اصلاح قیمت بنزین لازم است، اما نه در هر شرایطی | مشکل بنزین فقط مصرف نیست

یک کارشناس اقتصادی با تاکید بر اینکه ممکن است اصلاح قیمت بنزین در بلندمدت ضروری باشد، گفت: اجرای این سیاست بستگی به شرایط زمانی و اقتصادی کشور دارد و در شرایطی که مردم با تورم، کاهش قدرت خرید و فشارهای ناشی از جنگ مواجه هستند، افزایش قیمت بنزین می تواند تبعات اجتماعی و اقتصادی داشته باشد.

افق میهن مرز «سیاست اضطراری» و «سیاستی که خود بحران اقتصادی جدیدی ایجاد می کند» کجاست؟ این سوالی است که در مورد سیاست بنزینی دولت در زمان جنگ و در حالی که خانوارها همزمان با تورم، کاهش قدرت خرید و افزایش هزینه های زندگی مواجه هستند، اهمیت بیشتری پیدا می کند.

در همین زمینه، آلبرت بغزیان، اقتصاددان و استاد دانشگاه تهران در گفت وگو با ایسنا، با انتقاد از زمان و نحوه افزایش قیمت بنزین، معتقد است که اگر قرار است در قیمت این حامل انرژی تجدید نظر شود، این اقدام باید در شرایط باثبات تر و با سیاستی قابل پیش بینی انجام شود، نه در شرایطی که فشار بی رویه ای از اقتصاد و خانوارها را تحت فشار قرار دهد.

“بدترین زمان” برای تصمیم گیری در مورد گاز

بغزیان با اشاره به تجربه افزایش قیمت بنزین در سال های گذشته گفت: افزایش قیمت بنزین پیش از این در زمان مناسب انجام نشده است و تجربه نشان داده است که انتخاب زمان نامناسب می تواند تبعات اجتماعی و اقتصادی داشته باشد.

وی با اشاره به شرایط فعلی گفت: اکنون که بحث تغییر قیمت بنزین مجددا مطرح شده نباید صرفاً به دلیل مشکلات موجود هزینه سیاست های گذشته را بر دوش مردم گذاشت.

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه باید مشکلات مربوط به مصرف بنزین و قاچاق را از یکدیگر تفکیک کرد، گفت: اگر مشکل مصرف بالای بنزین است، می توان از ابزارهایی مانند سهمیه بندی برای مدیریت مصرف استفاده کرد. اما اگر موضوع قاچاق است باید با آن برخورد شود.

چرا باید با گران شدن بنزین برای مصرف کننده، قاچاق را حل کنیم؟

بغزیان درباره قاچاق بنزین گفت: اگر دولت معتقد است که بنزین قاچاق می شود باید جلوی قاچاق را بگیرد نه اینکه برای مردم برای حل مشکل قاچاق بنزین را افزایش دهد.

وی با اشاره به گستردگی قاچاق سوخت گفت: قاچاق بنزین در سطح وسیع را نمی توان به سادگی با حمل مقدار کمی سوخت در کانتینر انجام داد و اگر قاچاق گسترده ای صورت می گیرد باید ساماندهی شود. در چنین شرایطی باید بررسی شود که این سوخت چگونه از منابع مختلف خارج می شود و چرا با وجود نظارت ها امکان قاچاق وجود دارد.

بغزیان تاکید کرد: اگر دولت مشکل را قاچاق می داند باید با قاچاقچی برخورد کند و نمی تواند برای حل این مشکل هر بار هزینه بیشتری به مصرف کننده تحمیل کند. الان مشکل مردم نیست که بنزین قاچاق می شود. این وضعیت نتیجه تغییرات نرخ ارز و اختلاف قیمت بنزین در ایران با کشورهای همسایه است.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به تفاوت قیمت بنزین در ایران و کشورهای همسایه گفت: پایین بودن قیمت بنزین در ایران نسبت به کشورهای همسایه انگیزه قاچاق را افزایش می دهد. اما راه حل این مشکل نباید صرفاً افزایش قیمت برای مصرف کننده باشد.

مشکل بنزین فقط مصرف نیست

این کارشناس اقتصادی با اشاره به بحث های مربوط به مصرف بالای بنزین گفت: اگر موضوع پرمصرف باشد می توان از سیاست هایی مانند سهمیه بندی برای مدیریت مصرف استفاده کرد و مردم را به استفاده بیشتر از وسایل حمل و نقل عمومی تشویق کرد. اما با افزایش قیمت نمی توان مصرف کننده را تنبیه کرد.

بغزیان با اشاره به شرایط اقتصادی کشور گفت: در شرایطی که هزینه های دولت به دلیل جنگ افزایش یافته، درآمدها با مشکل مواجه است، تورم وجود دارد و مردم تحت فشار هستند، منطقی نیست که با افزایش قیمت بنزین فشار جدیدی به خانوارها وارد شود. اگر مشکل قاچاق است باید جلوی آن گرفته شود.

افزایش قیمت بنزین؛ موج جدید گرانی؟

بغزیان در ادامه نسبت به اثرات تورمی افزایش قیمت بنزین هشدار داد و گفت: افزایش قیمت بنزین می تواند در هزینه های حمل و نقل خود را نشان دهد و از این طریق بر قیمت سایر کالاها و خدمات نیز تاثیر بگذارد.

وی با اشاره به حمل و نقل درون شهری و درون شهری گفت: افزایش هزینه سوخت می تواند به سرعت در هزینه های حمل و نقل خود را نشان دهد. حتی قبل از اجرای افزایش قیمت ها، طرح مداوم این موضوع می تواند انتظارات مردم و فعالان اقتصادی را تحت تاثیر قرار دهد.

همین که می گویید بنزین می رود گران شود، عده ای زودتر از موعد قیمت را بالا می برند

بغزیان با اشاره به تاثیر روانی و مورد انتظار بحث افزایش قیمت بنزین گفت: زمانی که دولت اعلام می کند در حال بررسی افزایش قیمت است، ممکن است عده ای قبل از اجرای تصمیم، کالا و خدمات خود را افزایش دهند. اگر افزایش قیمت بنزین اجرایی نشود، ممکن است افزایش قیمت های قبلی باقی بماند.

بغزیان همچنین به اظهارنظرهای زیاد مسئولان درباره قیمت بنزین اشاره کرد و گفت: یکی از مسئولان دولتی می گوید تا پایان سال برنامه ای برای افزایش قیمت نداریم، یکی دیگر از مسئولان از بررسی سناریوها صحبت می کند و رئیس جمهور هم از افزایش قیمت محدود صحبت می کند. این پراکندگی در نظرات می تواند توقعاتی را در جامعه ایجاد کند و به افزایش قیمت ها دامن بزند.

چرا در شرایط جنگی نگرانی دیگری به مردم اضافه کنیم؟

بغزیان با اشاره به شرایط اقتصادی و معیشتی کشور بیان کرد: مردم در شرایط فعلی با مسائل مختلفی از جمله هزینه های ناشی از جنگ، کاهش قدرت خرید و افزایش قیمت ها مواجه هستند. زمانی که اقتصاد با این حجم از مشکلات مواجه است، دولت مواظب باشد با تصمیم جدید دغدغه دیگری به مردم اضافه نشود.

این کارشناس اقتصادی گفت: اگر قرار است در قیمت بنزین تجدید نظر شود، بهتر است زمانی این کار انجام شود که شرایط اقتصادی ثبات بیشتری داشته باشد و مردم با این حجم از مشکلات و فشارهای اقتصادی مواجه نشوند.

افزایش تدریجی یا شوک قیمت؟

بغزیان درباره روش اصلاح قیمت بنزین نیز گفت: افزایش قیمت به یکباره یا تغییر تدریجی بستگی به نحوه سیاست گذاری دارد و برخی از سیاست گذاران معتقد به «شوک درمانی» هستند. در سیاست شوک درمانی، قیمت یک کالا در یک مرحله با افزایش چشمگیر مواجه می شود تا رفتار مصرفی یا اقتصادی مردم سریعتر تغییر کند. اما این روش می تواند باعث شوک قیمت شود.

این کارشناس اقتصادی از سوی دیگر بر اهمیت قابل پیش بینی بودن سیاست قیمت گذاری تاکید کرد و گفت: اگر قرار است قیمت بنزین افزایش یابد، می توان از قبل اعلام کرد که در زمان مشخص و تا حدودی افزایش می یابد تا مردم و فعالان اقتصادی با آن سازگار شوند.

بغزیان با اشاره به تجربیات گذشته گفت: قابل پیش بینی بودن قیمت و سیاست دولت خود نوعی سیاست است. اما مشکل اینجاست که گاهی دولت ها به تصمیمات دولت قبل پایبند نیستند و سیاست های قبلی کنار گذاشته می شود. در چنین شرایطی مردم و فعالان اقتصادی نمی دانند چه تصمیمی باید در انتظارشان باشد و این بلاتکلیفی می تواند به اقتصاد آسیب برساند.

اصلاح قیمت؛ بله! اما نه در هر شرایطی!

بغزیان در جمع بندی نظرات خود درباره قیمت بنزین گفت: اصلاح قیمت بنزین ممکن است در بلندمدت ضروری باشد اما زمان و مدت اجرای آن بسیار مهم است. در شرایطی که کشور با یک سری مشکلات و هزینه های ناشی از جنگ مواجه است، افزودن افزایش قیمت بنزین به این فشارها تصمیم خوبی نیست.

این کارشناس اقتصادی گفت: در صورت تثبیت شرایط اقتصادی کشور و کاهش مشکلات و فشارهای فعلی می توان در مورد قیمت بنزین تصمیم گیری کرد. اما در شرایط فعلی نباید افزایش قیمت بنزین را به عنوان راه حلی برای مشکلات موجود بر دوش مردم گذاشت.