قمار روی انقراض؛ وقتی ماشینها روی صندلیِ خدا مینشینند
همیشه فکر میکردیم که پایان دنیا در اثر برخورد شهابسنگ یا جنگ هستهای به وجود میآید، اما به نظر میرسد که با دست کدهایی که خودمان نوشتیم، در سکوت پشت مانیتورها بازنشسته میشویم. هوش مصنوعی دیگر یک “ابزار” نیست. این یک “گونه جدید” است که ما با دستان خود به زنجیره تکامل اضافه کردیم. اما سوال اینجاست که آیا این کودک بزهکار قرار است عصا باشد یا طناب؟
۱. ذبح مشاغل: وقتی غرور انسان می شکند
دوران «تحصیل برای یافتن شغل» به پایان رسیده است. هوش مصنوعی برخلاف ماشینهای صنعتی که فقط به سمت بازوهای کارگر نشانه میرفتند، اکنون مستقیماً به سمت “مغز” ما شلیک میکند. فردا روزی است که اپلیکیشن چند دلاری جایگزین وکیل می شود و راننده ای که سی سال در جاده ها رانده است باید تماشاگر کامیونی باشد که باران را بدون راننده به مقصد برساند. این فقط بیکاری نیست، این فروپاشی غرور انسان است. ما با طبقه جدیدی روبرو هستیم، «طبقه بی مصرف ها». افرادی که نه به خاطر تنبلی که به خاطر «انسان بودن» از چرخه تولید حذف می شوند.
۲. شکاف خونین: سیلیکون ولی در مقابل خاورمیانه
ما درست در وسط یک شکاف تاریخی در خاورمیانه ایستاده ایم. جایی که نه راه برگشت داریم و نه پایی برای دویدن. در حالی که غولهای فناوری با کدهای خود مرزهای زیستشناسی را پیش میبرند، در اینجا ما هنوز درگیر اساسیترین نبردهای هویت و بقای روزمره هستیم. فاجعه این است که هوش مصنوعی برای ما یک “فرصت” نخواهد بود، بلکه یک “قاضی ظالم” خواهد بود. اگر دنیا به سمت دگرگونی پیش برود، ما اولین کسانی هستیم که از قطار پیاده می شویم. چون ما تماشاگر صرف بوده ایم. ما مصرف کننده الگوریتم هایی هستیم که هیچ درکی از فرهنگ، علایق و خواسته هایمان نداریم. در دنیای فردا، کسی که صاحب داده نیست عملاً “نامرئی” است. این غم انگیز است، اما حقیقت این است: افراد پیشرفته ممکن است توسط هوش مصنوعی جاودانه شوند، اما برای ما، این فناوری می تواند دیوارهای بلندتر و فقر مدرن تری بسازد. ما در خطر تبدیل شدن به یک “مستعمره دیجیتال” هستیم.
۳. انقراض; فیزیکی یا هویتی؟
بعید است که روبات ها اسلحه ها را بردارند و ما را شکار کنند. آنها باهوش تر از این هستند. آنها فقط ما را “غیر ضروری” می کنند. انقراض واقعی زمانی است که ما همه تصمیمات بزرگ زندگی خود را به الگوریتم ها واگذار کنیم. در واقع، اگر قرار باشد تمدن بشری سقوط کند، این فروپاشی از قلب نیویورک یا لندن آغاز نخواهد شد. بلکه از پیوندهای ضعیفتر شروع می شود. از جوامعی که زیرساخت ندارند و در برابر فقر ناشی از اتوماسیون بی دفاع هستند. افراد پیشرفته ممکن است آخرین بازماندگان باشند، اما در نهایت، آنها نیز در دنیایی غرق خواهند شد که دیگر «معنای انسانی» ندارد.
۴. حرف آخر: آینه سیاه
راستش را بخواهید، شاید اصلاً انقراضی وجود نداشته باشد. شاید ما فقط از ترس کابوس می بینیم. اما آنچه مسلم است این است که شخص سال ۲۰۵۰ شبیه من که اکنون این متن را می نویسم نخواهد بود. هوش مصنوعی بد نیست. آینه تمام نمای خودمان اگر تاریخ ما مملو از استعمار و خونریزی باشد، ماشینی که از ما آموخته است، همین مسیر را طی خواهد کرد. ما داریم “کودکی” می سازیم که از خودمان باهوش تر است. سوال اینجاست که آیا این کودک از والدینش مهربانتر خواهد بود؟ یا برای تصاحب ارث به زندگی ما پیش از موعد پایان می دهد؟
سمانه نظیف
دکتری باستان شناسی ماقبل تاریخ
