اصلاح قیمت سوخت به تنهایی راهکار ناترازی نیست

یک کارشناس حوزه انرژی درباره افزایش قیمت بنزین به 10 هزار تومان گفت: افزایش قیمت بنزین تنها می تواند بخشی از پازل بهبود مصرف سوخت باشد و تنها راه حل درگیری نیست. اقداماتی که باید به موازات سیاست قیمت گذاری در نظر گرفته شود شامل اصلاح صنعت خودرو، بهینه سازی خودروهای فرسوده، توسعه حمل و نقل عمومی و ریلی، افزایش تنوع سبدهای سوخت و شناسایی دقیق مصرف کنندگان پرمصرف است.

محمد طاهر رحیمی کارشناس انرژی در گفت و گو با خبرنگار اخبار بورسوی درباره افزایش قیمت بنزین و علل عدم تعادل سوخت در کشور گفت: مشکل بنزین در ایران را نمی توان به سادگی با افزایش قیمت حل کرد و قبل از هر تصمیمی باید مشخص شود که علت مصرف زیاد سوخت و عدم تعادل چیست. در شرایط فعلی حتی در مورد میزان کسری بنزین نیز آمارهای متفاوتی ارائه می شود. به طوری که ارقام اعلام شده حدود ۵ میلیون ها لیتر 40 میلیون ها لیتر در روز متغیر است. این تفاوت آماری نشان می دهد که کشور در یک بحران آماری قرار دارد و بدون اطلاعات دقیق نمی توان تصمیم درستی گرفت..

وی افزود: اگرچه مصرف بنزین در کشور زیاد است اما باید مشخص شود که این مصرف زیاد ناشی از رفتار مردم است یا عوامل ساختاری. بخش قابل توجهی از مصرف بنزین به دلیل مصرف زیاد خودروهای داخلی، فرسودگی ناوگان و راندمان پایین خودروها است و نمی توان آن را به مصرف کننده نسبت داد. اگر قرار است در این زمینه مداخلات اقتصادی صورت گیرد، اصلاح صنعت خودرو و اجرای طرح های ملموس برای بهینه سازی مصرف خودروهای موجود نیز باید در دستور کار قرار گیرد..

این کارشناس انرژی ادامه داد: افزایش قیمت بنزین در صورت وجود جایگزین مناسب می تواند منجر به کاهش مصرف شود. در حال حاضر، توسعه حمل و نقل عمومی ناکافی و قابل اعتماد و همچنین تنوع مناسب در سبد سوخت کشور وجود دارد. بنابراین پس از افزایش قیمت بنزین، مصرف کننده لزوماً فرصت تعویض آن با سوخت یا وسیله دیگری را ندارد. خودروهای برقی، هیبریدی و سایر گزینه‌های جایگزین نیز به اندازه کافی در دسترس نیستند، که تأثیر افزایش قیمت را بر کاهش مصرف محدود می‌کند..

رحیمی با اشاره به نقش توسعه شهری و الگوهای حمل و نقل در مصرف سوخت گفت: تراکم بالای شهری و وابستگی بخش قابل توجهی از حمل و نقل روستایی به جاده ها نیز از عوامل افزایش مصرف سوخت است. در بخش حمل و نقل بار، استفاده گسترده از وسایل نقلیه سبک و وانت به جای توسعه حمل و نقل ریلی منجر به افزایش مصرف سوخت شده است. بنابراین بخشی از معضل نارضایتی ها باید با اصلاح زیرساخت های حمل و نقل و گسترش شبکه ریلی برطرف شود..

وی از تمرکز بر افزایش قیمت بنزین انتقاد کرد و گفت: دولت قبل از افزایش قیمت باید مشخص کند که چند میلیون نفر از خانوارهای کم درآمد با وجود درآمد کم بنزین زیادی مصرف می کنند و دلیل این مصرف چیست. یک فرد می تواند بیش از ۲۰۰ لیتر بنزین مصرف کنید. چنین فردی با افزایش قیمت لزوما قادر به کاهش مصرف نیست و افزایش هزینه سوخت ممکن است فشار اقتصادی بیشتری بر او و خانواده اش وارد کند..

این کارشناس انرژی در زمینه واردات 150 هزاره کادو همچنین گفت: اگر هدف از واردات خودرو کاهش مصرف بنزین است، باید یک محاسبه دقیق منتشر شود که این را نشان دهد. 150 هزار خودرو چقدر مصرف سوخت را کاهش می دهد و برای واردات چقدر ارز نیاز است؟ باید بررسی شود که آیا استفاده از این منابع ارزی برای اصلاح صنعت خودرو و بهینه سازی مصرف خودروهای موجود کارآمدتر و موثرتر نیست؟.

وی با بیان اینکه دولت با محدودیت منابع ارزی مواجه است، افزود: دولت از یک سو اعلام می کند که برای تامین کالاهای اساسی با محدودیت منابع ارزی مواجه است و از سوی دیگر منابع ارزی برای واردات خودرو تامین می کند که چنین تصمیمی بدون ارائه محاسبات مشخص ممکن است برای مردم داخلی سوال باشد و لازم است هزینه ها و مزایای این سیاست در مقایسه با سایر گزینه ها مشخص شود..

رحیمی در پایان تاکید کرد: افزایش قیمت بنزین تنها می تواند یک تکه از پازل بهبود مصرف سوخت باشد و تنها راه حل تعارض نیست. اقداماتی که باید به موازات سیاست قیمت گذاری در نظر گرفته شود شامل اصلاح صنعت خودرو، بهینه سازی خودروهای فرسوده، توسعه حمل و نقل عمومی و ریلی، افزایش تنوع سبد سوخت و شناسایی دقیق مصرف کنندگان پرمصرف است. در غیر این صورت افزایش قیمت بدون اصلاح علل مصرف، لزوما مشکل بنزین را حل نمی کند.