دانشمندان موفق شدند بوی وقایع تاریخی را بازآفرینی کنند
همشهری آنلاین: دانشمندان با ترکیبی از علوم مختلف موفق به بازآفرینی بوی اشیا، مکان ها و وقایع تاریخی شدند.
قرنهاست که ما توانستهایم گذشته را با چشمان خود با کمک اشیاء تاریخی ببینیم: از نقاشیهای رنگ روغن گرفته تا عکسهای قهوه سبز، از کتابها و ساختمانها تا اشیای تاریخی در پشت ویترین موزهها. اما هیچ کس نتوانسته بود بوی گذشته را استشمام کند. اکنون علم مدرن با ترکیبی از شیمی، اسناد تاریخی و هوش مصنوعی امکان بازآفرینی بوی کتاب های قدیمی، مومیایی ها و حتی میدان های جنگ را فراهم کرده است.
به گزارش پاپ ساینس، ماتیجا استریچ، مدیر آزمایشگاه میراث دانشگاه لیوبلیانا و همکارانش چندین دهه است که روی ثبت و بازسازی رایحه های فرهنگی ارزشمند کار می کنند. او معتقد است که بازآفرینی این بوها می تواند تجربه بازدیدکنندگان موزه ها و گالری ها را غنی کند، زیرا حس بویایی زبان رسمی ندارد و هر فردی می تواند تجربه شخصی خود را داشته باشد. به گفته وی، بدون دسترسی به بوهای قدیمی، صمیمیت ایجاد شده بین افراد و اشیا را از دست می دهیم.
یکی از نمونه های موفقی که استریچ و تیمش روی آن کار کردند «کتابخانه کلیسای جامع سنت پل در لندن» بود. قبل از بازسازی این بنای تاریخی، تیم استریچ ترکیبات شیمیایی موجود در هوا و مبلمان را تجزیه و تحلیل کردند تا بوی کتاب های قرون وسطایی و چوب قدیمی را ثبت کنند. آنها با ترکیب داده های علمی و توصیفات هفت داوطلب غیرعادی، “نسخه شیمیایی” رایحه کتابخانه را ایجاد کردند که حتی قرن ها بعد قابل بازتولید است.
این مطالعه بعداً روی مومیاییهای مصر باستان انجام شد، جایی که محققان از هوای تابوتها نمونهبرداری کردند و ترکیبات شیمیایی مانند روغن کاج، کندر، مر و دارچین را شناسایی کردند. حاصل این تحقیق عطری بود که نه تنها یادآور فرآیند مومیایی کردن بود، بلکه برای بازدیدکنندگان موزه نیز مطبوع و ملموس بود. هدف محققان با ترکیب رایحه های اصلی و آزمایش آنها با قضات انسانی، تولید نسخه ای از “عطر مومیایی” برای بازدیدکنندگان است.
البته بازسازی بوهای تاریخی همیشه به نمونه های فیزیکی محدود نمی شود. پروژه اروپایی Odeuropa با استفاده از اسناد، تصاویر و هوش مصنوعی بیش از ۲.۵ میلیون مرجع بوی تاریخی را جمع آوری کرد و از آنها برای بازسازی رایحه های میدان های جنگ، کانال های آمستردام قرن هفدهم و حتی جهنم مسیحی قرن شانزدهم استفاده کرد. این روش محققان را قادر میسازد تا «مناظر بویایی» پیچیده تاریخ را بازسازی کنند و تجربهای فراگیر برای مخاطب ایجاد کنند.
به گفته این محققان، بازسازی بوهای تاریخی فراتر از نوستالژیک، فرصتی برای شناخت بهتر فرهنگ، هنر و علم گذشته فراهم می کند. این تلاش ها نشان می دهد که نمی توان تاریخ را فقط با دیدن و لمس کردن تجربه کرد. گاهی برای اینکه واقعاً در زمان سفر کنیم نیاز داریم چیزی را بو کنیم.
