حذف برخی مشاغل از فهرست سخت و زیان‌آور | کارگران: خواستار تعیین معیار شفاف و واحد هستیم
برخی از فعالان کارگری با انتقاد از حذف تعدادی از مشاغل از فهرست مشاغل سخت و زیان آور و بازنگری دوره ای این مشاغل خواستار تعیین ضوابط مشخص و یکسان برای همه نهادها و سازمان ها شدند.
افق میهن به نقل از ایسنا، موضوع مشاغل سخت و زیان آور علاوه بر اینکه ارتباط مستقیمی با سلامت نیروی کار دارد از آن جهت حائز اهمیت است که سابقه اشتغال در این مشاغل در صورت احراز شرایط قانونی می تواند بر برخورداری از مزایای بازنشستگی تاثیرگذار باشد. در این میان یکی از مطالبات مطرح شده از سوی فعالان کارگری، تدوین ضوابط روشن، دقیق و قابل ارجاع و اجرای یکسان آن در نهادها و سازمان های مختلف است. به گفته آنها این موضوع می تواند از تفاوت در شناسایی مشاغل سخت و زیان آور و تضییع احتمالی حقوق کارگران جلوگیری کند.
در ماه های اخیر گزارش هایی مبنی بر تنگ شدن شرایط برای دستیابی به مشاغل سخت و زیان آور منتشر شده است. از جمله موضوعات مطرح شده نحوه برخورد با عوامل ارگونومیک در فرآیند شناسایی این مشاغل است. موضوعی که به گفته برخی کارشناسان و فعالان کارگری می تواند ابهاماتی را در نحوه ارزیابی شرایط واقعی کار ایجاد کند.
انتقاد از نادیده گرفتن عوامل ارگونومیک
محمد گنجیکیا، عضو شورای عالی حفاظت فنی و ایمنی کار استان تهران در گفت وگو با ایسنا، با اشاره به موضوع عوامل ارگونومیکی اظهار کرد: تاکید من این است که نباید اثرات ارگونومیک ناشی از عوامل مکانیکی را نادیده گرفت. هنگامی که عوامل ارگونومیک در اثر عوامل مکانیکی آسیب زا ایجاد می شود، کمیته های تشخیص نمی توانند آنها را نادیده بگیرند و این موضوع از دیدگاه متخصصان قابل نقد است. زیرا این عوامل مرتبط هستند و به شدت تحت تأثیر عوامل مکانیکی هستند.
نگرانی در مورد حذف برخی مشاغل از لیست سخت و مضر
بهروز بهنیا، فعال کارگری در گفت وگو با ایسنا، با اشاره به تغییرات ایجاد شده در نحوه تعیین مشاغل سخت و زیان آور، اظهار کرد: متأسفانه برخی مشاغل از فهرست مشاغل سخت و زیان آور حذف شده اند. از جمله مشاغلی که کارگران با تشعشعات یا مواد شیمیایی سروکار دارند. در حوزه مخابرات حدود ۲۰ شغل به دلیل قرار گرفتن در یک پروسه کلی از این لیست حذف شده است که به اعتقاد من تصمیم درستی نیست.
وی با بیان اینکه فهرست جامع و مشخصی برای تعیین دقیق مشاغل سخت و زیان آور وجود ندارد، گفت: فهرستی وجود ندارد که به طور دقیق مشخص کند کدام مشاغل سخت و زیان آور هستند و کدام مشاغل در این عنوان قرار نمی گیرند، البته برخی مشاغل مانند مشاغل معدنی به وضوح جزو مشاغل سخت و زیان آور هستند. در بسیاری از نهادها و سازمان ها هر چند سال یکبار کمیته هایی برای بررسی وضعیت این مشاغل تشکیل می شود و در بسیاری از موارد تعدادی از مشاغل بدون تخصص دقیق از فهرست مشاغل سخت و زیان آور حذف می شوند.
اختلاف بر سر اثربخشی اقدامات فنی و ایمنی
در مقررات مربوط به مشاغل سخت و زیان آور نیز موضوع حذف یا کاهش عوامل زیان آور از طریق اقدامات فنی و ایمنی مورد توجه قرار گرفته است. بر این اساس در برخی مشاغل در صورت رفع عوامل زیان آور محیط کار با اجرای اقدامات فنی و بهداشتی امکان تغییر وضعیت شغلی وجود دارد. اما برخی از فعالان کارگری معتقدند در برخی موارد بین اقدامات فنی اعلام شده با شرایط واقعی محیط کار فاصله وجود دارد و این موضوع ضرورت بررسی میدانی و دقیق شرایط کار را افزایش می دهد.
رئیس اتحادیه کارگران مخابرات در این باره به ایسنا گفت: گاهی گفته می شود با نصب فیلتر یا انجام یک عمل فنی، شرایط مضر یک کار از بین رفته است، در حالی که در عمل ممکن است اصلا چنین تجهیزاتی نصب نشده باشد. در این حوزه موضوع امواج رادیویی مطرح می شود و باید شرایط واقعی محیط کار و قرار گرفتن کارگران در معرض عوامل زیان آور مورد توجه قرار گیرد.
ابهام در عملکرد کمیته های تشخیص
تشخیص سخت یا مضر بودن یک شغل تنها به عنوان شغل محدود نمی شود و شرایط واقعی محیط کار نیز در این فرآیند حائز اهمیت است. بر این اساس کمیته های مربوطه در استان ها وظیفه بررسی شرایط مشاغل و محیط های کاری را بر عهده دارند و امکان بررسی وضعیت مشاغل نیز پیش بینی شده است. پس از ابلاغ نامه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مبنی بر نحوه رسیدگی به درخواست بازنشستگی مشاغل سخت و زیان آور و تاکید بر بررسی آنها بر اساس فاکتورهای مندرج در قانون، سوالاتی در خصوص نحوه بررسی عوامل ارگونومیک و سایر عوامل موثر در تشخیص این مشاغل مطرح شده است.
اگرچه اصل بررسی مشاغل بر اساس ضوابط قانونی مهم است، اما برخی از فعالان کارگری معتقدند نحوه اجرای این ضوابط و نحوه ارزیابی شرایط واقعی محیط کار نیازمند شفافیت بیشتری است. نگرانی اصلی از دیدگاه این فعالان، حذف شغلی از فهرست مشاغل سخت و زیان آور در فرآیند بررسی بدون تغییر شرایط واقعی محیط کار است. این موضوع به ویژه برای کارگرانی که در معرض مواد شیمیایی، تشعشعات، آلودگی محیطی یا سایر عوامل مضر هستند، اهمیت دارد. زیرا تغییر وضعیت شغلی می تواند سابقه سخت و زیان آور و در نهایت شرایط بازنشستگی آنها را تحت تاثیر قرار دهد.
ضرورت تدوین استاندارد واحد
بهنیا با تاکید بر لزوم ایجاد سازوکار مشخص برای تعیین مشاغل سخت و زیان آور گفت: وزارت کار باید فهرستی جامع، دقیق و مشخص از مشاغل سخت و زیان آور ارائه کند تا استاندارد واحدی برای همه نهادها و سازمان ها وجود داشته باشد. این فهرست باید به گونه ای باشد که دائماً تغییر نکند و ضوابط مشخصی برای شناسایی مشاغل در اختیار کمیته های مربوطه قرار گیرد. وجود معیارهای روشن می تواند از تغییرات خودسرانه در وضعیت مشاغل جلوگیری کند و شرایطی را فراهم کند تا کارگران شاغل در محیط های مشابه از حقوق و مزایای یکسان برخوردار شوند.
در نهایت آنچه در موضوع مشاغل سخت و زیان آور مهم است، صرفاً تعیین عنوان شغل نیست، بلکه نحوه سنجش شرایط واقعی محیط کار، میزان مواجهه نیروی کار با عوامل زیان آور و اجرای یکسان استانداردها در واحدها و دستگاه های مختلف است. موضوعی که به نظر می رسد برای کاهش اختلافات و جلوگیری از تضییع حقوق کارگران ضوابط شفاف تری و ارزیابی دقیق تری کارشناسی و میدانی را می طلبد.
