رشت زیر بار ترافیک؛ چرا کمربندی امامزاده هاشم ـ خمام ـ انزلی باید احداث شود؟
گیلان برای بهره برداری از ظرفیت های بندری و تجاری خود نیازمند زیرساخت هایی است که مرحله وعده و شروع عملیات را طی کرده و در یک برنامه زمان بندی مشخص به بهره برداری برسد.
افق میهن از ترافیک رشت و افزایش هزینه های حمل و نقل تا سختی دسترسی به بنادر و مراکز اقتصادی استان. اکنون که عملیات اجرایی کمربندی امامزاده هاشم – خمام – انزلی پس از سال ها وقفه از حدود دو ماه پیش از سر گرفته شده است، پیش بینی می شود این بار این پروژه از مرحله اولیه بهره برداری فراتر رفته و با پیگیری جدی مسئولان به اتمام برسد.
رشت سال هاست که علاوه بر ترافیک درون شهری، بار قابل توجهی از ترافیک عبوری و حمل و نقل کالا در گیلان را نیز به دوش می کشد. خودروهایی که مقصدشان منطقه آزاد انزلی، بندر کاسپین یا بندر انزلی است، برای رسیدن به مقصد، مجبورند از بخش‌هایی از جاده‌های پرترافیک رشت عبور کنند. موضوعی که رفت و آمد شهروندان را با مشکل مواجه کرده و زمان و هزینه جابجایی کالا را افزایش می دهد.
بر اساس آماری که در مورد تردد بار وجود دارد، روزانه بیش از هزار دستگاه ترولی مربوط به بنادر انزلی و کاسپین از شهر رشت تردد می کنند. این حجم از ترافیک نشان می دهد که شبکه راه های استان نیاز به مسیرها و زیرساخت های جایگزین برای رفع نیاز ترافیک شهری، سفرهای بین شهری و حمل و نقل سنگین همزمان و زیرساخت های مناسب برای فعالیت های اقتصادی گیلان دارد.
توسعه بندر کاسپین، فعالیت‌های بندری انزلی، ظرفیت‌های منطقه آزاد انزلی و موقعیت گیلان در ارتباط با کشورهای دریای خزر فرصت‌های مهمی را برای توسعه تجارت و ترانزیت ایجاد کرده است. اما استفاده کامل از این ظرفیت ها بدون توسعه زیرساخت های حمل و نقل محدود خواهد شد.
در چنین شرایطی کمربندی امامزاده هاشم – خمام – انزلی در صورت تکمیل و اتصال مناسب به شبکه راه های موجود می تواند بخشی از نیازهای ارتباطی محورهای اصلی استان، مراکز جمعیتی و قطب های بندری و اقتصادی گیلان را تامین کند.
توقف ۱۴ ساله این پروژه در کنار محدودیت مسیرهای جایگزین، ضرورت توجه به مدیریت ترافیک عبوری را نشان می دهد. ترافیک سنگین می تواند زمان سفر را افزایش داده و منجر به مصرف سوخت بیشتر و استهلاک خودروها شود. با این حال، ارزیابی دقیق سهم نبود مسیرهای جایگزین در معضلات ترافیکی رشت نیازمند بررسی های کارشناسی و داده های ترافیکی است.
اگرچه از سرگیری عملیات اجرایی گامی امیدوارکننده است. اما نتیجه واقعی زمانی مشخص می شود که عملیات به صورت مستمر ادامه یابد، منابع مالی به موقع تامین شود و پیشرفت پروژه به صورت شفاف در اختیار افکار عمومی قرار گیرد.
بر اساس اطلاعات ارائه شده، این پروژه در زمره طرح های پیشنهادی برای سفر رئیس جمهور قرار گرفت، اما به دلیل نیاز به اعتبار قابل توجه، در فهرست مصوبات سفر قرار نگرفت. این موضوع ضرورت پیش بینی راه حل های جایگزین و پایدار برای تامین مالی پروژه را برجسته می کند.
کمربند فقط برای انزلی نیست
اهمیت این پروژه تنها به ارتباط رشت و منطقه آزاد انزلی خلاصه نمی شود. اتصال مناسب محورهای امامزاده هاشم، خمام و انزلی به شبکه راه های استان می تواند در مدیریت بخشی از ترافیک مربوط به مسیرهای تهران، فومن و شرق گیلان موثر باشد. البته میزان این تاثیر بستگی به مسیر نهایی، طراحی تقاطع ها و نحوه توزیع ترافیک دارد.
در همین راستا مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی نیز از برنامه ریزی برای توسعه مسیر دسترسی به این منطقه از محورهای سنگر، کوچ اصفهان و خمام خبر داده است. این طرح قرار است با استفاده از ظرفیت سرمایه گذاران و تامین مالی بانکی دنبال شود. در صورت تکمیل مطالعات، تامین اعتبار و اجرای طرح، مسیر مذکور می تواند به تسهیل حمل و نقل ترانزیتی، بهبود دسترسی به بندر کاسپین و اتصال شبکه حمل و نقل شمال کشور به مسیرهای منتهی به تهران و جنوب کمک کند.
از توسعه بنادر، گسترش فعالیت‌های مناطق آزاد، تقویت ترانزیت و جذب سرمایه‌گذاری نمی‌توان صحبت کرد، اما برای جابه‌جایی کالا همچنان متکی به شبکه‌ای است که بخش قابل توجهی از تردد آن از منطقه پرتردد رشت می‌گذرد.
کمربندی امامزاده هاشم – خمام – انزلی در صورت داشتن طراحی اصولی، تامین مالی پایدار و اتصال مناسب به شبکه راه های موجود می تواند به کاهش فشار ترافیکی رشت و بهبود دسترسی به مراکز اقتصادی گیلان کمک کند.
طبق اطلاعات اولیه طول مسیر پیشنهادی این پروژه حدود ۵۰ کیلومتر است. همچنین قرار است بخشی از مسیر که در محدوده منطقه آزاد انزلی است با مشارکت این سازمان اجرا شود و از ظرفیت سرمایه گذاران و فاینانس بانکی نیز برای پیشبرد پروژه استفاده شود.
در شرایط محدود منابع عمومی، مشارکت بخش خصوصی و تامین مالی بانکی می تواند بخشی از منابع مورد نیاز پروژه های زیربنایی بزرگ را تامین کند.
در این میان پیگیری مستمر مدیریت ارشد استان، وزارت راه و شهرسازی، دستگاه های متولی حمل و نقل و مجموعه های اقتصادی مرتبط با منطقه آزاد انزلی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. پیشبرد چنین طرحی مستلزم هماهنگی بین نهادهایی است که هر یک مسئولیت تامین مالی، اجرا، اتصال مسیر به شبکه راه های موجود و یا بهره برداری از آن را بر عهده دارند.
اکنون مهمترین موضوع ادامه کار و فراهم آوردن شرایط لازم برای تکمیل پروژه است. انتشار منظم گزارش‌های پیشرفت فیزیکی و وضعیت بودجه نیز می‌تواند فرصتی برای ارزیابی عملکرد نهادهای مسئول در اختیار افکار عمومی قرار دهد. گیلان برای بهره برداری از ظرفیت های بندری و تجاری خود نیازمند زیرساخت هایی است که مرحله وعده و شروع عملیات را طی کرده و در یک برنامه زمان بندی مشخص به بهره برداری برسد.
