طراحی مالیات در بودجه ۱۴۰۴ به شیوه داروغه ناتینگهام؛ ۲ برابر شدن مالیاتها در ۲ سال و ۲ دولت
افق میهن، لایحه بودجه سال 1404 در موعد قانونی خود توسط مسعود مزیکیان به مجلس تحویل شد، هرچند این لایحه به موقع به ایستگاه بهارستان رسید، اما حکایت اعداد شگفت انگیز آن کم نیست و حالا باید باشد. انجام شده توسط 10 آبان قسمت دوم بودجه و جداول نیز باید تحویل داده شود.
در این میان یکی از حواشی جالب بحث بودجه 1404، پیش بینی افزایش 39 درصدی درآمد مالیاتی کشور است که برای بسیاری عجیب و غیرقابل باور است.
اما به گزارش اقتصاد 24، فعلاً در لایحه بودجه 1404 درآمدهای مالیاتی با رشد 39 درصدی نسبت به سال 1403 به 17 هزار همات می رسد.
همچنین سقف درآمد و تراز عملیاتی دولت در لایحه بودجه سال 1404 در جدول شماره 3 درج شده است.
بر اساس این جدول درآمدهای مالیاتی که در سال 1403 12220000 میلیارد تومان بوده است با رشد 39 درصدی به 17000 همات (هزار میلیارد تومان) رسیده است.
اگر بخواهیم درآمد ورودی گمرک 264 حمت را نیز در نظر بگیریم که نسبت به لایحه 1403 85 درصد افزایش نشان می دهد، به اعداد جالب تری خواهیم رسید.
همچنین براساس لایحه 1404 سود سهام شرکت های دولتی 60 همات، مالکیت دولت در بخش ارتباطات 26 همات، سود مالکیت و حقوق دولتی معادن 55 همات، درآمد حاصل از فروش کالا و خدمات 60 همت است. همات و سایر درآمدها 110 هزار میلیارد تومان است.
بر این اساس کل درآمد دولت در سال 1404 و تراز عملیاتی 22 هزار و 756 همات پیش بینی شده است که نسبت به سال گذشته 42 درصد افزایش را نشان می دهد.
تراز عملیاتی سال 1404 با احتساب اقلام فرابودجه ای و هدفمندی واریز شده به بودجه عمومی معادل 18540 همات می باشد.
البته برای جمع آوری این گونه ارقام مالیاتی در بودجه سال 1404 باید جادوگر معروف ناتینگهام از انیمیشن و کتاب رابین هود را احضار کرد، زیرا به نظر نمی رسد در شرایط بحرانی ایران جمع آوری این ارقام مالیاتی چندان آسان باشد. اقتصاد آسیب دیده
بر اساس متن لایحه بودجه سال آینده دولت که پیشتر به آن اشاره شد، دولت چهاردهم در نظر دارد فشار مالیات و گمرکات را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. بنابراین 500 هزار میلیارد تومان بیشتر از سال 1403 از شهروندان اخذ می شود و عوارض ورودی گمرک نیز 85 درصد افزایش می یابد.
همچنین لازم به ذکر است که با توجه به سقف 6 هزار میلیارد تومانی بودجه عمومی، اکنون دولت در نظر دارد 20 درصد منابع بودجه خود را از مالیات مستقیم تامین کند.
ضمناً در سال 1403 که بودجه آن توسط دولت رئیس جمهور تهیه شده بود، درآمدهای مالیاتی نسبت به سال قبل 50 درصد رشد داشت، یعنی به عبارت ساده در عرض دو سال، دو دولت متفاوت از جناح های مختلف سیاسی، از تعداد زیادی از شهروندان مالیات گرفتند. دو برابر افزایش یافته است.
همچنین حقوق ورودی گمرک هم اکنون از 143 هزار میلیارد تومان به 264 هزار میلیارد تومان افزایش می یابد. معنای این افزایش در این بخش به معنای گران شدن کالاها و خدمات برای عموم مردم خواهد بود.
معافیت ها و حفره های مالیاتی که پر نمی شود.
اما در بحث مالیات، مسائل بسیار دیگری وجود دارد که به اما و اگرها دامن می زند. بر اساس برنامه هفتم توسعه، سهم مالیات ها در تولید ناخالص داخلی باید تا پایان این برنامه به 10 درصد برسد و برای رسیدن به این هدف اصلاحاتی مانند ساماندهی معافیت ها و تغییر نرخ های مالیاتی ضروری است. به منظور حمایت از اقشار متوسط، معافیت مالیاتی مضاعف حقوق و معافیت مالیاتی سه برابری مشاغل پیش بینی شده است.
اکنون اما سیاستگذاران باید تصمیم بگیرند که آیا افزایش تعداد مشاغل معاف از مالیات منطقی است یا خیر که ممکن است در سال 1405 48 هزار میلیارد تومان درآمد دولت کاهش یابد یا خیر. همچنین برای تقویت نقش مالیات در تنظیم اقتصاد، لازم است زیرساخت ها برای اجرای مالیات بر مشاغل و سرمایه گذاری تا سال 1404 فراهم شود.
در این میان دولت به دنبال افزایش 40 درصدی درآمدهای مالیاتی است که در بخشنامه بودجه 1404، معافیت مالیاتی مضاعف حقوق و دستمزد و معافیت سه برابری مالی مشاغل پیش بینی شده است.
یعنی حقوق تا سقف 24 میلیون تومان در لایحه بودجه 1404 معاف از مالیات است. در واقع افرادی که سالانه کمتر از ۲۸۸ میلیون تومان درآمد دارند از پرداخت هرگونه مالیات بر حقوق معاف خواهند بود. و این در حالی است که معافیت مشاغل در بودجه سال 1403 نسبت به سال 1402 حدود 111 درصد افزایش یافته بود. همچنین در صورت استفاده صاحبان مشاغل از پایانه های فروشگاهی، معافیت سالانه آنان تا سه برابر معافیت مصوب در قانون بودجه ۱۴۰۲ افزایش می یابد.
مالیات بر دستمزد در سال 1404 چگونه است؟
در مورد مالیات بر دستمزد که تا سقف 24 میلیون تومان در ماه معاف است، مابقی به صورت پلکانی افزایش می یابد. بر این اساس، هر چه مبلغ دریافتی بیشتر باشد، درصد مالیات بیشتر می شود. نرخ مالیات کل درآمد حقوق اشخاص حقیقی که سالانه بین 288 تا 360 میلیون تومان (معادل حقوق ماهانه 24 تا 30 میلیون تومان) دریافت می کنند معادل 10 درصد مازاد بر این مبلغ است. در واقع اگر فردی بیش از این میزان درآمد داشته باشد نسبت به 288 میلیون تومان مازاد بر او مشمول مالیات می شود.
این نرخ مالیات برای افراد با حقوق سالانه بین 360 تا 456 میلیون تومان (ماهیانه 30 تا 38 میلیون تومان) معادل 15 درصد است، برای حقوق بگیرانی که 456 تا 600 (ماهانه 38 تا 50 میلیون تومان) دریافت می کنند، 20 درصد برای افرادی که سالانه 600 تا 800 میلیون تومان (ماهانه 50 تا 66.7 میلیون تومان) حقوق دارند 25 درصد و افرادی که بیش از 800 میلیون تومان درآمد سالانه دارند 30 درصد دارند.
بر اساس این تبصره کلیه افرادی که در بخش دولتی و غیردولتی حق الزحمه ساعتی، روزانه، پیمانی، تدریس، حق الزحمه، حق النظارت، حق التحریر، حق فنی و حق الزحمه شورای حل اختلاف دریافت می کنند نیز مشمول پرداخت حق الزحمه می شوند. مالیات بر حقوق اما اعضای هیأت علمی دانشگاه ها و مؤسسات پژوهشی و آموزشی و قضات از شمول این حکم مستثنی و مشمول ماده (85) قانون مالیات های مستقیم می باشند.
البته در این بین لازم به ذکر است که به طور معمول تغییرات معافیت مالیات بر درآمد مشاغل با تاخیر یک ساله و در درآمدهای مالیاتی سال 1405 اثر خود را نشان می دهد زیرا بررسی اظهارنامه ها و اخذ مالیات در سال بعد
این در حالی است که پیش بینی ها نشان می دهد در صورت سه برابر شدن معافیت مشاغل نسبت به افزایش معافیت متناسب با تورم، درآمدهای مالیاتی در سال 1405 48 هزار میلیارد تومان کاهش می یابد.
با این روند، سوال این است که دولت چگونه به دنبال افزایش درآمد مالیاتی است؟
درآمد دولت به صورت مالیات است
به نظر می رسد دولت راه های جایگزینی برای افزایش مالیات پیدا کرده است، اما باید دید برخی از این مالیات ها مانند خانه ها و خودروهای لوکس چقدر قابل دریافت است.
اما شاید اصلی ترین مالیاتی که تقریباً همه شهروندان حتی در صورت بی اطلاعی باید با آن دست و پنجه نرم کنند، مالیات بر ارزش افزوده باشد که درآمد مهمی برای دولت محسوب می شود.
دولت در بودجه 1404 نرخ مالیات بر ارزش افزوده را مانند امسال 10 درصد تعیین کرده است.
ارزش افزوده و مالیات مستمری که می پردازیم
به گزارش اقتصاد 24، بر اساس لایحه بودجه سال آینده سال 1404، نرخ مالیات بر ارزش افزوده موضوع ماده (7) و نرخ مالیات بر ارزش افزوده و جریمه موضوع بند (ب) ماده (26) ارزش افزوده. قانون مالیات مصوب 1400 به عنوان سهم دولت یک واحد درصد افزایش می یابد به طوری که کل نرخ مالیات بر ارزش افزوده معادل (10) واحد درصد بوده و برای تعدیل حقوق بازنشستگان لشکری و کشوری و فولاد استفاده می شود. صندوق بازنشستگی با 90 درصد ودیعه از حقوق و پاداش مشمول کسورات دریافتی کارکنان. مشابه و همتراز با رعایت قانون برنامه هفتم برای پیشرفت.
همچنین لازم به ذکر است در تبصره (7) ماده (105) و تبصره ماده (131) قانون مالیات های مستقیم پس از عبارت 10 درصد عبارت بیش از 40 درصد اضافه می شود. این معافیت صرفاً در رابطه با درآمد مشمول مالیات سالهای 1403 و 1404 مربوط به مواد مذکور است.
لازم به ذکر است در سال 1403 مالیات بر ارزش افزوده برای اکثر کالاها و خدمات با نرخ 10 درصد محاسبه می شد اما برخی از کالاها و خدمات از این نرخ معاف هستند. به عنوان مثال نرخ مالیات برای واردات کالاهای اساسی مانند گندم، گوشت و شکر معادل یک درصد است.
مراکز درمانی، خودرو و زمین و ملک در تور مالیاتی دولت
اما مالیات بر ارزش افزوده تمام ماجرا نیست، نگاهی به مطالب زیر نشان می دهد که در لایحه بودجه 1404 جدا از افزایش نجومی گمرک به فکر انواع مالیات های جدید نیز بوده است.
موارد زیر از همین جمله است:
– کلیه مراکز درمانی دولت، خصوصی، وابسته به موسسات دولتی، نیروهای مسلح، موسسات خیریه و شرکت های دولتی موظفند ده درصد (10%) از حق الزحمه یا هزینه خدمات گروه پزشکی را که به دلیل دریافت فاکتورهای ارسالی توسط بیمار به عنوان مالیات پرداخت می شود، پرداخت کنند. به شرکت های بیمه یا به صورت نقدی. کسر و واریز به نام شخص مربوطه تا پایان ماه پس از وصول مبلغ فاکتور به حساب سازمان امور مالیاتی کشور.
– انواع خودروهای سواری و وانت دو اتاقه (کابین) دارای شماره پلیس شخصی در اختیار مالکان اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی غیردولتی که قیمت روز خودروی آنها بیش از پنجاه میلیارد (50.000.000.000) ریال می باشد و مازاد بر این مبلغ مشمول مالیات سالانه خودرو می باشد. به میزان یک درصد (1%) هستند
– کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی غیردولتی موظفند مالیات سالانه خودروهای در اختیار و فرزندان زیر هجده سال و افراد تحت تکفل را حداکثر تا پایان سال پرداخت نمایند. آبان 1404 و در صورت عدم پرداخت مشمول مقررات ماده (190) قانون مالیات های مستقیم می شوند.
_ در لایحه بودجه 1404 واحدهای مسکونی که ارزش آنها بیش از 50 میلیارد تومان است مازاد بر این مبلغ به نرخ دو در هزار مشمول مالیات خواهد بود. این رقم در سال جاری 35 میلیارد تومان بوده است.
بر اساس لایحه بودجه 1404، اراضی غیرمتخصص با کاربری مسکونی، اداری و تجاری و واحدهای مسکونی که ارزش هر یک از آنها بیش از پانصد میلیارد (500.000.000.000) ریال است، مازاد بر این مبلغ مشمول مالیات می باشد. نرخ دو آنها به هزار است. این مالیات به عهده شخصی است که در ابتدای سال 1404 دارایی املاک فوق بوده است.
کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی موظفند مالیات سالانه هر یک از اراضی و واحدهای مسکونی تحت تصرف خود و فرزندان زیر هجده سال و افراد تحت تکفل خود را با رعایت قوانین مالیاتی پرداخت نمایند. بهمن پرداخت در سال 1404 ثبت نقل و انتقال املاکی که طبق این بند برای آنها مالیات وضع شده است قبل از پرداخت بدهی مالیاتی قابل انتقال اعم از مالیات دارایی، نقل و انتقال قطعی و اجاره ممنوع است. متخلف از حکم این بند متضامناً مسئول پرداخت مالیات می باشد.
اما نکته اینجاست که نه در خودروهای لوکس و نه در خانه های لوکس، رقم مالیات حاصله چندان چشمگیر نبوده و هر بار سازمان مالیاتی کشور ارقام بسیار ناچیزی برای درآمدها ارائه کرده است.
هر چند اکنون به نظر می رسد با افزایش نجومی قیمت خودرو و البته مسکن باید انتظار مالیات بیشتری را داشت، اما در نهایت به نظر می رسد در این بخش ها نیز این مالیات برای مراکز درمانی دولتی و خصوصی است. احتمالا با گرفتن مالیات از جیب شهروندان است. ارقام بالاتری برای درآمد دولت به دست خواهد آورد.
