تسلا رودستر؛ خودرویی که پرواز می‌کند!

پس از ۹ سال انتظار، تسلا رودستر جدید با رانشگرهای فضایی را به نمایش گذاشت. خودرویی که هنوز با تولید فاصله زیادی دارد.

افق میهن، خودرویی بر روی سطحی وارونه حرکت می کند، از روی چند خودرو می پرد، در هوا تغییر وضعیت می دهد و دوباره روی زمین می نشیند. اگر این تصاویر را بدون توضیح ببینیم، احتمالا بیشتر شبیه یک فیلم علمی تخیلی هستند تا رونمایی از یک محصول خودرویی. اما این بار تسلا و ایلان ماسک درگیر هستند. نسل دوم رودستر، خودرویی که قرار بود سال ها پیش وارد خیابان ها شود، سرانجام در مراسمی در تگزاس رونمایی شد. با تفاوت زیادی نسبت به وعده های اولیه: این بار تسلا نه تنها از شتاب و سرعت صحبت می کند، بلکه پیشرانه هایی را به نمایش گذاشته که قرار است برای لحظه ای خودرو را از زمین خارج کنند. این نمایش دیدنی بود اما برای درک ارزش واقعی رودستر باید از هیجان تصاویر فاصله گرفت و دید که در زیر بدنه این خودرو چه می گذرد.

نه یک تسلا معمولی، نه هنوز یک خودروی آماده برای فروش

رودستر پروژه جدیدی برای تسلا نیست. این خودرو در سال ۲۰۱۷ معرفی شد و از ابتدا قرار بود ویترینی از توانمندی های فنی این شرکت باشد; محصولی که نشان می دهد یک خودروی برقی لزوما وسیله نقلیه ای آرام و کم مصرف برای رفت و آمد روزانه نیست و می تواند وارد عرصه ابرخودروها شود. اتفاقی که در سال‌های بعد افتاد، اما بیشتر با تأخیر بود تا تحویل خودرو. اکنون تسلا می گوید تولید رودستر در سال ۲۰۲۸ آغاز خواهد شد. یعنی نزدیک به ۱۱ سال پس از معرفی اولیه نسل دوم. همین سابقه کافی است تا وعده های جدید را با احتیاط دنبال کنیم.

در نمایش جدید، رودستر مانورهایی را انجام داد که از یک خودروی جاده ای معمولی انتظار نداریم با کمک فناوری مرتبط با اسپیس ایکس. پیشرانه کمکی، شناور شدن و سیستم مکش برای نگه داشتن خودرو بر روی سطح معکوس بخشی از این نمایشگاه بود. اما هنوز بین نمونه ای که برای نمایشگاه مهندسی تهیه می شود با خودرویی که قرار است تولید و تحویل مشتری شود تفاوت وجود دارد. مشخصات نهایی، تست های مستقل، تاییدیه های قانونی و تکرارپذیری این مانورها در شرایط مختلف چیزهایی نیست که در چند دقیقه روی صحنه روشن شود.

شتاب زیر یک ثانیه؛ عددی که لاستیک ها را وسط می کشد

در مورد ماشین بیشتر بخوانید!

برای نسخه جدید رودستر، تسلا شتاب صفر تا ۶۰ مایل در ساعت را در کمتر از یک ثانیه اعلام کرده است. این سرعت تقریباً معادل ۹۷ کیلومتر بر ساعت است. عددی که حتی در دنیای خودروهای الکتریکی پرفورمنس نیز عجیب به نظر می رسد. در گزارش های مربوط به رونمایی نیز برای نمونه نمایش داده شده عددی در حدود ۰.۸۱ ثانیه ذکر شده است. اما تا زمان انتشار روش اندازه گیری و نتایج آزمایش مستقل، بهتر است این ارقام در محل ادعای یک سازنده مشاهده شود تا رکوردی که شرایط ثبت آن به طور کامل مشخص شده باشد.

دلیل اهمیت این تفاوت را باید در فیزیک خودرو جستجو کرد. موتور الکتریکی می تواند گشتاور زیادی را از دورهای پایین در اختیار راننده قرار دهد، اما این بدان معنا نیست که بتوان هر مقدار نیرو را بدون محدودیت به آسفالت منتقل کرد. در شروع حرکت، تایرها باید نیروی لازم را به سطح جاده وارد کنند. اگر نیروی محرکه بیش از چنگال موجود باشد، چرخ ها می چرخند و سیستم کنترل کشش باید قدرت را محدود کند. وزن خودرو، توزیع جرم، ترکیب تایر، دمای سطح و حتی وضعیت آسفالت در نتیجه نهایی نقش دارند.

اگر تسلا برای دستیابی به چنین عددی از رانشگرهای کمکی استفاده کرده است، باید مشخص شود که عدد مورد ادعا دقیقاً کدام سیستم را توصیف می کند: شتاب موتورهای چرخ، نیروی کمکی رانشگرها یا ترکیبی از این دو؟ این سوال یک جزئیات فنی بی اهمیت نیست. خودرویی که تحت شرایط کنترل شده با کمک یک سیستم خاص به شتاب فوق العاده ای می رسد، لزوماً در تست استاندارد با خودرویی که تمام توان خود را از لاستیک ها به جاده منتقل می کند قابل مقایسه نیست.

تسلا همچنین سرعت نهایی بیش از ۳۷۰ کیلومتر در ساعت را برای رودستر پیشنهاد کرده است. در این محدوده، دیگر فقط به قدرت موتور مربوط نمی شود. پایداری آیرودینامیکی، مقاومت لاستیک، ترمز، مدیریت حرارت و کنترل بدنه بسیار مهم هستند. خودرو باید بتواند در سرعت بالا ثابت بماند و پس از شتاب گیری با فاصله و دمای قابل کنترل متوقف شود. تعداد زیادی در بخش شتاب یا سرعت زمانی ارزش فنی پیدا می کند که مجموعه خودرو بتواند آن را ایمن و تکراری تحویل دهد.

رانشگرهای SpaceX دقیقاً چه کار می کنند؟

بخش متفاوت رودستر جدید، همکاری با اسپیس ایکس و استفاده از رانشگرهای گاز سرد است. اصل این فناوری در صنعت فضایی شناخته شده است: گاز فشرده از نازل خارج می شود و نیروی واکنش ایجاد می کند. در این سیستم برخلاف موتور موشک احتراقی معمولی، برای تولید نیروی رانش نیازی به سوزاندن سوخت و اکسیدکننده نیست. با این حال، ذخیره سازی گاز فشار بالا، کنترل دقیق شیر، تحمل فشار، مدیریت دما و طراحی مخزن ایمن مسائل ساده ای نیستند. مخصوصاً زمانی که قرار است این تجهیزات در خودرویی که با سرعت زیاد حرکت می کند و ممکن است دچار حادثه شود نصب شود.

در اینجا یک چیز واضح است: رودستر هنوز یک ماشین الکتریکی است، نه موشک کوچکی که برای رفت و آمدهای روزمره طراحی شده است. رانشگرها یک سیستم کمکی هستند و قرار است در مانورهای خاصی نیرویی فراتر از نیروی تولید شده در نقطه تماس بین لاستیک و جاده ایجاد کنند. نمایش حرکت معکوس نیز به سیستم مکش نسبت داده می شود. یعنی خودرو با ایجاد نیروی نگهدارنده به سطح می چسبد. این ویژگی با چسبندگی معمول لاستیک ها متفاوت است و نباید تصور کرد که هر خودرویی با موتور قدرتمندتر می تواند چنین کاری را انجام دهد.

مسئله اصلی استفاده روزانه از این تجهیزات است. پیشرانه ها چقدر به خودرو اضافه می کنند؟ ذخیره سازی گاز چه حجمی را اشغال می کند؟ پس از چندین بار استفاده، چه زمانی باید مخزن را دوباره پر کرد؟ عملکرد سیستم در گرما، سرما و شرایط اضطراری چگونه خواهد بود؟ اگر یکی از قطعات خراب شود، رفتار خودرو چگونه خواهد بود؟ در اطلاعات منتشر شده از این مراسم هنوز پاسخی کامل و قابل ارزیابی برای همه این سوالات وجود ندارد.

حتی اگر سیستم از نظر فنی کار کند، استفاده از قابلیت پرواز یا دریفت در یک جاده عمومی موضوع دیگری است. مقررات فعلی خودرو برای چنین مانورهایی طراحی نشده است و گزارش های منتشر شده از این رونمایی حاکی از عدم تایید این قابلیت ها برای استفاده در جاده های عمومی است. بنابراین، بخش buzz رودستر در حال حاضر بیشتر یک نمایش فناوری است تا امکانی برای خریدار که در مسیر خانه به محل کار از آن استفاده کند.

محدوده وسیله نقلیه؛ جایی که هیجان سرعت با واقعیت مصرف انرژی روبرو می شود

برای رودستر، مسافتی در حدود ۳۰۰ مایل، معادل تقریباً ۴۸۰ کیلومتر، پیشنهاد شده است. عددی که در نگاه اول برای یک ابرخودروی الکتریکی قابل توجه است. با این حال، برد واقعی چنین خودرویی به شدت به سبک رانندگی بستگی دارد. در سرعت های بالا، مقاومت هوا به شدت افزایش می یابد و برای حفظ سرعت باید توان بیشتری مصرف شود. رانندگی نرم با چند شتاب سنگین دو تجربه کاملا متفاوت از نظر مصرف انرژی هستند.

در خودرویی با این سطح از عملکرد، باتری فقط نیاز به ذخیره انرژی کافی دارد. او باید بتواند این انرژی را در لحظه مناسب تحویل دهد. شتاب قوی نیاز به جریان بالایی از باتری و تجهیزات برق دارد و گرمای تولید شده باید مدیریت شود. سیستم خنک‌کننده، طراحی باتری، موتورهای الکتریکی و اینورترها تعیین می‌کنند که خودرو تا چه اندازه می‌تواند عملکرد اعلام شده خود را به طور مداوم تکرار کند. اگر رودستر پس از چند شتاب گیری دچار کاهش قابل توجه قدرت شود، عدد شتاب اولیه به تنهایی تصویر کاملی از توانایی آن به دست نمی دهد.

از سوی دیگر، هنوز جزئیات کاملی در مورد ظرفیت باتری، قدرت شارژ و عملکرد حرارتی نسخه نهایی منتشر نشده است. به همین دلیل نمی توان تنها با اتکا به مسافت پیموده شده، برتری آن را نسبت به دیگر ابرخودروهای برقی قضاوت کرد. این خودرو باید در تست هایی آزمایش شود که هم محدوده را در رانندگی معمولی و هم از دست دادن سفر در استفاده پرفشار را تعیین می کند.

قیمت و تاریخ تحویل؛ قسمت کمتر هیجان انگیز داستان

تسلا هنوز به طور کامل قیمت نهایی تمامی نسخه های رودستر را روشن نکرده است. در اطلاعات رزرو، مقادیر اولیه متفاوتی برای نسخه های مختلف پیشنهاد شده است. شامل ۵۰۰۰۰ دلار برای نسخه مجهز به پیشرانه و ۲۵۰۰۰۰ دلار برای نسخه با امکانات ویژه تر. این مبالغ را نباید با قیمت ثابت همه مدل ها اشتباه گرفت. مشخصات هر نسخه، تجهیزات استاندارد، هزینه آپشن های سفارشی و شرایط تحویل باید به صورت رسمی اعلام شود.

رودستر سال ها پیش معرفی شد و وعده تولید آن بارها به تعویق افتاد. اکنون شروع تولید برای سال ۲۰۲۸ اعلام شده است، اما تجربه قبلی باعث می شود این تاریخ را به عنوان برنامه اعلام شده در نظر بگیریم، نه تضمین قطعی تحویل. اضافه شدن سیستم های پیشران کمکی نیز می تواند روند توسعه، آزمایش و تایید خودرو را پیچیده کند. ساختن نمونه ای که عملکرد چشمگیر در یک نمایشگاه داشته باشد با تولید محصولی که باید کیفیت ثابت، دوام مناسب و خدمات پس از فروش داشته باشد بسیار متفاوت است.

رودستر قرار نیست خودرویی پرفروش در مقیاس مدل‌های خانوادگی تسلا باشد. ارزش آن بیشتر در نقش یک محصول شاخص است. خودرویی که توجه عموم را به خود جلب می کند و تصویری از قدرت مهندسی این شرکت ایجاد می کند. خود ایلان ماسک اهمیت مالی رودستر را در مقایسه با سایر فعالیت های تسلا محدود توصیف کرده است. بنابراین موفقیت این پروژه را باید با تحقق وعده ها، کیفیت محصول و توانایی انتقال فناوری از مرحله نمایش به تولید، بیش از تعداد فروش سنجید.

رودستر می تواند آینده را نشان دهد. اما هنوز باید تست جاده را بگذراند

رودستر از آن دسته خودروهایی است که حتی قبل از رسیدن به بازار، درباره آن بحث می شود. ترکیبی از پیشرانه های الکتریکی با نیروی محرکه مرتبط با فناوری فضایی، پروژه را از یک ابرخودروی معمولی جدا می کند و نشان می دهد که تسلا می خواهد مرزهای شناخته شده خودرو را به چالش بکشد. اما جالب‌ترین بخش نمایشگاه، قسمتی است که بیشترین سؤالات را ایجاد می‌کند: آیا این ویژگی‌ها در نسخه تولیدی باقی خواهند ماند و آیا می‌توان از آنها در چارچوب استانداردهای ایمنی و قوانین خودرو استفاده کرد؟

در حال حاضر پاسخ قطعی نداریم. شتاب کمتر از یک ثانیه، حداکثر سرعت ۳۷۰ کیلومتر بر ساعت و برد حدودا ۴۸۰ کیلومتر همگی ارقامی هستند که در نسخه نهایی باید تایید شوند. طبق برنامه اعلام شده تولید تا سال ۲۰۲۸ آغاز نخواهد شد و تا آن زمان مهم ترین خبر در مورد رودستر مانور بعدی آن در هوا نخواهد بود، بلکه انتشار مشخصات نهایی، نتایج تست مستقل و روشن شدن تکلیف قابلیت های پیشرانه کمکی خواهد بود.

تسلا با این خودرو توجه ها را به خود جلب کرده است; قسمت سخت از اینجا شروع می شود. باید نشان دهد که رودستر فقط یک نمایش نیست و می تواند به خودرویی تبدیل شود که در دنیای واقعی به وعده های خود عمل کند.