نیکفر: ایران باید برای مدتی عرضه نفت خود را نیز متوقف کند

یک کارشناس انرژی درباره عدم تعادل عرضه و تقاضای نفت اخیر در خلیج فارس گفت: اگر هدف پایان جنگ است، ایران باید عرضه نفت خود را برای مدتی متوقف کند تا بتوانیم به ثبات برسیم و رشد اقتصادی را در چارچوب آن ثبات دنبال کنیم.

میثم نیکفر کارشناس انرژی در گفتگو با خبرنگار اخبار بورسوی درباره برآورد آژانس بین المللی انرژی از کاهش عرضه نفت تا پایان سال ۲۰۲۶، توضیح داد: کاهش عرضه نفت در شرایط فعلی به معنای افزایش عرضه نفت ایران نیست، زیرا کاهش عرضه شامل همه تولیدکنندگان می شود و محدود به گروه خاصی نیست. همچنین، آژانس بین‌المللی انرژی اساساً سازمانی است که توسط کشورهای مصرف‌کننده نفت تأسیس شده است که مأموریت آن کنترل و پایین نگه داشتن قیمت نفت است، در حالی که اوپک اساساً برای حمایت از تولیدکنندگان و مدیریت بازار تأسیس شده است.

نیکفر افزود: یکی از ابزارهای سازمان بین المللی انرژی برای جلوگیری از افزایش شدید قیمت نفت، استفاده از ذخایر استراتژیک است. این سازمان پس از بحران نفتی سال ۱۹۷۳ و افزایش ناگهانی قیمت نفت، کشورهای مصرف کننده را ملزم به ایجاد ذخایر نفتی معادل حدود ۶۰ روز مصرف خود کرد تا بتواند در زمان بحران، بازار را تامین کند.

این کارشناس انرژی تصریح کرد: به همین دلیل در کشورهای مختلف از جمله ژاپن، آمریکا، کشورهای اروپایی و چین مخازن ذخیره استراتژیک ایجاد شده است. این در حالی است که وضعیت این ذخایر در شرایط فعلی چندان پایدار نیست. اگرچه هدف مصرف ۶۰ روزه بود، اما طولانی شدن درگیری و کاهش حدود ۱۰ میلیون بشکه ای عرضه نفت فشار قابل توجهی را بر این ذخایر وارد کرده است.

وی ادامه داد: سازمان بین المللی انرژی برای کنترل این شرایط دو رویکرد را به طور همزمان دنبال کرد. افزایش عرضه با خروج از ذخایر استراتژیک و کاهش تقاضا. بسته شدن برخی از پالایشگاه ها، از جمله در لیبی، به این معنی بود که بخشی از نفتی که قبلا وارد پالایشگاه می شد، به بازار عرضه شد. خسارت به برخی از پالایشگاه ها در روسیه نیز باعث کاهش تقاضای نفت شد. از سوی دیگر، چین نیز تقاضای خود را حدود ۵ میلیون بشکه کاهش داد و در عین حال حدود ۲ میلیون بشکه مازاد عرضه داشت.

نیکفر خاطرنشان کرد: مجموعه اقدامات تا این لحظه امکان کنترل قیمت نفت را فراهم کرده بود، اما آسیب به خطوط لوله و تاسیسات نفتی عربستان که به سادگی قابل تعویض نبود و همچنین بسته شدن تنگه هرمز، فشار شدیدی را بر طرف عرضه وارد کرده بود. این کاهش شدید عرضه باعث شده است تا سازمان بین المللی انرژی متوجه شود که مشکل عرضه نفت در کوتاه مدت قابل حل نیست.

این کارشناس انرژی درباره تأثیر افزایش قیمت نفت بر اقتصاد ایران گفت: افزایش قیمت نفت لزوماً به این معنا نیست که مستقیماً تأثیر مثبت یا منفی اقتصادی برای ایران داشته باشد، زیرا یکی از ابزارهای جنگ ایران و آمریکا ابزار اقتصادی است. بسیاری از کشورها نیز بر این باورند که آمریکا را نمی توان تنها با ابزار نظامی شکست داد و فشار اقتصادی یکی از راه های اصلی مقابله با آن است. در چنین شرایطی، کاهش عرضه نفت ممکن است منجر به افزایش قیمت و افزایش هزینه منابع انرژی در ایالات متحده و سایر کشورها شود.

وی افزود: در این شرایط ایران نیز یکی از کشورهایی است که کاهش عرضه نفت آن ممکن است بر بازار جهانی تاثیرگذار باشد. ایران و سایر کشورهای منطقه و خلیج فارس ممکن است بخشی از کاهش عرضه را به خود اختصاص دهند و نفت ایران نیز در این گروه قرار دارد.

نیکفر تاکید کرد: در خصوص تاثیرات اقتصادی بر کشور، ایران طبق بودجه سالانه نفت مورد نیاز خود را برای کل سال فروخت و بابت آن پول دریافت کرد. حتی اگر سه تا چهار ماه هم امکان فروش نفت وجود نداشته باشد، کشور از اجرای طرح فروش نفت و حفظ درآمدهای خود عقب نخواهد ماند.

وی ادامه داد: اگر هدف پایان جنگ است، ایران نیز باید برای مدتی عرضه نفت خود را متوقف کند تا بتوانیم به ثبات برسیم و رشد اقتصادی را در چارچوب آن ثبات دنبال کنیم. این موضوع یکی از شرایط رشد اقتصادی کشور است; زیرا در صورت بازگشت نفت ایران به بازارهای جهانی با شرایط فعلی، احتمال ادامه جنگ تا پایان دوره ریاست جمهوری ترامپ وجود دارد و ادامه وضعیت «نه جنگ، نه صلح» ممکن است هزینه های اقتصادی سنگینی را بر کشور تحمیل کند.

این کارشناس انرژی در پایان گفت: حتی اگر قیمت نفت به ۵۰۰ دلار هم برسد، لزوما نمی توان این هزینه های اقتصادی را جبران کرد. البته این به معنای توقف کامل فروش نفت ایران نیست. به دلیل وجود همسایگان زیاد، مسیرهای ترانزیتی و روابط تجاری کشور در منطقه، مقداری نفت همچنان به فروش می رسد و درآمدزایی می شود، اما در شرایط جنگ مانند گذشته امکان عرضه نفت وجود ندارد و کنترل عرضه یکی از ابزارهای ایران در این جنگ به شمار می رود.