دانشمندان ژن قهوه‌ای شدن موز را خاموش کردند؛ ۲۴ ساعت تازگی پس از پوست گرفتن
زومیت: یک موز اصلاح‌شده ژنتیکی که بعد از پوست کندن یا برش قهوه‌ای می‌شود، در حال نزدیک‌تر شدن به عرضه تجاری در بریتانیا است.
موز یکی از میوه هایی است که ظاهر آن خیلی سریع تغییر می کند. کمی لکه قهوه ای یا سیاه روی پوست یا گوشت آن کافی است تا خیلی ها فکر کنند میوه خراب شده و آن را دور بریزند. این باعث می شود روزانه مقدار زیادی از موز سالم و خوراکی هدر برود.
اخیراً یک شرکت انگلیسی نوعی موز اصلاح شده ژنتیکی ساخته است که دیرتر قهوه ای می شود و ظاهر تازه خود را برای مدت طولانی تری حفظ می کند. این محصول به تازگی یکی از مراحل مهم قانونی در انگلستان را پشت سر گذاشته و یک قدم به عرضه در فروشگاه ها نزدیک شده است.
در ۲۵ سپتامبر، وزارت محیط زیست، غذا و امور روستایی بریتانیا مجوز عرضه موز اصلاح شده ژنتیکی را صادر کرد. البته این مجوز به معنای شروع فوری فروش نیست. این محصول همچنین باید از بررسی های ایمنی آژانس استانداردهای غذایی بریتانیا یا FSA عبور کند.
موز جدید توسط Tropic Biosciences ساخته شده است. این محصول قبلاً در حداقل ۱۱ کشور از جمله ایالات متحده، کانادا، ژاپن و برزیل به نوعی تأییدیه قانونی دریافت کرده است.
مهم ترین تفاوت موز مورد نظر با نمونه های معمولی این است که بعد از پوست کندن یا برش، خیلی زود قهوه ای می شود. یک موز معمولی ممکن است تنها چند دقیقه پس از بریدن شروع به تغییر رنگ کند، اما به گفته سازنده، موز جدید می تواند ظاهر تازه خود را تا ۲۴ ساعت حفظ کند.
به گزارش IFL Science، بیشتر موزی که امروزه در فروشگاه ها می بینیم از نوع کاوندیش هستند. این نوع موز بدون دانه و عقیم است و مانند بسیاری از گیاهان دیگر از طریق تولید مثل جنسی قابل تکثیر نیست. برای تولید گیاهان جدید از جوانه های کنار گیاه یا روش کشت بافت استفاده می شود. در نتیجه، گیاهان جدید تقریباً از نظر ژنتیکی نسخه های مشابهی از یکدیگر هستند.
محققان حوزه استوایی از فناوری ویرایش ژن CRISPR برای تغییر ویژگی قهوه ای شدن موز استفاده کردند. آنها ژنی به نام PPO1 را هدف قرار دادند که در تولید آنزیم پلی فنل اکسیداز نقش دارد. این آنزیم یکی از عوامل اصلی قهوه ای شدن بافت میوه پس از بریدن یا ضربه زدن است. هنگامی که سلول های موز آسیب می بینند، این آنزیم وارد واکنش هایی می شود که در نهایت رنگ بافت را به قهوه ای تغییر می دهد.
موز دارای سه نسخه از ژن PPO1 است و محققان هر سه نسخه را ویرایش کردند تا تا حد زیادی فعالیت آن را متوقف کنند. نتیجه این است که میوه پس از پوست کندن یا بریدن مدت طولانی تری زرد می ماند، در برابر تغییر رنگ ناشی از ضربه مقاوم تر است و ظاهر نامطلوب بیشتری طول می کشد. به گفته شرکت سازنده، چنین تغییری می تواند به کاهش ضایعات موز کمک کند. از آنجایی که موز کاوندیش با شبیه سازی گیاه تکثیر می شود، همین تغییر ژنتیکی در گیاهان بعدی نیز حفظ می شود.
موز یکی از مواد غذایی با ضایعات بالا در جهان است. بر اساس برآورد ارائه شده در این گزارش، نزدیک به نیمی از محصول موز جهان در نهایت خورده نمی شود و از بین می رود.
اگر رنگ میوه دیرتر تغییر کند، هر دو فروشگاه ممکن است زمان بیشتری برای عرضه آن داشته باشند و مصرف کنندگان ممکن است کمتر میوه ای را که هنوز سالم هستند دور بریزند.
مطالعات مستقل در چند دهه گذشته نشان داده است که محصولات اصلاح شده ژنتیکی تایید شده از نظر ایمنی و ارزش غذایی تفاوت قابل توجهی با محصولات حاصل از روش های اصلاحی مرسوم ندارند.
با این حال، نگرانی عمومی در مورد این محصولات هنوز به طور کامل از بین نرفته است. برای مثال، نظرسنجی مرکز پیو در سال ۲۰۱۶ نشان داد که تنها حدود نیمی از آمریکایی‌ها فکر می‌کنند غذاهای اصلاح‌شده ژنتیکی بی‌خطر هستند.
موز New Tropic از نظر قانونی به عنوان یک ارگانیسم کاملاً اصلاح شده در بریتانیا طبقه بندی می شود. این طبقه بندی برای تغییرات ژنتیکی استفاده می شود که از نظر تئوری می تواند توسط روش های اصلاح نژاد سنتی ایجاد شود. به همین دلیل، اگر آژانس استانداردهای غذایی بریتانیا این محصول را تأیید کند، هیچ الزام قانونی برای داشتن برچسب “GMO” وجود نخواهد داشت.
فناوری هایی مانند ویرایش ژن احتمالاً در سال های آینده نقش برجسته تری در کشاورزی ایفا خواهند کرد. رشد جمعیت جهان از یک سو و فشارهای ناشی از گرم شدن آب و هوا، خشکسالی، آفات و بیماری های گیاهی و حیوانی از سوی دیگر، تولید پایدار مواد غذایی را در بسیاری از مناطق با مشکل مواجه کرده است.
در چنین شرایطی، ویرایش ژن می تواند به کشاورزان و محققان کمک کند تا محصولاتی با ویژگی های خاص و کاربردی تر تولید کنند. مثلاً گیاهانی که گرما و کمبود آب را بهتر تحمل می کنند، در برابر برخی بیماری ها مقاومت بیشتری دارند یا بعداً دچار فساد و افت کیفیت می شوند. چنین تغییراتی می تواند هم تلفات تولید را کاهش دهد و هم میزان هدر رفت مواد غذایی در طول تولید، حمل و نقل، فروش یا مصرف را کاهش دهد.
البته ویرایش ژن راه حل همه مشکلات کشاورزی نیست و موفقیت آن به عواملی مانند ایمنی، هزینه، مقررات و پذیرش مصرف کننده بستگی دارد. با این حال، در کنار روش‌های سنتی اصلاح نژاد و بهبود شیوه‌های کشاورزی، می‌تواند به یکی از ابزارهای مهم برای انطباق تولید غذا با شرایط سخت‌تر آب و هوایی و نیاز روزافزون جمعیت تبدیل شود.
