۵۰ سال قبل؛ “گامبوش” چه درسی برای فوتبال امروز خوزستان داشت؟

فوتبال خوزستان پنجاه سال پیش حال و هوای دیگری داشت. روزهایی که نام این استان با ستاره ها، تیم های قدرتمند، تماشاگران پرشور و بازیکن سازی عجین شده بود. جام تخت جمشید به عنوان یکی از مهم ترین مسابقات فوتبال ایران شکل گرفت و تیم های خوزستانی نیز حضور چشمگیری در این رقابت ها داشتند. در این میان نام نیرو اهواز در فوتبال آن زمان جایگاه ویژه ای داشت. تیمی با مجموعه ای از بازیکنان مستعد به حریفی قابل احترام برای تیم های بزرگ فوتبال ایران تبدیل شده بود.

نفت آبادان نیز در کنار نیرو یکی از قطب های مهم فوتبال خوزستان بود. نسلی که نشان داد این استان چه ظرفیت بالایی برای تربیت بازیکن، ساخت تیم های قدرتمند و معرفی چهره های جدید به فوتبال ایران دارد. اما در میان آن همه بازیکن و ستاره، یک مربی هم نقش متفاوتی داشت، مردی که با دانش و دیدگاه جدیدش بخشی از فوتبال خوزستان را تغییر داد. استفان گامبوش.

گامبوش; مربی ای که فوتبال را متفاوت می دید

گامبوس مربی مجارستانی بود اما حضور او در فوتبال خوزستان به حضور مربی خارجی در یک تیم خلاصه نشد. او با خود نگاهی تازه به فوتبال آورد. نگاهی علمی، منظم و منظم.

در زمانی که فوتبال ایران هنوز در حال شکل گیری بود و مسیر جدید خود را تجربه می کرد، گامبوش سعی کرد فوتبال را فراتر از تکیه بر استعدادهای فردی پیش ببرد و به تیم، تاکتیک، آمادگی بدنی، نظم و برنامه اهمیت بیشتری بدهد.

او فوتبال را فقط مجموعه ای از بازیکنان خوب نمی دید. او معتقد بود بازیکنان باید به صورت سیستمی بازی کنند، تمرینات باید هدفمند باشد و تیم باید برای مسابقه و آینده آماده شود.

توجه به آمادگی بدنی و استفاده از مربی بدنساز در کنار تیم نیز از نشانه های نگاه متفاوت او در آن دوره بود. این نگاه به تدریج نیروهای اهواز را تحت تأثیر قرار داد. نیرو تبدیل به تیمی شد که حریفانش به راحتی نمی توانستند از کنار آن عبور کنند. تیمی که در سطح اول مسابقات فوتبال ایران حضور داشت و حریفی قابل احترام برای سایر تیم ها شد.

گامبوش; مربی ای که نسلی را تربیت کرد

شاید بیشترین تاثیر گامبوش را نباید تنها در نتایج تیم نیرو جستجو کرد. کار واقعی او در نسل بود. او در دورانی که استان پر استعداد بود در فوتبال خوزستان کار کرد. بازیکنانی که اگر فرصت، تمرین و جو مناسب به آنها داده می شد، می توانستند در بالاترین سطح فوتبال ایران ظاهر شوند. Gambush به این نسل فرصتی داد تا در یک ساختار منظم رشد کنند.

بازیکنانی چون حمید سه برادران، سید طاهر موسوی، حبیب شریفی، طاهر حبیبی، اسماعیل بیگی، اکبر خوشایند، مرحوم علی ناکویی، اسماعیل کشتکار، یعقوب فارسیات، مرحوم رازی نخلی پور، مرحوم حسین حافظی، مرحوم اسفندیحها، علیرضا مالزیارستان، مرحوم اسفندیحها، علیرضا مالزیارستان. شهبازی، کارون یعقوبی نژاد، سیاوش رزاقی، کریم بوستانی، مرحوم غلام شیدایی، امیر شیدایی، مرحوم نوری خدایاری، جمال خلیلیان، کمال خلیلیان، حسن سالمی و دیگر چهره های آن نسل بخشی از خاطرات ماندگار فوتبال نیرو اهواز و خوزستان هستند.

اینها فقط اسامی در فهرست یک تیم نبودند. آنها بخشی از نسلی بودند که در آن سال ها فوتبال خوزستان را به شهرت رساندند. آن روزها فوتبال خوزستان فقط تیم نداشت؛ نسلی داشت که تمرین کرد، مسابقه داد، اشتباه کرد، تجربه کسب کرد و کم کم خود را به سطح اول فوتبال ایران رساند.

نیروی اهواز; تیمی که به یادگار ماند

وقتی از فوتبال خوزستان در سال های طلایی جام تخت جمشید صحبت می کنیم، نمی توان از توان اهواز گذشت. نیرو فقط یک باشگاه برای اهواز نبود، بخشی از زندگی فوتبالی مردم بود. تماشاگران، بازیکنان، مربیان و فوتبالدوستان در کنار هم فضایی را ایجاد کرده بودند که فوتبال را به خاطره روزانه مردم تبدیل کرده بود.

آن روزها دیدن بازیکنان نیرو برای هواداران اهوازی فقط تماشای یک مسابقه نبود، بلکه تماشای نسلی بود که می توانست آینده فوتبال خوزستان را بسازد و گامبوش در مرکز این سریال قرار داشت. مربی ای که سعی کرد این استعدادها را در قالب یک تیم منسجم و تاکتیکی قرار دهد.

«سلطه در کشور کافی نیست»

اما شاید مهمترین موفقیت نیرو، نگاه گامبوش به آینده فوتبال خوزستان بود. او معتقد بود فوتبال خوزستان نباید فقط در داخل ایران به برتری اکتفا کند. از دیدگاه او «برتری در کشور کافی نیست». خوزستان باید به یک قدرت واقعی در فوتبال تبدیل می شد. قدرتی که برای رسیدن به آن باید تجربه می کرد، با تیم های قدرتمند داخلی و خارجی روبرو شد و بازیکنانش را در میادین بزرگ محک زد.

این نگاه برای پنجاه سال پیش ظاهر بسیار بزرگی بود. گامبوش فوتبال را محدود به یک مسابقه، یک فصل یا یک جام ندید. او به آینده فکر می کرد. امروز چه باید کرد تا فوتبال خوزستان سال ها بعد قدرتمندتر شود.

استعداد را نباید در دورافتاده ترین جاها از دست داد

نکته مهم دیگر در نگاه گامبوش توجه به استعدادهای فوتبال بود. او معتقد بود یک بازیکن با استعداد فارغ از اینکه در کدام شهر، محله و منطقه زندگی می کند باید فرصت نشان دادن خود و رسیدن به تیم های برتر را داشته باشد. این موضوع پس از گذشت پنج دهه هنوز برای فوتبال خوزستان یک سوال جدی است. آیا همه استعدادهای استان فرصت دیده شدن پیدا می کنند؟ آیا استعدادیابی باید فقط به چند باشگاه و رشته شناخته شده محدود شود؟ یا باید به شهرها، محله ها و حتی دورافتاده ترین مناطق بروید؟

گامبوش سال ها پیش به این موضوع فکر کرده بود. استعداد باید فرصت پیدا کند.

تاثیری که نباید فراموش شود

شاید عجیب باشد که بعد از حدود 50 سال که نام گامبوش در فوتبال خوزستان مطرح می شود، بسیاری از فوتبالیست های قدیمی از او با احترام یاد می کنند. یک مربی خوب ممکن است در یک مسابقه پیروز شود، فصلی موفق داشته باشد یا یک جام را کسب کند. اما یک مربی بزرگ کسی است که تاثیرش حتی بعد از رفتنش هم باقی می ماند. گامبوش یکی از همین مربیان بود.

او نسلی را تربیت کرد، نظم و نگاهی تازه به فوتبال اهواز داد و نشان داد استعداد وقتی با دانش، برنامه و تاکتیک همراه شود می تواند یک تیم معمولی را به حریفی جدی برای غول های فوتبال ایران تبدیل کند. به همین دلیل می توان تاثیر گامبوش را در تاریخ فوتبال خوزستان جدی گرفت. تاثیری که از یک تیم فراتر رفت و در خاطره یک نسل ماندگار شد.

چرا بیشتر در مورد گامبوش گفته نشد؟

یکی از تلخ ترین قسمت های این ماجرا این است که آن طور که باید به نقش گامبوش در فوتبال خوزستان و فوتبال ایران پرداخته نشده است.

نسل جدید این حق را دارد که بداند قبل از بسیاری از نام‌های شناخته شده امروزی، مربیانی در فوتبال ایران بودند که رویکردی حرفه‌ای و علمی را دنبال می‌کردند و از بسیاری از جریان‌های رایج فوتبال در زمان خود جلوتر بودند. گامبوش هم یکی از این مربیان بود.

شاید اگر بیشتر از او نوشته می شد، خاطرات بازیکنان آن نسل ثبت می شد و روش کارش بیشتر بررسی می شد، امروز نسل جوان فوتبال خوزستان درک دقیق تری از نقش او داشتند. فراموش کردن گامبوش فقط فراموش کردن یک مربی نیست. فراموشی بخشی از تاریخ فوتبال خوزستان است.

پنجاه سال گذشته؛ اما این خاطره هنوز زنده است

50 سال گذشت. فوتبال تغییر کرده، امکانات تغییر کرده، علم تربیتی پیشرفت کرده و ساختار باشگاه ها تغییر کرده است، اما وقتی نام نیرو اهواز و گمبوش به میان می آید، خاطره آن روزها همچنان برای بسیاری از فوتبالیست های این استان زنده می شود.

خاطره تیمی که بازیکنانش برای فوتبال خوزستان اعتبار کردند. مربی ای که با دانش خود مسیر جدیدی را تجربه کرد و نسلی که نشان از ظرفیت بالای خوزستانی برای بازیکن سازی داشت. شاید این تداوم خاطره بهترین نشانه تأثیر گامبوش باشد.

گذشته برای پشیمانی نیست؛ برای مطالعه است

مرور دوباره آن روزها فقط احیای نوستالژی فوتبال گذشته نیست. گذشته زمانی ارزشمند است که چراغ راه آینده باشد. نسل نیرو، نفت آبادان و سایر تیم های خوزستانی نشان دادند که فوتبال بزرگ زمانی ساخته می شود که استعداد، مربی، دانش، رقابت و فرصت در کنار هم قرار گیرند.

گامبوش نیز پنجاه سال پیش همین مسیر را طی کرد. راهی برای ساختن یک تیم، توسعه بازیکنان، کسب تجربه و بزرگ فکر کردن. امروز فوتبال خوزستان بیش از حسرت گذشته، نیاز به استفاده از درس های گذشته دارد. شما باید استعدادها را پیدا کنید، آنها را آموزش دهید، به آنها فرصت بازی بدهید و برای آینده برنامه داشته باشید و شاید مهمتر از همه، دوباره باید بزرگ فکر کنید. چیزی که این روزها فوتبال خوزستان به شدت به آن نیاز دارد

پنجاه سال می گذرد، اما نام گامبوش همچنان در فوتبال خوزستان قابل احترام است زیرا او فقط یک مربی خارجی نبود. او مربی ای بود که نسلی را تربیت کرد و بخشی از مسیر فوتبال خوزستان را تغییر داد و شاید مهم ترین میراث او این جمله باشد که بعد از نیم قرن هنوز تازه به نظر می رسد: «برتر بودن در کشور کافی نیست.»؛ این شاید بزرگترین درسی باشد که استفن گامبوش پنجاه سال پیش برای فوتبال امروز خوزستان گذاشت.