جنگل‌هایی که زیر آب زنده ماندند؛ کشف زیستگاه زیردریایی عجیب در موزامبیک
زومیت: در موزامبیک، جنگل هایی که ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ سال پیش زیر آب رفته بودند، اکنون میزبان ده ها گونه ماهی و جانور مانند کوسه و لاک پشت است.
کف دریا معمولاً گذشته شگفت انگیزی را پنهان می کند. در آب‌های کم عمق سواحل موزامبیک، صخره‌هایی از بقایای جنگل‌هایی که هزاران سال پیش زیر آب رفته‌اند تشکیل شده‌اند. تخت هایی که زمانی ریشه درختان و پوشش گیاهی ساحلی را در خود جای داده بودند، امروزه به پناهگاهی برای ماهی ها، کوسه ها و دیگر جانداران دریایی تبدیل شده اند.
صخره های غیرمعمول موزامبیک در مجمع الجزایر Bazaruto قرار دارند و قدمت آنها به حدود ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ سال پیش باز می گردد. در یک مطالعه جدید، محققان رصدخانه اقیانوسی مرکز مطالعات علمی Bazaruto (BCSS) دریافتند که این ساختارها مرجانی نیستند، بلکه عمدتاً از بقایای فشرده جنگل‌ها و باتلاق‌های ساحلی تشکیل شده‌اند.
داستان از زمانی شروع شد که سطح دریا بالا رفت و جنگل های ساحلی را زیر آب برد. جریان آب به تدریج رسوبات را از بین برد و لایه ای از ذغال سنگ نارس را آشکار کرد. ماده ای غنی از کربن که از تجزیه ناقص گیاه به وجود می آید. در محیطی که بیشتر بستر در حال جابجایی شن و ماسه است، این لایه‌های فشرده سطح سخت و نسبتاً پایداری را فراهم می‌کنند که جانداران دریایی می‌توانند روی آن مستقر شوند، پناه بگیرند و غذا پیدا کنند.
جایی که زمانی کف جنگل بود، به محل پرورش ماهی های صخره ای تبدیل شده است
ماریو لابراتو، دانشمند ارشد مرکز مطالعات علمی بازاروتو و نویسنده اصلی این مطالعه، در بیانیه‌ای گفت: «خط ساحلی دارای بستر سخت طبیعی بسیار کمی است و عمدتاً از شن‌های متحرک تشکیل شده است. زمانی که بالا آمدن سطح دریا این لایه‌های ذغال سنگ نارس قدیمی را در معرض دید قرار می‌دهد، زیستگاهی خشن و نادر ایجاد می‌کند که جانداران دریایی می‌توانند در آن ساکن شوند، پنهان شوند و غذا پیدا کنند.»
به منظور بررسی نقش این ساختارها در اکوسیستم دریایی، محققان سه صخره توربیدیتی و یک صخره مرجانی واقعی را در غرب اقیانوس هند بررسی کردند. تیم تحقیقاتی پوشش بستر، بی مهرگان، ماهی های کوچک و حیوانات بزرگتر مانند کوسه ها، ماهی های سفره و لاک پشت ها را در این مناطق مقایسه کردند.
صخره های تربی مرجان زنده ندارند. اما این به معنای نبود زندگی نیست. علف‌های دریایی و جلبک‌ها در این زیستگاه‌ها وجود دارند و موجوداتی مانند خرچنگ خاردار، صدف و خرچنگ نیز از آنها استفاده می‌کنند. ماهی های جوان، از جمله ماهی خرچنگ و بچه ماهی در میان این سازه ها پناه می گیرند.
محققان ۲۶ تا ۳۶ گونه ماهی کوچک را در هر صخره تربی شناسایی کردند. تنوعی که با صخره های مرجانی مورد مطالعه قابل مقایسه است. کوسه، ماهی سفره و لاک پشت نیز در هر دو نوع زیستگاه مشاهده شد.
لابراتو می‌گوید: «آنچه زمانی کف جنگل بود، اکنون محل پرورش ماهی‌های صخره‌ای است. ما از میزان حیاتی که این رسوبات کدورت باستانی پشتیبانی می کنند و تعداد گونه هایی که بین آنها و صخره های مرجانی مجاور مهاجرت می کنند شگفت زده شدیم.
محققان بر این باورند که صخره های ناشناخته توربیدیتی در سایر مناطق جهان از جمله آسیای جنوب شرقی، دریای کارائیب و غرب آفریقا وجود دارد. اگر این زیستگاه ها در مناطق بیشتری شناسایی شوند، ممکن است پناهگاه های جایگزینی برای برخی گونه های دریایی ایجاد کنند زیرا پوشش صخره های مرجانی همچنان رو به کاهش است.
به گفته لابراتو، وجود صخره های توربیدیتی گرمسیری نشان می دهد که اکوسیستم های ساحلی ظرفیت سازگاری و تشکیل زیستگاه های جدید در برابر فشارهای ناشی از افزایش سطح دریا و تغییر خطوط ساحلی را دارند. وی تاکید می کند که نقش این صخره ها در حفظ تنوع زیستی، تامین زیستگاه گونه های مورد استفاده در شیلات و امکان حفظ کربن ذخیره شده در گذشته باید در برنامه های مدیریت و حفاظت سواحل مورد توجه قرار گیرد. به خصوص در مناطقی که سلامت صخره های مرجانی رو به افول است.
با ادامه نظارت بر زیستگاه ها، محققان قصد دارند اطلاعات بیشتری در مورد پویایی و نقش آنها در اکوسیستم دریایی به دست آورند. این بررسی ها می تواند به تدوین سیاست های حفاظتی برای مناطق مشابه در سراسر جهان کمک کند. در حال حاضر، یک چیز واضح است: بخش‌هایی از جنگل‌های ساحلی که هزاران سال پیش زیر آب رفته‌اند، هنوز هم زندگی‌های دریایی را به‌عنوان زیستگاه‌های زنده مورد استفاده قرار می‌دهند.
