آیا پرندگان از پرواز لذت میبرند؟ طوطیهای کاکلی پاسخ میدهند
زومیت: وقتی پرندگان در آسمان اوج می گیرند و بی هدف پرواز می کنند، آیا فقط از غریزه طبیعی پیروی می کنند یا واقعاً از آن لذت می برند؟
یک سوال ذهن یورگ ماسن را از کودکی به خود مشغول کرده است: وقتی پرندگان در آسمان شیرجه می زنند، دور خود می چرخند و بی هدف پرواز می کنند، آیا آنها فقط یک رفتار غریزی انجام می دهند یا واقعا از آن لذت می برند؟
ماسن، محققی در زمینه رفتار حیوانات و استاد دانشگاه اوترخت هلند، سال ها بعد توانست این سوال را با یک آزمایش علمی بررسی کند. پاسخ به چنین سوالی آسان نیست، زیرا حیوانات نمی توانند در مورد احساسات خود صحبت کنند و محققان باید بر اساس رفتار، تصمیمات و علائم فیزیولوژیکی آنها نتیجه گیری کنند.
برای پاسخ به این سوال، محققان آزمایشی را در پارک پرندگان Avifauna در هلند طراحی کردند. جایی که شرایط متفاوتی نسبت به بسیاری از محیط های نگهداری پرندگان وجود دارد. در برخی از ماههای سال، پرندگان میتوانند آزادانه از محفظه خود خارج شده و در ساعات خاصی از روز وارد فضای باز شوند.
پس از باز شدن درها، هر پرنده بدون دخالت نگهبان تصمیم می گیرد پرواز کند یا در جای خود بماند. این افق میهن هیچ پیامد مثبت یا منفی برای پرندگان ندارد. نه برای پرواز پاداش می گیرند و نه برای ماندن جریمه می شوند. به همین دلیل، محققان توانستند بررسی کنند که آیا پرندگان به میل خود پرواز را افق میهن کردند یا صرفاً به دلیل یک عامل خارجی.
کاکادوها تقریباً در تمام فرصتهای 20 دقیقهای پرواز رایگان خود پرواز را افق میهن کردند
در این تحقیق، 17 کاکادو گالا شرکت کردند که مسافت های طولانی را در طبیعت طی می کنند تا بذر پیدا کنند. محققان مشاهده کردند که این پرندگان تقریباً در تمام فرصتهای 20 دقیقهای که برای پرواز در اختیار آنها قرار میگرفت، تصمیم گرفتند جای خود را ترک کنند و پرواز کنند.
مایکل مندل، محقق رفتار حیوانات در دانشگاه بریستول که در این مطالعه شرکت نداشت، گفت که افق میهن ثابت کاکادوها برای پرواز با این احتمال که آنها پرواز را به عنوان یک تجربه ارزشمند می بینند، سازگار است. البته همه پرندگان همیشه پرواز نمی کنند. فقط یک جفت کاکادو افق میهن کرد که در یکی از روزها بماند. آن روز تازه لانه های جدیدی دریافت کرده بودند و مشغول فعالیت هایی مانند جفت گیری و رفتارهای جفت گزینی بودند.
محققان تغییرات رفتاری دیگری را پس از پرواز مشاهده کردند. کاکادوها بیشتر به دنبال غذا می گشتند، بدن خود را می خراشیدند و تاج پرهای خود را بیشتر بلند می کردند. محققان این رفتارها را به عنوان نشانه هایی از افزایش هیجان مثبت پس از پرواز آزاد تفسیر کردند.
به گزارش ساینتیفیک امریکن، در بخش دیگری از این آزمایش، محققان از روشی به نام آزمون سوگیری شناختی استفاده کردند. روشی که در مطالعات رفتار حیوانات برای بررسی وضعیت عاطفی آنها استفاده می شود. ایده پشت این روش این است که حیوانات، مانند انسانها، ممکن است وقتی در وضعیت ذهنی بهتری هستند، رویدادهای مبهم را با خوشبینانهتر تفسیر کنند، اما زمانی که در وضعیت نامطلوب قرار میگیرند، محتاطانهتر یا بدبینانهتر واکنش نشان میدهند.
محققان ابتدا به کاکادوها یاد دادند که یک موقعیت خاص با دریافت گردو، غذای مورد علاقه آنها مرتبط است. سپس در مرحله آزمایش، موقعیت هایی را ایجاد کردند که نتیجه مشخص نبود و نحوه واکنش پرندگان را بررسی کردند. کاکادوهایی که چند روز پرواز آزاد داشتند با این شرایط نامشخص بیشتر به سمت گزینه ای رفتند که امکان دریافت گردو وجود داشت. رفتاری که محققان آن را نشانه ای از وضعیت ذهنی مثبت تر تفسیر کردند.
از طرفی پرندگانی که چند روزی قادر به پرواز نبودند، کمتر انتظار داشتند به غذای مورد علاقه خود برسند و واکنش محتاطانه تری نشان دادند. محققان از این تفاوت رفتاری به این نتیجه رسیدند که محرومیت از پرواز ممکن است بر وضعیت روحی کاکادوها تأثیر بگذارد و فرصت انجام یک رفتار طبیعی مانند پرواز احتمالاً با یک تجربه مثبت برای آنها همراه است.
پرندگانی که چند روز فرصت پرواز داشتند، در شرایط نامشخص رفتار خوش بینانه تری داشتند
اما بررسی هورمون های بدن پرندگان نتیجه مورد انتظار را نشان نداد. دانشمندان پیش بینی کرده بودند که سطح هورمون استرس پس از پرواز کاهش می یابد، اما هیچ تغییر قابل توجهی مشاهده نشد. به گفته ماسن، ممکن است کاهش استرس ناشی از احساس بهتر با افزایش هورمون های مرتبط با فعالیت بدنی پوشانده شود، زیرا پرواز خود نوعی فعالیت شدید برای بدن است.
محققان تاکید می کنند که هنوز نمی توان با قاطعیت گفت که پرندگان مانند انسان احساس خوشبختی می کنند. نسبت دادن احساسات پیچیده به حیوانات همیشه یک موضوع بحث برانگیز بوده است، زیرا رفتار به تنهایی نمی تواند تجربه ذهنی یک موجود زنده را ثابت کند. با این حال، اگر پرندگان قادر به تجربه آگاهانه احساسات باشند، نتایج این مطالعه نشان می دهد که پرواز احتمالاً یک تجربه خوشایند برای کاکادوهای گالا است.
به گفته ماسن، برای کاکادوهای گالا، پرواز فقط یک حرکت فیزیکی نیست. بلکه نوعی «نیاز رفتاری» محسوب می شود. یعنی رفتاری که این پرندگان به طور طبیعی انگیزه انجام آن را دارند. او معتقد است که یافته های این تحقیق می تواند در نگاه ما به نگهداری پرندگان در محیط های انسانی مهم باشد. زیرا رفاه حیوانات تنها محدود به جلوگیری از رنج نیست و باید شرایطی فراهم شود تا حیوان بتواند رفتارهای طبیعی خود را نیز انجام دهد.
