زمستان بدون قطعی گاز میگذرد؟ :: افق میهن
با نزدیک شدن به فصل سرد سال بار دیگر تامین گاز پایدار و آمادهسازی شبکه برای روزهای پیک مصرف مورد توجه قرار گرفته و صنعت گاز با احیای بخشی از ظرفیتهای از دست رفته، آمادهسازی شبکه انتقال و افزایش ذخایر سوخت نیروگاهها، خود را برای عبور پایدار از زمستان آماده کرده است.
به گزارش افق میهن، در جریان سومین جنگ تحمیلی در پایان سال گذشته، چهار پالایشگاه مهم گاز کشور با هدف آسیب رساندن به زیرساخت های حیاتی مورد حمله قرار گرفتند. در نتیجه این حملات حدود ۲۳۰ میلیون متر مکعب از ظرفیت تولید گاز کشور از مدار خارج شد. این میزان در زمان وقوع حادثه معادل حدود یک سوم ظرفیت تولید گاز کشور بود و احیای ظرفیت های از دست رفته را به یکی از مهمترین ماموریت های صنعت نفت و گاز کشور تبدیل کرد.
در پی وقوع این حوادث از تمامی ظرفیت های وزارت نفت، شرکت های تابعه، پیمانکاران و سازندگان داخلی برای بازسازی و احیای تاسیسات آسیب دیده و آماده سازی شبکه گاز کشور برای فصل سرد سال استفاده شد. مسئولان صنعت نفت نیز اعلام کرده اند که تلاش می کنند تا پیش از آغاز زمستان بیشتر ظرفیت از دست رفته تولید گاز را احیا کنند.
به گفته مسئولان، تاکنون حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت از دست رفته از مسیرهای مختلف به مدار تولید بازگشته و حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد طرح احیای این ظرفیت محقق شده است. پیش بینی می شود تا مهرماه بخش باقی مانده به شبکه گاز کشور اضافه شود.
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران نیز با اشاره به پیامدهای حملات و خروج حدود ۲۳۰ میلیون متر مکعب گاز از مدار تولید، از بازگشت بخشی از ظرفیت از دست رفته به چرخه تولید قبل از ورود به فصل زمستان خبر داد.
آماده سازی شبکه انتقال برای زمستان
در کنار تلاش برای احیای ظرفیت تولید، حفظ پایداری شبکه انتقال و آمادگی کامل امکانات برای عبور از پیک مصرف در فصل زمستان از اولویت های اصلی شرکت انتقال گاز ایران است. این شرکت در وسط زنجیره تولید و مصرف گاز قرار دارد و وظیفه آن انتقال حداکثر گاز تولیدی از منابع تولیدی به مراکز مصرف است. بنابراین باید به گونه ای برنامه ریزی شود که هیچ بخشی از گاز تولیدی کشور به دلیل محدودیت در شبکه انتقال، امکان رسیدن به دست مصرف کننده را از دست ندهد.
مدیرعامل شرکت انتقال گاز ایران در این خصوص از اجرای برنامه های به روز رسانی، نوسازی و تعمیر تاسیسات خبر داد و گفت: اقدامات لازم در زمینه تعمیر و نگهداری انجام شده است. همچنین با توجه به شرایط احتمالی تولید و مصرف در ماه های سرد سال، سناریوهای مختلفی برای چیدمان شبکه انتقال گاز تدوین شده است تا بتوان به سرعت به تغییرات مصرف پاسخ داد و پایداری شبکه را حفظ کرد.
شرکت انتقال گاز ایران نقشی در افزایش تولید گاز ندارد، اما موظف است گاز تولیدی را از منابع تولیدی به ویژه جنوب کشور به مناطق مختلف اعم از شمال، شمال شرق و مرکز انتقال دهد. شبکه خطوط لوله فشار قوی گاز کشور نیز به صورت عریض و مویرگی طراحی شده است تا با تغییر چینش خطوط و استفاده از ظرفیت های موجود، امکان انتقال پایدار و مستمر گاز به مناطق مختلف فراهم شود.
تجربه زمستان گذشته نیز نشان داد که مدیریت شبکه انتقال در کنار گازرسانی نقش مهمی در گذراندن دوره های پیک مصرف دارد. به گفته مدیرعامل شرکت انتقال گاز ایران، در زمستان سال گذشته و با وجود افزایش چشمگیر مصرف در بخش خانگی، ۵۵ تغییر عملیاتی در نقاط مختلف کشور ایجاد شد و استقرار شبانه روزی نیروهای عملیاتی در مناطق صعب العبور امکان مدیریت شبکه و گازرسانی به مصرف کنندگان را فراهم کرد.
با توجه به پیش بینی ها در خصوص شرایط سخت تر زمستان امسال، احتمال افزایش نقاط عملیاتی و تغییر آرایش شبکه وجود دارد. موضوعی که نشان می دهد علاوه بر افزایش و احیای ظرفیت تولید، آماده سازی شبکه انتقال و استفاده حداکثری از ظرفیت های موجود نیز برای گذراندن زمستان بسیار مهم است.
ذخیره سازی سوخت مایع؛ پشتیبانی از نیروگاه ها در روزهای اوج مصرف
از سوی دیگر با نزدیک شدن به فصل سرد سال و افزایش تقاضای گاز در بخش های خانگی و تجاری، ذخیره سازی سوخت مایع نیروگاه ها به عنوان یکی از راهکارهای حمایتی تامین انرژی در دستور کار قرار گرفته است. بر اساس آمار رسمی، ذخایر گازوئیل نیروگاه های کشور به حدود ۳.۲ میلیارد لیتر رسیده است. ظرفیتی که می تواند به عنوان سوخت جایگزین نیروگاه ها در ماه های سرد سال و در صورت افزایش تقاضای گاز مورد استفاده قرار گیرد.
گازوئیل در کشور در دو بخش نیروگاهی و غیر نیروگاهی مصرف می شود. در بخش نیروگاهی، میانگین مصرف روزانه گازوئیل در نیمه اول سال حدود ۷ تا ۸ میلیون لیتر برآورد شده است. کاهش تقاضا برای این سوخت در ماه های گرم فرصت مناسبی را برای اختصاص بخشی از منابع به ذخیره سازی و تامین سوخت نیروگاه ها در روزهای پیک مصرف زمستان فراهم می کند.
در بخش غیر برق، صنایع، حمل و نقل و کشاورزی سهم قابل توجهی از مصرف گازوئیل را به خود اختصاص داده اند و میانگین مصرف این بخش حدود ۸۰ میلیون لیتر در روز است. تفاوت میزان تولید و مصرف گازوئیل در فصل گرم سال، امکان ذخیره بخشی از سوخت تولیدی را فراهم می کند تا این منابع در دوره های افزایش مصرف گاز در اختیار نیروگاه ها قرار گیرد و فشار کمتری به شبکه گاز وارد شود.
با وجود این اقدامات، مسئولان صنعت نفت تاکید می کنند که مدیریت مصرف همچنان یکی از مهم ترین مولفه های زمستانی پایدار است. در واقع ذخیره سوخت مایع، بازگشت ظرفیتهای تولیدی آسیبدیده و آمادگی شبکه انتقال، هر سه بخشی از یک زنجیره واحد برای تامین انرژی پایدار هستند و موفقیت این برنامهها تا حد زیادی به نحوه مصرف در بخشهای مختلف بستگی دارد.
سعید توکلی – مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران – با اشاره به وضعیت گازرسانی کشور گفت: در حال حاضر محدودیت و قطعی گاز در بخش خانگی و تجاری وجود ندارد و در بخش نیروگاهی نیز شرایط تامین گاز پایدار بوده است. به گفته وی، حتی در صنایعی که به طور مستقیم با حجم زیادی از مردم ارتباط دارند، با وجود افزایش مصرف، گاز مورد نیاز تامین شده است.
وی با تاکید بر نقش مردم در تداوم این شرایط، رعایت الگوی مصرف را مهمترین راهکار کمک به سیستم انرژی کشور دانست و ابراز امیدواری کرد با همکاری مشترکین پایداری شبکه گاز در فصل سرما حفظ شود.
صرفه جویی؛ ساده ترین راه حل برای کاهش نارضایتی
در کنار اقدامات فنی و عملیاتی، اصلاح الگوی مصرف می تواند بخش مهمی از فشار وارده بر شبکه انرژی کشور را کاهش دهد. اگر بتوان با فرهنگ سازی، اطلاع رسانی صحیح و ارائه داده ها و حقایق شفاف، جامعه را به کاهش تنها ۱۰ درصدی مصرف انرژی تشویق کرد، اثرات آن در مدیریت عدم تعادل انرژی و افزایش پایداری شبکه به ویژه در ماه های سرد سال قابل توجه خواهد بود.
در این راستا تعرفه مصرف گاز می تواند به عنوان یکی از ابزارهای مدیریت مصرف عمل کند. این بدان معناست که مشترکانی که بر اساس نیاز و الگوی متعارف خود مصرف می کنند، با هزینه های اضافی مواجه نمی شوند، اما مصرف بالاتر از الگو هزینه بیشتری را برای مشترک به همراه خواهد داشت.
موضوع دمای ساختمان نیز یکی از مصادیق مهم مدیریت مصرف است. در بسیاری از کشورهای جهان دمای ساختمان ها در سطح پایین تری نسبت به آنچه در کشور ما رایج است تنظیم می شود. در ایران دمای ۲۰ درجه به عنوان استاندارد در نظر گرفته شده است، اما حتی کاهش یک درجه ای دمای مصرف در کشور می تواند به میزان قابل توجهی در مصرف گاز صرفه جویی کند. به گفته مسئولان این میزان صرفه جویی می تواند معادل تولید یک فاز پارس جنوبی باشد.
با توجه به سلسله اقدامات انجام شده در راستای احیای ظرفیت های تولید، آماده سازی امکانات، تقویت شبکه انتقال و ذخیره سازی سوخت مایع، صنعت گاز خود را برای زمستانی با شرایط کمی متفاوت نسبت به سال گذشته آماده می کند. اما گذر کم هزینه و پایدار فصل سرما تنها به ظرفیت های فنی و عملیاتی وابسته نیست و نحوه مصرف مشترکان نیز جزء مهمی از این معادله است.
