توهم بصری جدید: در این تصویر چند نقطه بنفش میبینید؟
زومیت: مغز ما دائماً در حال تفسیر و تعدیل واقعیت است و این روند گاهی به توهمات بصری شگفت انگیزی منجر می شود.
یک توهم بصری جدید ابداع شده توسط مهندس بیواپتیک Hinrich Schultz-Hildebrandt نشان می دهد که درک ما از رنگ بسیار پیچیده تر از آن چیزی است که فکر می کردیم. بر اساس تغییرات ظاهری در رنگ نه نقطه بنفش، این توهم بینشی عمیق در مورد چگونگی پردازش اطلاعات بصری توسط مغز و چشم ارائه می دهد.
شولتز هیلدبرانت در مقاله خود به بررسی دقیق این پدیده می پردازد که تغییر نقطه تمرکز نگاه می تواند باعث شود نقاطی که در ابتدا بنفش به نظر می رسند رنگ مایل به آبی نشان دهند. این تغییرات در ظاهر ناشی از تعامل پیچیده بین سلول های مخروطی شبکیه و تفسیر متنی رنگ ها توسط مغز است.
حساسیت سلول های مخروطی به طول موج نور
درک ما از رنگ ها یک فرآیند مستقیم نیست. بلکه نتیجه فعال ساختار سیستم بینایی انسان است. چشم انسان دارای سه نوع سلول مخروطی است که هر کدام به طول موج های خاصی از نور حساس هستند: مخروط های L، S و M. حروف L، S و M به ترتیب نشان دهنده طول موج های بلند، کوتاه و متوسط هستند و منعکس کننده طول موج هایی هستند که هر کدام به آنها پاسخ می دهند: مخروط های L بهترین در تشخیص قرمز هستند. مخروط S، آبی؛ و مخروط های M به رنگ های سبز و زرد حساسیت بیشتری دارند.
اما این سه نوع مخروط به طور مساوی در شبکیه پراکنده نیستند. تعداد مخروط های L و M تقریباً ۱۰ برابر بیشتر از مخروط های S است. علاوه بر این، توزیع آنها در سراسر شبکیه یکنواخت نیست. ناحیه ای به نام حفره مرکزی، که مرکز دید تیزبین چشم است، دارای تراکم بالایی از مخروط های L و M است. این اجازه می دهد تا دقیق ترین جزئیات و رنگ ها قابل تشخیص باشند. در مقابل، مخروط های S تقریباً به طور کامل در فرورفتگی مرکزی وجود ندارند.
توزیع نامتعادل مخروط ها باعث می شود چشم انسان به اندازه رنگ های دیگر در تشخیص رنگ آبی حساس نباشد. به خصوص وقتی مستقیماً به آن نگاه می کنیم. جنی بوستن، عصب شناس بصری از دانشگاه ساسکس، توضیح می دهد: «ما معمولاً متوجه این موضوع نمی شویم، زیرا مغز انسان توانایی سازگاری و تنظیم خودکار برای جبران این ناسازگاری ها را دارد.
درک رنگ ها به عملکرد چشم محدود نمی شود. اما مغز نیز نقش مهمی دارد. شولتز-هیلدبرانت معتقد است: «درک رنگ مطلق و مجزا نیست، بلکه به زمینه و ادغام آن در صحنه محیط بستگی دارد». این را می توان با پدیده های شناخته شده ای مانند توهم پیراهن معروف یا تصاویر مشابهی که در اینترنت رایج است ثابت کرد.
در توهم ۹ نقطه ای، آنچه می بینیم به دلیل اثری به نام کنتراست همزمان است که در طی آن مغز ما نحوه درک رنگ را تغییر می دهد تا آن را بیشتر برجسته کند. در این حالت، نقاط بنفش روی یک پسزمینه آبی قرار میگیرند و مغز برای تشخیص آنها از پسزمینه، آنها را «بنفشتر» تفسیر میکند.
با توجه به تعامل پیچیده بین فرآیندهای پردازش بصری مغز و محدودیت های ذاتی چشم در تشخیص رنگ آبی، نقطه تمرکز به طور افق میهنی با اشباع رنگ بیشتر (بنفش بیشتر) درک می شود.
در همان زمان، برای ایجاد کنتراست بصری و افزایش تمایز، مغز تمایل دارد تا اشباع رنگ نقاط محیطی را به سمت طیف آبی تغییر دهد. این پدیده به گونه ای است که با تغییر نقطه تثبیت نگاه، الگوی ادراکی نیز به صورت پویا تغییر می کند; در حالی که هر نقطه از تصویر یک مشخصه ثابت و تک رنگ دارد.
