمایتی خود را گسترش دهد.

وی افزود: استفاده از ابزارهایی مانند کاتالوگ محصولات، سهمیه بندی، تعیین سقف قیمت و در نهایت یارانه در شرایط فعلی قابل تامل است. البته ارزش واقعی یارانه ها و کالاهای موجود نیز به دلیل تورم ناشی از سیاست های نادرست بانک مرکزی و جنگ بسیار کاهش یافته است.

این کارشناس اقتصادی پیشنهاد کرد: در صورت دسترسی دولت به اطلاعات دقیق حتی الامکان دهک های بالاتر به ویژه دهک دهم از دریافت کالا حذف و منابع آزاد شده را برای حمایت بیشتر از دهک های پایین اختصاص دهند.

وی همچنین بر ضرورت کاهش هزینه های دولت تاکید کرد و گفت: همه دستگاه هایی که از بودجه عمومی استفاده می کنند باید صرفه جویی کنند اما هنوز نشانه جدی از این اتفاق دیده نمی شود. دولت باید هزینه های غیرضروری دستگاه ها را کاهش دهد. بنابراین به جای افزایش قیمت بنزین که به عقیده برخی افراد ساده ترین راه برای جبران کمبود منابع است، باید با اخذ مالیات از ابرثروتمندان و کاهش هزینه های غیرضروری، کمبود منابع را مدیریت کرد.

افکه تاکید کرد: متاسفانه تاکنون نشانه های جدی از صرفه جویی در ساختارهای دولتی مشاهده نشده است.

آمریکا نمی تواند ایران را به راحتی منزوی کند

این استاد اقتصاد درباره تحریم ها و تلاش آمریکا برای منزوی کردن ایران نیز گفت: در موفقیت آمریکا در دستیابی به هدف خود یعنی انزوای ایران تردیدهای جدی وجود دارد. ایران در هفت هشت سال گذشته با تحریم ها مواجه بوده و توانسته تا حدودی آن را دور بزند یا از شدت آثار آن بکاهد.

وی افزود: آمریکا تا چه اندازه می تواند کشورهای دیگر را همراهی کند و چین و روسیه چه رویکردی در قبال تحریم ها دارند در نتیجه نهایی بسیار موثر است.

افکه در پایان گفت: به نظر من آمریکا نمی تواند به اهداف خود در انزوای ایران دست یابد. با توجه به ناکامی های این کشور در جنگ و کاهش جایگاهش در بین کشورهای جهان، بعید است بتواند آن انزوایی را که در نظر دارد به ایران تحمیل کند.