گوشت ۸۰۰ هزار تومانی، نتیجه حذف ارز ترجیحی

در روزهای اخیر و همزمان با انتشار اخباری مبنی بر ادامه لغو ارز ترجیحی و تاکید دولت بر پرداخت یارانه در پایان زنجیره مصرف، فعالان بازار دام و گوشت به تاثیر کوتاه مدت این سیاست بر تولید، واردات و قیمت ها واکنش نشان دادند.

اگرچه زمان زیادی از اجرای این اقدامات نمی گذرد و بازار همچنان در مرحله تعدیل قرار دارد، اما تجربه عملی و اظهارات فعالان این حوزه نشان می دهد که افزایش هزینه های تولید و تغییر مبنای تامین ارز برای واردات، بازار را وارد دوره احتیاط و رکود کرده است.

افزایش هزینه؛ اولین واکنش تولید

بر اساس اخبار منتشر شده، لغو ارز ترجیحی نهاده های دامی و جایگزینی آن با ارز ارزی باعث افزایش هزینه های تولید به ویژه در دامداری های سنگین شده است. فعالان تولید معتقدند این تغییر تصمیم گیری در مورد پرواربندی جدید را نامشخص کرده و بخشی از دامداران ترجیح داده اند فعالیت خود را محدود یا متوقف کنند تا تاثیر واقعی دستورالعمل جدید مشخص شود.

در همین حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که دام‌های سبک به دلیل شرایط فصلی و اتکای بیشتر به مرتع، فشار کمتری را نسبت به دام‌های سنگین تجربه می‌کنند. با این حال، این وضعیت کاملاً از تغییرات قیمت مصون نیست.

واردات گوشت؛ افزایش قیمت تمام شده است

اخبار رسمی منتشر شده در روزهای اخیر نشان می دهد که واردات گوشت قرمز در حال حاضر عمدتاً با ارز یا ارز آزاد انجام می شود. مشکلی که منجر به افزایش قیمت گوشت وارداتی شده است. این نگرانی‌ها را در مورد اثربخشی واردات به‌عنوان ابزار تنظیم بازار، به‌ویژه در ماه‌های قبل از اوج مصرف، افزایش داده است.

برخی فعالان بازار معتقدند در شرایط کنونی واردات ارز آزاد اگرچه همچنان ادامه دارد اما تاثیر محدودی بر تعدیل قیمت دارد و تا حد زیادی جنبه تامین حداقل بازار را ایفا می کند.

یارانه در انتهای زنجیره؛ خط مشی در مرحله آزمایش

علاوه بر این تحولات، دولت به پرداخت مستقیم یارانه به مصرف کننده اهمیت می دهد. به گفته مسئولان، این سیاست با هدف تامین معیشت خانوارها و جلوگیری از فشار قیمت ها دنبال می شود. با این حال، کارشناسان یادآوری می کنند که هنوز برای ارزیابی نتایج این رویکرد زود است و بازار در مرحله آزمایش و انتظار است.

فعالان حقوق حیوانات تاکید می‌کنند که اثربخشی یارانه مصرف‌کننده تا حد زیادی به قیمت نهایی کالا در مبدا بستگی دارد و در صورت کنترل نشدن هزینه‌های تولید و واردات همچنان می‌توان فشار قیمت را به بازار منتقل کرد.

بازار در حال تغییر است

نتایج اخبار و داده های موجود نشان می دهد که بازار گوشت قرمز در حال حاضر نه با کمبود شدید مواجه است و نه به تعادل قیمتی رسیده است، بلکه در «حالت گذار» قرار دارد. وضعیتی که حاصل تغییرات همزمان سیاست های ارزی، یارانه ای و تولیدی است.

منصور پوریان – رئیس شورای تامین دام کشور – در گفت وگو با ایسنا، با اشاره به تاثیر مستقیم سیاست های اقتصادی بر حوزه دام و تولید گوشت، اظهار کرد: حوزه دام نیز مانند سایر بخش های تولیدی به شدت تحت تاثیر سیاست های اقتصادی است و نمی توان آن را جدا از شرایط کلان اقتصادی کشور تحلیل کرد. بیشترین آسیب را در ماه های اخیر به این بخش، کمبود نهاده ها، افزایش ناگهانی قیمت نهاده ها و تغییر سیاست ارزی وارد کرده است.

واردات گوشت؛ ابزار تعادل بازار که تضعیف شده است

وی افزود: واردات گوشت همواره در جهت پوشش کسری های فصلی بازار بوده و نقش مهمی در تنظیم بازار از نظر کمی و قیمتی داشته است، اما سیاست های جدید ارائه شده در سال ۱۴۰۴ با اعتراض شدید فعالان این حوزه همراه شد. گوشت یک کالای اساسی و موثر است که بخشی از طریق تولید داخلی و بخشی از طریق واردات تامین می شود. بنابراین هرگونه سیاستی در حوزه تخصیص ارز و واردات آن باید با حساسیت و دقت خاصی انجام شود.

پوریان با یادآوری تجربه سال های گذشته گفت: در دوره هایی اقداماتی انجام شد که نه تنها باعث رشد تولید نشد، بلکه تنها منجر به افزایش قیمت شد. در سال ۱۴۰۴ این دستورالعمل ها با شدت بیشتری اعمال شدند. هم در بخش نهاده ها و هم در واردات گوشت آماده که انتقاد شدید فعالان این بخش را به دنبال داشت.

لغو ارز ترجیحی، افزایش قیمت گوشت وارداتی

رئیس شورای تامین دام کشور ادامه داد: در دوره هایی که برای واردات بخشی از گوشت از ارزهای ترجیحی یا ارزهای ترکیبی (منبع از ارز نیما و سایر منابع) استفاده می شد، گوشت وارداتی با قیمت مناسب در بازار توزیع می شد و از یکسان سازی قیمت اطمینان حاصل می شد. بخش بزرگی از مصرف کنندگان به گوشت منجمد گوسفند و گوساله با قیمت های مناسب روی آورده بودند.

وی افزود: اما با حذف این ارزها و الزام واردات با ارز مبادله ای یا آزاد، قیمت گوشت وارداتی افزایش چشمگیری پیدا کرد. امروزه گوشت وارداتی با ارز آزاد طبیعتاً گران است و خرید آن را برای مصرف کنندگان عملا غیرممکن می کند.

تولید گوساله؛ بیشترین آسیب ناشی از هزینه بالای ورودی ها است

پوریان با اشاره به تاثیر این اقدامات بر تولید داخلی گفت: در بخش تولیدی، کمبود و گرانی نهاده های واسطه ضربه جدی وارد کرد. در زمانی که پرواربندی به ویژه در بخش گوشت گوساله باید پدیدار می شد، بسیاری از تولیدکنندگان به دلیل افزایش هزینه ها از ورود به این بخش منصرف شدند.

وی تصریح کرد: تولید گوساله پرواربندی مستلزم صرف هزینه مستمر به مدت حداقل ۹ ماه بدون درآمد روزانه است در حالی که دامداری از فروش شیر درآمد روزانه دارد. این تفاوت باعث شد که با افزایش هزینه های تولید، تولید گوساله به شدت کاهش یابد. این در حالی است که در گاوهای سبک می توان بخشی از کسری های ناشی از شرایط چرا و زایش های فصلی را جبران کرد.

یارانه در انتهای زنجیره راه حل موثری نیست

رئیس شورای تامین دام کشور با انتقاد از سیاست پرداخت یارانه در انتهای زنجیره گفت: تجربه نشان داده است که پرداخت یارانه به مصرف کننده نهایی زمانی که قیمت کالا در مبدا بالا باشد موثر نیست. اگر قیمت نهایی در ابتدای زنجیره تولید و واردات بالا باشد، هرگونه یارانه در انتهای زنجیره نمی تواند تورم را مهار کند.

وی افزود: سیاست درست این است که هزینه های تولید در سطح پایه کاهش یابد تا کالاها با قیمت مناسب وارد بازار شوند. همین منطق در حوزه واردات گوشت نیز صادق است. علاوه بر نوسانات ارز، مالیات بر ارزش افزوده نیز قیمت نهایی را افزایش داده و واردات را برای فعالان اقتصادی غیراقتصادی کرده است.

لزوم بازگشت به سیاست های موفق گذشته

پوریان تاکید کرد: بازگشت به سیاست های موفق سال های گذشته ضروری است; سیاست‌های واردات برخی گوشت‌ها با ارز ۲۸ هزار تومانی و برخی با ارز مختلط، شکاف قیمتی مشابهی را در بازار ایجاد کرد. در آن زمان گوشت منجمد وارداتی با قیمتی در حدود ۳۸۰ تا ۴۰۰ هزار تومان به دست مصرف کنندگان می رسید در حالی که امروز قیمت نهایی گوشت وارداتی به حدود ۷۵۰ هزار تومان و قیمت بازار به حدود ۸۰۰ هزار تومان رسیده است که تورم بالایی دارد.

واردات حیوانات زنده به عنوان مکمل تنظیم بازار

وی با بیان اینکه واردات گوشت به تنهایی برای تنظیم بازار کافی نیست، گفت: واردات دام زنده برای کشتار و حتی پرورش دام با ارز مناسب می تواند به کاهش هزینه های تولید و فعال نگه داشتن دامداری ها برای تولید در ماه ها و سال های آینده کمک کند. به ویژه پس از خساراتی که شیوع بیماری تب برفکی به کشور وارد شده است، نیاز به اقدامات جبرانی جدی است.

رکود شدید در بازار دام

رئیس شورای تامین دام کشور در پایان گفت: برخلاف تصور، افزایش قیمت دام به معنای رونق بازار نیست. در حال حاضر رکود شدیدی در بازار دام وجود دارد که دلیل آن کاهش شدید قدرت خرید مردم است. در حال حاضر قیمت گاو سبک و گوساله به صورت نقدی ۳۷۰ تا ۳۸۰ هزار تومان است اما تقاضای واقعی در بازار وجود ندارد.

پوریان تاکید کرد: ادامه سیاست فعلی بر تولید، سرمایه گذاری و مصرف کنندگان تاثیر منفی خواهد داشت و نتایج مثبتی برای بازار گوشت به همراه نخواهد داشت.