نگاهی به ویلای بازیگر در لواسان+ تصاویر

از چهار شکل مخروطی تا فضاهای قابل سکونت. ویلای بازیگر نمونه ای از پیوند خلاقانه ساختار، فرم و عملکرد در معماری معاصر ایران است.

افق میهن، در معماری متعارف ستون ها و تیرها معمولاً وظیفه خاصی دارند: تحمل بار ساختمان و انتقال آن به زمین. اما در «ویلای بازیگر» در لواسان این نقش سنتی تغییر می کند. در این پروژه سازه نه تنها اسکلت پشتیبان ساختمان است، بلکه به عنصری فعال در شکل‌گیری فضاهای داخلی و سازمان‌دهی زندگی روزمره تبدیل می‌شود. ایده ای که مرز بین ساختار و معماری را محو می کند.

ایده اصلی طراحی این ویلا ضخیم سازی سازه و تبدیل عناصر باربر به فضاهای قابل استفاده بود. طراحان به جای قرار دادن ستون ها به عنوان اجزای مستقل در میان فضاهای داخلی، چهار فرم مخروطی شکل را به عنوان عناصر اصلی سازه در نظر گرفته اند. فرم هایی که بار ساختمان را تحمل می کنند و بخشی از کارکردهای مورد نیاز ویلا را در خود جای می دهند.

این رویکرد ویلای بازیگر را به نمونه ای قابل توجه از تلاش برای پیوند فرم، ساختار و عملکرد در معماری معاصر ایران تبدیل می کند.

چهار مخروط؛ ستون های فراتر از یک عنصر ساختاری
مهم ترین ویژگی ویلای بازیگر را باید در نحوه برخورد با ستون ها جستجو کرد. در بسیاری از ساختمان ها، ستون ها عناصری هستند که فضای قابل استفاده در اطراف آنها شکل می گیرد. اما در این ویلا خود ستون ها به بخشی از فضای قابل سکونت تبدیل شده اند.

چهار فرم مخروطی پروژه علاوه بر ایفای نقش باربر، فضاهایی با ابعاد و عملکردهای متفاوت ایجاد می کند. بخش هایی از برنامه معماری، از فضاهای کوچکتر مانند آشپزخانه تا فضاهای بزرگتر مانند اتاق نشیمن خصوصی در طبقات بالاتر، در داخل یا بین این عناصر سازماندهی شده اند.

به این ترتیب، سازه فقط یک محدودیت برای طرح نیست که معمار باید آن را بپذیرد یا پنهان کند. بلکه ابزاری برای تعریف فضا می شود. فرم مخروطی هر عنصر ظرفیت متفاوتی را برای تطبیق عملکردهای معماری فراهم می کند و در نتیجه چینش فضاها ارتباط مستقیمی با منطق ساختاری ساختمان دارد.

از فرم معماری تا تجربه زندگی
در ویلای بازیگر، رابطه ساختار و عملکرد نه تنها یک تصمیم فنی است، بلکه بر تجربه حضور در ساختمان نیز تأثیر می گذارد. زمانی که عناصر باربر در شکل گیری فضاهای داخلی مشارکت داشته باشند، مرز بین اجزای ساختمان و محیط زندگی ساکنان کمتر از معماری معمولی قابل تفکیک خواهد بود.

در اینجا نمی توان فضای داخلی را تنها حد و مرزی دانست که پس از استقرار اسکلت ساختمان ایجاد شده است. سازماندهی فضاها از ابتدا با فرم ساختاری مرتبط است و این به عناصر اصلی ساختمان نقشی دوگانه می بخشد: آنها هم ساختمان را نگه می دارند و هم در تعریف محیط زندگی سهیم هستند.

این روش طراحی را می توان تلاشی برای فراتر رفتن از جدایی معمول بین ساختار، فرم و عملکرد دانست. رویکردی که در آن هر عنصر اصلی ساختمان می تواند همزمان چندین کارکرد داشته باشد.

ویلای بازیگر در لواسان; بخشی از تجربه معماری معاصر ایران
ویلا این بازیگر در لواسان با مساحت ۷۱۰ متر مربع در مقیاس پروژه ویلایی قرار گرفته است. اما ایده طراحی آن فراتر از ظاهر یک خانه خصوصی است. اهمیت پروژه در این است که چگونه یک مشکل ساختاری را به فرصتی برای تعریف مجدد فضا تبدیل می کند.

علیرضا تقابانی، معمار ایرانی و بنیانگذار NextOffice، به دلیل آزمایش فرم، سازماندهی فضایی و بازنگری در الگوهای معماری رایج در آثارش شناخته شده است. پروژه های او از جمله خانه شریفی نمونه هایی از تلاش برای یافتن پاسخ های متفاوت برای مسائل طراحی ساختمان است.

در ویلای بازیگر مسئله اصلی فقط طراحی یک حجم متفاوت نیست. بلکه بازتعریفی از رابطه بین ساختار و فضای زندگی است. چهار عنصر مخروطی شکل ایده اصلی پروژه را تشکیل می دهند و نشان می دهند که چگونه می توان یک جزء اساسی ساختمان را به بخشی از سازمان فضایی آن تبدیل کرد.

معماری به عنوان رابط بین ساختار و سکونت
ویلای بازیگر را می توان نمونه ای از رویکردی دانست که در آن سازه از چارچوبی صرفاً فنی فراتر رفته و به بخشی از هویت فضایی ساختمان تبدیل می شود. چهار فرم مخروطی پروژه نه تنها بار ساختمان را تحمل می کند، بلکه در شکل گیری فضاهای مورد نیاز برای زندگی نیز نقش دارد.

دستاورد اصلی این ایده این است که مرز بین آنچه ساختمان را سرپا نگه می دارد و آنچه زندگی در آن را ممکن می کند، محو شود. در چنین دیدگاهی، سازه دیگر فقط یک زیرساخت معماری نیست. بخشی از خود معماری می شود.

جزئیات پروژه ویلایی این بازیگر
نام پروژه: ویلای بازیگر

کاربری: ویلا

مکان: لواسان، ایران

مساحت: ۷۱۰ متر مربع

سال: ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۳

وضعیت: تکمیل شده

معمار: علیرضا تقابانی

تیم طراحی: علیرضا تقابانی، سپیده صراف زاده، هداد زاروفچیان، محمد کاهیدی، امیر نجفی، الناز خرقانی، عاطفه لطف الهی، رضا بمانی، پیمان نوذری، محمدرضا غلامی، مسعود ساقی، محمدرضا محب علی، مهرداد مکارمی.

تیم گرافیک: عسل کرمی، امین زرگر، ماه آفرید کاظمی، ساروناز رضایی و امیر طاهری پور.

طراحی سازه: سهراب فلاحی و باستان پل

تاسیسات مکانیکی و برقی: پایابنا آفرین و علی عقلی

اجرا: تندیس آرا و نوید مظاهری

فیلمبردار: احسان آهنی، امیر نجفی و ترانه افتخاری