در مدالهای المپیک چقدر طلا به کار رفته است؟
زومیت: آخرین بار ۱۱۴ سال پیش بود که مدال ها واقعاً از طلای خالص ساخته شده بودند. این در حالی است که مدال های امسال گران ترین و بی کیفیت ترین مدال های تاریخ لقب گرفته اند.
در مورد آن فکر کنید؛ سالها از غذا و خواب محروم بودی، در سرمای استخوان گیر تمرین کرده ای، هزار بار زمین خوردی و بلند شدی تا بالاخره آن دیسک براق را به گردنت بیاوری. اما درست زمانی که در اوج هیجان هستید و جلوی دوربین ها بالا و پایین می پرید، ناگهان وزن مدال روی سینه تان ناپدید می شود و صدای برخورد فلز به زمین شما را خشک می کند. این سکانس کابوس وار داستان واقعی بازی های المپیک زمستانی میلان ۲۰۲۶ است. جایی که مدال ها عنوان گران ترین و بی کیفیت ترین مدال های تاریخ را یدک می کشند.
شاید باورتان نشود، اما بیش از یک قرن است که قهرمانان المپیک رنگ «طلای ناب» را ندیده اند! مدال های ۲۰۲۶ میلان در واقع یک ساندویچ فلزی عجیب است. ترکیبی از نقره مرغوب با لایه ای بسیار نازک از طلا.
اما میزان طلای استفاده شده در این مدال ها دقیقا چقدر است و چرا در ایتالیا که به مهد هنرها و صنایع دستی معروف است، مدال های قهرمانان مانند اسباب بازی های پلاستیکی می شکند؟
اولین چیزی که باید در مورد مدال طلای المپیک بدانید این است که نامی جذاب دارد. اگر فکر می کنید که به قهرمانان یک تکه طلای خالص نیم کیلویی داده می شود، سخت در اشتباهید. در واقع، بیش از یک قرن از آخرین باری که یک ورزشکار طلای واقعی و خالص را لمس کرد، می گذرد. آخرین باری که این مدال ها در واقع از طلای خالص ساخته شده بودند در بازی های المپیک تابستانی ۱۹۱۲ استکهلم بود و از آن زمان به دلیل افزایش هزینه ها و افزایش تعداد ورزشکاران، کمیته بین المللی المپیک استانداردهای جدیدی را تعریف کرد.
طبق این استانداردها که در المپیک ۲۰۲۶ میلان اجرا شد، مدال طلا در واقع یک “ساندویچ فلزی” است. بدنه اصلی مدال از حداقل ۵۰۰ گرم نقره درجه یک (حداقل ۹۲.۵٪) ساخته شده است. اکنون برای اینکه آن را شبیه طلا کند، تنها ۶ گرم طلای خالص روی این بدنه نقره ای پوشانده شده است. یعنی اگر به زرگری مدال طلا بدهید و او با سوهان آن را خراش دهد، بلافاصله درخشش سفید نقره از زیر آن بیرون می آید. از طرفی مدال های نقره کاملاً از همان نقره های درجه یک و مدال های برنز ترکیبی از مس و روی هستند که ارزش مادی چندانی ندارند.
چرا می گوییم مدال های ۲۰۲۶ میلان خاص است؟ زیرا این بازی ها در زمانی برگزار می شود که قیمت فلزات گرانبها به ارقام خیالی رسیده است. در سال ۲۰۲۶، تحت تأثیر بی ثباتی سیاسی جهانی و افزایش بدهی بین المللی، قیمت طلا برای اولین بار در تاریخ از مرز ۵۰۰۰ دلار در هر اونس عبور خواهد کرد. این جهش قیمت، ارزش ذاتی مدال ها را تغییر داده است.
بیایید کمی ریاضی ساده انجام دهیم. یک مدال طلای المپیک میلان دارای ۶ گرم طلا است که با فرض حدود ۵۰۹۰ دلار در هر اونس، ارزش این پوشش به تنهایی حدود ۱۰۱۸ دلار است. حالا ۵۰۰ گرم نقره بدنه اضافه کنید که با قیمت هر اونس نقره حدود ۸۳ دلار ارزش آن نزدیک به ۱۳۳۳ دلار است.
در نهایت، ارزش “ذوب شده” یا قیمت فلز خام یک مدال طلا به رقم خیره کننده ۲۴۸۱ دلار می رسد. این بدان معناست که حتی اگر کسی نداند مدال متعلق به چه کسی است و ارزش تاریخی ندارد، فقط با ذوب کردن آن می توانید حدود ۲۵۰۰ دلار پول نقد دریافت کنید. رقمی که در المپیک قبلی خیلی کمتر از این حرف ها بود.
اما اشتباه نکنید! هیچ ورزشکاری مدال خود را به قیمت فلز خام نمی فروشد مگر اینکه در شرایط سخت مالی قرار داشته باشد. بابی ایتون، یکی از کارشناسان برجسته یادگاری های ورزشی در جهان، معتقد است که تفاوت زیادی بین ارزش فلزی و ارزش کلکسیونی یک مدال وجود دارد. به گفته وی، یک مدال طلا بلافاصله پس از اهدای جوایز بین ۵۰ تا ۸۰ هزار دلار در بازار مجموعه ها قیمت دارد.
بسته به اینکه چه کسی مدال را برده است، این تعداد می تواند به میلیون ها دلار برسد. به عنوان مثال، در سال ۲۰۱۳، یکی از مدال های جسی اونز، اسطوره دوومیدانی که در سال ۱۹۳۶ در مقابل هیتلر پیروز شد، به قیمت باورنکردنی ۱.۴۷ میلیون دلار فروخته شد. این بدان معناست که ارزش معنوی و تاریخی این مدال حدود ۶۰۰ برابر ارزش طلای به کار رفته در آن بوده است.
البته همه مثل لوگانز برای زندگی شخصی خود مدال نمی فروشند. رایان لاستی، شناگر سرشناس، شش مدال خود را در سال ۲۰۲۲ به حراج می گذارد تا برای یک موسسه خیریه کودکان پول جمع کند. او به زیبایی گفت: من آدم احساساتی نیستم مدال ها در کمد پوسیده بودند اما پول آنها می تواند زندگی چند کودک را تغییر دهد.
اما از قیمت و ارزش بگذریم. بیایید به داغ ترین بخش المپیک ۲۰۲۶ میلان برسیم: “مدال های شکننده”. ایتالیا برای فراری، فیات و طراحی های لوکس مشهور است. اما به نظر می رسد در مدال آوری های این دوره خسیس یا بی دقتی عجیبی به خرج داده است.
اولین قهرمان این تراژدی بریزی جانسون اسکی باز آمریکایی است. او که با هزار مشقت طلای اسکی سراشیبی را کسب کرده بود، تنها ۱۵ دقیقه بعد از مراسم مدال، با مدال دو تکه در دست مقابل خبرنگاران حاضر شد! جانسون که از خوشحالی بالا و پایین می پرد، متوجه می شود که دیسک طلایی سنگین از بند جدا شده و روی زمین افتاده است. او با کنایه ای تلخ گفت: نمی دانم واقعا ایتالیایی ها به مهندسی شهره هستند یا خیر، اما مدال من برای شادی من ماندگار نشد. ظاهرا با این مدال ها نباید حرکت ناگهانی کرد!»
جانسون تنها ورزشکاری نیست که تعجب میکند چرا افرادی که نزدیک به شش قرن را صرف ساختن کلیسای دومو میلان کردهاند، نتوانستند راهی بهتر برای چسباندن مدال به روبان آن پیدا کنند. اندکی پس از اینکه تیم ایالات متحده آمریکا در اسکیت بازی زنانه طلا گرفت، آلیسا لیو ویدیویی را در اینستاگرام منتشر کرد که نشان میدهد مدال طلای خود را در یک دست و روبان خود را در دست دیگر گرفته است. او زیر این ویدئو نوشت: مدال من نیازی به روبان ندارد.
این مشکل منحصر به مدال طلا نیست. اندکی پس از کسب مدال برنز در اسنوبورد موازی غول اسلالوم، ترول زامفیروف اسنوبردیست بلغاری در حال دویدن بود که مدالش از دست رفت. البته او توانست آن را دوباره وصل کند. اما ابا اندرسون چنین شانسی نداشت. رسانه های سوئدی گزارش دادند که مدال نقره او در رشته اسکیاتلون پس از جدا شدن از بند زیر برف ناپدید شد و باعث جستجوی اضطراری شد. او بالاخره مدال را پیدا کرد. اما زمانی که قفل شکسته ای را پیدا کرد که نتوانست مدال را نگه دارد، تسلیم شد.
این اولین بار نیست که چنین حادثه ای رخ می دهد. در المپیک ۲۰۲۴ پاریس، ورزشکاران شکایت داشتند که رنگ مدالها پس از چند روز از بین میرود. لین بیندولو، بازیکن فوتبال آمریکایی، مدال خود را با “گرانترین زیر لیوانی جهان” مقایسه کرد. چون بعد از یک بار زمین خوردن آنقدر تغییر شکل داده بود که دیگر شبیه مدال نبود.
اگرچه برگزارکنندگان قول داده اند که تمام مدال های آسیب دیده را تعمیر یا تعویض کنند، اما دریافت مدال تعمیر شده یا جایگزین، اصالت و اعتبار لحظه اول اهدای مدال را تضعیف می کند. آن طور که به نظر می رسد، حتی مدال های المپیک نیز از موج تولید «کالاهای مصرفی کوتاه مدت» در امان نمانده است. مدال هایی که شاید در بازار طلا رکورد بزنند اما در عمل و پس از پایان رقابت ها دوام چندانی ندارند.
