سقوط آزاد مونتاژکاران؛ تولید خودرو ۶۰ درصد آب رفت!

سهم تولید خودروهای سواری توسط شرکت های مونتاژ طی یک سال ۱۰ درصد کاهش یافت. برای درک ابعاد موضوع کافی است حجم تولید مدیران خودرو، فرداموتور و سایر بهمن را بدانیم. موتور در هفت ماهه امسال به ترتیب ۹۱، ۸۸ و ۶۲ درصد کاهش داشته است.

تولید خودرو توسط شرکت های مونتاژ در ۷ ماهه امسال حدود ۶۰ درصد کاهش داشته است. داده های وزارت حراست نشان می دهد که تولید این شرکت ها از ۱۰۷ هزار و ۷۴۹ دستگاه نسبت به هفت ماهه سال قبل به ۴۱ هزار و ۶۵۴ دستگاه رسیده است.

نوشته فرارو، ماندیره خودرو، فرداموتور و بهمن موتورز به ترتیب ۹۱، ۸۸ و ۶۲ درصد کاهش داشته اند و سهم مونتاژکنندگان از ۳۰ به حدود ۲۰ درصد از کل تولید خودروهای سواری کشور افزایش یافته است. گزارش های منتشر شده از مشکلات تامین ارز و اختلال در حمل و نقل قطعات خبر می دهد. همزمان، وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز پنج شرکت خارجی را که با شرکت‌های ایرانی همکاری می‌کنند، تحریم کرده است. این بدان معناست که مشکلات کارگران مجمع احتمالا در ماه های آینده ادامه خواهد داشت

طبق آمار، تولید مونتاژکنندگان کاهش یافت
با احتساب عملکرد ایران خودرو، سایپا و شرکت های خصوصی، تولید خودروهای سواری در ایران از یک میلیون و ۱۱۲ هزار و ۴۲۱ دستگاه در سال ۱۴۰۳ به ۹۲۵ هزار و ۹۳۶ دستگاه در سال ۱۴۰۴ کاهش یافت و به این ترتیب تولید سواری در یک سال بیش از ۱۸۶ هزار دستگاه کاهش یافت و ۸ درصد افت را به ثبت رساند.

کاهش تولید در سال ۱۴۰۵ ادامه داشته است. طبق آمار وزارت ایمنی، تعداد کل سواری ها از ابتدا تاکنون فروردین تا آخر مهر امسال به ۳۵۱ هزار و ۲۰۹ دستگاه رسید. در مدت مشابه سال گذشته ۵۵۶ هزار و ۴۱۱ دستگاه خودرو از خط تولید خودروسازان و مونتاژکنندگان داخلی خارج شد. تفاوت این دو عدد نشان از کاهش ۲۰۵ هزار و ۲۰۲ دستگاهی و افت ۳۶.۹ درصدی دارد.

شدت افت تولید مونتاژ در این دوره بیشتر بوده است. بر اساس آمار وزارت حراست، تولید این شرکت ها در هفت ماهه اول سال ۱۴۰۴ دقیقاً ۱۰۷ هزار و ۷۴۹ دستگاه بوده و در سال جاری به ۴۱ هزار و ۶۵۴ دستگاه رسیده است. یعنی ۶۶ هزار و ۹۵ دستگاه کمتر از پارسال.

مدیران خودرو بیشترین افت را در بین شرکت های مونتاژ داشته اند. این شرکت در هفت ماهه سال گذشته ۳۴ هزار و ۳۶۰ دستگاه خودرو تولید کرده بود اما تولید امسال مدیران خودرو به ۳ هزار و ۳۳ دستگاه محدود شد. اختلاف تولید این دو دوره بیش از ۳۱۰۰۰ دستگاه بوده و حدود ۹۱ درصد کاهش را نشان می دهد. بهمن موتور ۶۲ درصد کاهش دارد. ممکن است با شرکت هایی مواجه شویم که تولید آنها نسبت به سال قبل افزایش یافته است اما این افزایش ها در مقایسه با سطح پایین تولید آنها در سال گذشته بیشتر است. در یک جمله باید به افت ۶۱.۳ درصدی تولید خودرو توسط مونتاژکاران اشاره کرد.

دلیل افت اسمبلرها چیست؟
عرضه ارز یکی از موضوعاتی است که در گزارش های مربوط به کاهش تولید مونتاژکاران مطرح شده است. محمد اتابک وزیر امنیت اخیرا به اختصاص ارز بیشتر به خودروسازان داخلی اشاره کرده است. یعنی تغییر جهت ارز از مونتاژکاران به خودروسازان داخلی.

فعلا باید جابه جایی منابع ارزی را یک احتمال بدانیم و نمی توان سهم خاصی از افت تولید را به آن نسبت داد. اظهارات نقل شده از وزیر صمت به تنهایی توضیحی در مورد تغییر سهم شرکت های خصوصی نمی دهد.

با این حال، محدودیت های حمل و نقل موضوع دیگری است و می توان با جدیت بیشتری به آن نگاه کرد. محدودیت‌هایی که در ماه‌های اخیر به دلیل جنگ و اتفاقات بعدی مانند محاصره دریایی و اختلال در ارتباطات در مسیرهای زمینی رخ داده است، تامین قطعات مونتاژکنندگان را با اختلال مواجه کرده است.

به این موارد باید تحریم شرکت های تامین کننده قطعات خودروهای مونتاژی را نیز اضافه کرد. این شرکت ها در اندونزی، امارات، ترکیه و هنگ کنگ فعالیت می کنند و از اول اکتبر ۲۰۲۶ برابر با ۹ مهر ۱۴۰۵ مجاز به حمایت از کارگران مونتاژ نخواهد بود. بر اساس ادعای وزارت خزانه داری آمریکا، شرکت بین المللی موتور سیکلت طلایی در اندونزی و شرکت قطعات خودرو یکپارچه در امارات به دلیل تامین قطعات و موتور خودروسازان ایرانی تحریم شده اند. شرکت دیگری در ترکیه نیز از ارسال قطعات کامیون به یک شرکت مونتاژ دیگر منع شده است.

می توان این مسائل را عاملی برای تداوم کاهش اسمبلرها دانست. یعنی امکان تداوم ماه های گذشته برای ماه های آینده.