ایران در جمع پنج خریدار بزرگ طلا در سال ۲۰۲۵

به گزارش افق میهن، بازار طلا تنها تحت تاثیر رفتار سرمایه گذاران خرد و نوسانات دلار در ماه های اخیر نبوده است. بلکه نقش یک بازیگر بزرگتر و ساکت تر، معادلات این بازار را پیچیده کرده است.

افزایش خرید طلا توسط بانک های مرکزی، به ویژه در اقتصادهایی که با عدم اطمینان ارز و فشارهای خارجی مواجه هستند، به یکی از قابل توجه ترین روندها در سال های اخیر تبدیل شده است.

در همین زمینه، بانک مرکزی ایران با فعال شدن بیشتر در بازار طلا و تقویت ذخایر طلا سیگنال های مهمی را به بازار ارسال کرده است. سیگنال های مربوط به هر دو مدیریت انتظارات تورمی و سازماندهی مجدد سبد دارایی های کشور در برابر شوک های خارجی.

این تحولات سوالات جدیدی را برای فعالان بازار ایجاد می کند: چرا بانک مرکزی به سمت طلا متمایل شده است؟ این سیاست چه ارتباطی با بازار ارز دارد؟ و آیا خرید طلا می تواند به ثبات اقتصاد کلان کمک کند یا صرفاً یک اقدام پیشگیرانه است؟

آسیا؛ بازیگر اصلی بازار طلا

چین با تقاضای ۸۳۰ تنی در صدر جدول قرار دارد و بسیار جلوتر از رقبای خود قرار دارد. تفاوت ۱۲۰ تنی چین و ۷۱۰.۹ تنی هند نشان می دهد که محرک اصلی تقاضای فیزیکی طلا همچنان اقتصادهای آسیایی هستند.

مجموع خرید این دو کشور که بیش از ۱۵۴۰ تن است، سیگنال روشنی را به بازار ارسال می کند: عامل تعیین کننده برای توسعه بلندمدت طلا دیگر تنها غرب نیست.

اگرچه ایالات متحده با ۱۷۵.۳ تن در جایگاه سوم باقی مانده است، شکاف بین تقاضای آن و هند بسیار زیاد است. این بدان معناست که تقاضای آمریکا تقریباً یک چهارم تقاضای هند است.

این شکاف تفاوت در نگاه شرق و غرب به طلا را برجسته می کند: در حالی که طلا اساساً یک ابزار سرمایه گذاری مالی در غرب است، اما همچنان در شرق به عنوان یک “دارایی ذخیره” در نظر گرفته می شود.

جایگاه قابل توجه ایران در بین غول ها

ترکیه با ۱۰۳.۹ تن آخرین کشور با تقاضای سه رقمی است، اما مهمتر از آن ایران با تقاضای ۷۲.۷ تن در رتبه پنجم قرار دارد. عددی که ایران را بالاتر از اقتصادهایی مانند روسیه، عربستان سعودی و حتی آلمان قرار می دهد.

در سال ۲۰۲۵، ایرانی‌ها بیشتر از روس‌ها و سعودی‌ها طلا (سکه، شمش و جواهرات) خریدند. مشکلی که بیشتر به رشد مصرف مربوط می شود، ریشه در رفتار محافظه کارانه سرمایه گذاران و خانوارها دارد.

طلا به عنوان حافظ سرمایه در اقتصاد ایران

حضور ایران در بین پنج کشور بزرگ جهان را باید در چارچوب نقش طلا به عنوان «حفاظت از سرمایه» تحلیل کرد.

در شرایطی که نوسانات ارز، تورم و نااطمینانی های اقتصادی همچنان بخشی از فضای تصمیم گیری فعالان اقتصادی است، طلا جایگزین ابزارهای مالی پرریسک برای بسیاری از خانوارها و سرمایه گذاران شده است.

به عبارت دیگر، تقاضای بالای طلا در ایران بیشتر بازتاب مدیریت ریسک دارایی است تا نشانه مصرف.

پیام تقاضای ایران برای بازار داخلی طلا

تقاضای بالای طلا در ایران پیامی مضاعف برای بازار دارد.

از یک سو نشان می دهد که طلا همچنان یکی از مطمئن ترین گزینه ها برای حفظ ارزش در اذهان جامعه است.

از سوی دیگر، این سطح از تقاضا می تواند نوسان قیمت را در زمان های نوسان افزایش دهد. زیرا بخش بزرگی از معاملات منتظر اخبار و متغیرهای کلان هستند و واکنش نشان می دهند.

با این حال، تجربه در سال‌های اخیر نشان داده است که اکثریت این تقاضا ماهیت بلندمدتی دارد و در مراحل اصلاحی، بیشتر یک رویکرد «ذخیره ارزش» است تا حدس و گمان کوتاه‌مدت.

محمد شعبانی، کارشناس اقتصادی گفت: آمارها نشان می دهد ایران در سال ۲۰۲۵ جزو پنج کشور اول تقاضای طلا خواهد بود که شاید در نگاه اول این عدد زیاد به نظر برسد اما اگر ساختار اقتصاد ایران را در نظر بگیریم چندان دور از انتظار نیست.

این کارشناس اقتصادی ادامه داد: طلا در ایران فقط یک زینت نیست، بلکه نقش «ذخیره ارزش» را ایفا می کند. بخشی از این تقاضا مربوط به سکه و شمش طلا است که ارتباط مستقیمی با رفتار سرمایه گذاری خانوار دارد نه مصرف.

وی افزود: این تقاضا نشانه بی اعتمادی به بازارهای دیگر نیست. بهتر است بگوییم این نشانه مدیریت ریسک است.

شعبانی تاکید کرد: ایران در این فهرست از کشورهایی مانند آلمان و روسیه جلوتر است. دلیل این امر عملکردهای متفاوت طلا است. اقتصادهایی مانند آلمان دارای ابزارهای مالی متنوع، نرخ تورم پایین تر و ثبات نهادی هستند. بنابراین نیاز کمتری به طلا به عنوان پوشش تورم وجود دارد. اما در ایران طلا یک دارایی قابل اعتماد، نقد و قابل اعتماد است که در دوره های مختلف عملکرد خود را حفظ کرده و در نتیجه تقاضا را بالا نگه داشته است.

طلا یک رکن مهم در سبد دارایی است

نقشه جهانی تقاضای طلا در سال ۲۰۲۵ به وضوح نشان می دهد که بازار در حال چرخش به سمت آسیا است. انقلابی که ایران نیز در آن دخیل است.

اینکه ایران در بین پنج خریدار برتر جهان و بالاتر از کشورهایی مانند آلمان و روسیه قرار دارد، نشان می‌دهد که طلا همچنان یک رکن مهم در سبد دارایی‌های ایران است. نه به عنوان یک کالای لوکس، بلکه به عنوان وسیله ای برای حفظ ارزش در برابر عدم اطمینان اقتصادی.