بیعانهٔ خودرو را چطور در قولنامه بنویسیم؟ از پرداخت اول تا تعویض پلاک

سارا برای خرید یک خودروی کارکرده با امیر روی قیمت ۸۵۰ میلیون تومان توافق کرده است. امیر میگوید «۵۰ میلیون بریز تا ماشین را برایت نگه دارم.» سارا میپرسد «یعنی ماشین را خریدم یا تا فردا فرصت دارم ببرمش کارشناسی؟» همین تفاوت باید پیش از انتقال پول روشن شود. در مثال ما کارشناسی انجام شده، گزارش را هر دو دیدهاند و تصمیمشان فروش قطعی است. بنابراین ۵۰ میلیون تومان، پرداخت اول از قیمت خودروست. اگر قرار دو طرف فقط رزرو تا زمان کارشناسی است، باید مدت رزرو، شرط تصمیم نهایی و تکلیف پول در هر حالت را جدا بنویسند.
روز امضا؛ کنار مبلغ بیعانه چه بنویسیم؟
سارا و امیر نام و مشخصات خودشان، مشخصات خودرو از روی مدارک، شمارهٔ شاسی، قیمت کل و حساب دریافتکننده را روی برگه درج میکنند. اگر فروشنده به نمایندگی از مالک امضا میکند، پیش از واریز باید اختیار او برای فروش و دریافت وجه بررسی شود. برای نوشتن روی کاغذ میتوان از فرم خام قولنامهٔ خودرو استفاده کرد. بهتر است جاهای خالی مبلغ و تاریخ پیش از امضای هر دو نسخه تکمیل شوند.
نمونهٔ بند پرداخت اول. «قیمت کل خودرو ۸۵۰ میلیون تومان، معادل هشت میلیارد و پانصد میلیون ریال است. خریدار در روز امضا ۵۰ میلیون تومان از این مبلغ را به حساب فروشنده واریز کرد. فروشنده پس از مشاهدهٔ واریز، دریافت وجه را تأیید کرد. ماندهٔ قیمت خودرو ۸۰۰ میلیون تومان است.» در معاملهٔ واقعی، تاریخ و شمارهٔ پیگیری را از روی رسید وارد کنید. اگر پول هنوز به حساب نرسیده، در آن لحظه فقط موعد پرداخت را بنویسید و تأیید دریافت را پس از واریز امضا کنید.
ماندهٔ پول دقیقاً در کدام مرحله پرداخت میشود؟
عبارت «بقیه موقع تعویض پلاک» ممکن است برای سارا به معنی پایان کار باشد و برای امیر به معنی صبح روز مراجعه. در این مثال هر دو روی پایان تعویض پلاک توافق دارند. متن پیشنهادیشان چنین است «طرفین روز ۳ آذر ۱۴۰۵ ساعت ۱۰ در مرکز مندرج در رسید نوبتِ پیوست حاضر میشوند. خریدار همان روز، پس از انجام تعویض پلاک، ۸۰۰ میلیون تومان ماندهٔ قیمت را به حساب معرفیشدهٔ فروشنده میپردازد. فروشنده پس از تأیید وصول، خودرو، دو سوئیچ و مدارک مورد توافق را تحویل میدهد.» تاریخ، مرکز و ترتیب پرداخت و تحویل در هر معامله باید با توافق واقعی و نوبت اخذشده منطبق باشد.
چون مبلغ بالاست، سارا از قبل روش انتقال و زمان وصول وجه را با بانک هماهنگ میکند. روز تحویل هم هر دو یک رسید کوتاه مینویسند و ساعت، کارکرد خودرو، اقلام تحویلی و شمارهٔ پیگیری پرداخت نهایی را در آن ثبت میکنند. برای دیدن این بندها کنار مشخصات خودرو و تعهدات طرفین، نمونهٔ تکمیلشدهٔ قرارداد فروش خودرو را ببینید.
اگر روز مراجعه تعویض پلاک انجام نشد چه؟
فرض کنید سارا حاضر شده اما یکی از مدارکی که امیر تعهد کرده بیاورد ناقص است. نخست رسید نوبت و پیامهای هماهنگی را نگه میدارند. اگر هر دو بر ادامهٔ معامله توافق دارند، روی هر دو نسخه یا در الحاقیهای امضاشده مینویسند کدام مدرک کم بوده، چه کسی تا چه روزی آن را آماده میکند و موعد تازهٔ مراجعه و پرداخت مانده چه زمانی است. در مثال حاضر، تا وقتی ۸۰۰ میلیون تومان پرداخت نشده، مبلغ دریافتی همان ۵۰ میلیون است؛ در رسید این روز نباید تسویهٔ کامل ثبت شود.
اگر یکی از طرفین منصرف شود، صرف نوشتن کلمهٔ «بیعانه» بهتنهایی روشن نمیکند که فروشنده میتواند پول را نگه دارد یا خریدار میتواند معامله را به هم بزند. طبق مادهٔ ۲۱۹ قانون مدنی، قرارداد معتبر برای طرفین لازمالاتباع است و برهمزدن آن به توافق دو طرف یا مبنای معتبر فسخ نیاز دارد. اگر مهلت انصراف یا خسارت خاصی مدنظر دارید، پیش از امضا بنویسید این حق برای چه کسی است، تا چه تاریخ و ساعتی اعمال میشود، چگونه اعلام میشود و تکلیف همان ۵۰ میلیون تومان چه خواهد بود.
