«وزمین» در پیچ اصلاح؛ جراحی ترازنامه برای عبور از سال‌های دشوار/ شفافیت حساب‌ها، مسیر اقتصادی بانک را تغییر می‌دهد؟
بانک ایرانزمین در سال های اخیر با زیان انباشته، چالش کیفیت دارایی ها و نیاز به اصلاح ساختار مالی خود مواجه بوده است. ثبت زیان حدود ۱۰ هزار و ۹۷۲ میلیارد تومانی در سه ماهه اول سال ۱۳۹۴ نشان از تداوم این فشارها دارد. با این حال، بهبود دارایی ها و تقویت درآمد عملیاتی همچنان از الزامات بهبود وضعیت بانک است.
به گزارش افق میهن، مجمع عمومی عادی به طور فوق العاده بانک ایرانزمین در شهریور ۱۴۰۵ با یک تصمیم مهم به پایان رسید: «صورتهای مالی سال مالی منتهی به اسفند ۱۴۰۱ تایید نشد. دلیل این تصمیم این بود که آثار مالی قابل توجه برگه صادره به نفع بانک همچنان در دفاتر و حساب های مالی منعکس شود. این اتفاق اگرچه ظاهراً توقفی در روند تصویب صورت های مالی بود، اما در واقع حکایت از ورود بانک به مرحله تغییر ساختار تصویر مالی دارد.
بانک ایرانزمین در سال های اخیر با زیان انباشته، چالش کیفیت دارایی ها و نیاز به اصلاح ساختار مالی خود مواجه بوده است. ثبت زیان حدود ۱۰ هزار و ۹۷۲ میلیارد تومانی در سه ماهه اول سال ۱۳۹۴ نشان از تداوم این فشارها دارد. با این حال، بهبود دارایی ها و تقویت درآمد عملیاتی همچنان از الزامات بهبود وضعیت بانک است.
با این توصیف، اتفاقی که در اواسط شهریورماه امسال افتاد، شبیه گشودن پرونده ای قدیمی برای بررسی دقیق تر وضعیت مالی بانکی است که سال هاست با چالش زیان دهی، دارایی های متحرک و فشارهای ترازنامه ای مواجه بوده است.
ممکن است از یک طرف تصمیم مجمع مبنی بر عدم تصویب صورت های مالی ۱۴۰۱ برای سهامداران سوال برانگیز و گیج کننده باشد، اما از سوی دیگر می توان آن را بخشی از فرآیند شفاف سازی تلقی کرد، زیرا صورت های مالی زمانی می توانند تصویر واقعی شرکت را نشان دهند که تمام رویدادهای مهم در آنها ثبت شود.
یک فرمان، تغییر معادلات ترازنامه
بانک ها در مقایسه با بسیاری از مشاغل، به کیفیت اطلاعات مالی وابسته هستند. گاهی تغییر در ارزش دارایی ها، نحوه ثبت مطالبات و یا نتیجه یک پرونده حقوقی، نحوه نمایش وضعیت مالی آنها را تغییر می دهد. درباره بانک ایرانزمین، مصوبه صادره پس از تنظیم صورتهای مالی سال ۱۴۰۱، به دلیل اثرات مهم مالی، نیاز به ثبت و درج در دفاتر بانک دارد.
البته موضوع اصلی فراتر از یک عدد در صورتهای مالی، تصویری است که از ترازنامه بانک می‌شود، ترازنامه را می‌توان مانند پرونده پزشکی بیمار در نظر گرفت که اگر بخشی از آزمایش‌ها یا اطلاعات جدید درج نشود، تشخیص وضعیت واقعی مشکل خواهد بود. از این منظر اصلاح حساب ها قبل از تایید صورت های مالی، تلاشی برای جایگزینی تصویر قدیمی با تصویری به روزتر است.
شکاف بین اصلاحات حسابداری و بهبود اقتصادی
علیرغم اهمیت این رویداد، شکاف اصلاحات حسابداری و بهبود اساسی بانک را نباید نادیده گرفت. تجربه بانک های مختلف دنیا نشان می دهد که ترمیم ترازنامه تنها مرحله اول بازسازی است. با توجه به دیدگاه های مربوط به ترمیم ترازنامه بانک ها، پاکسازی دارایی های مشکل دار و روشن شدن زیان های پنهان، شرط لازم برای بازگشت بانک به مسیر عادی است، اما شرط کافی نیست.
به عبارت دیگر، اگر بانکی ارزش واقعی دارایی های خود را اصلاح کند، اما همچنان با درآمد ضعیف عملیاتی، هزینه بالای منابع، مطالبات غیرجاری یا محدودیت سرمایه مواجه باشد، اصلاحات حسابداری به تنهایی آینده آن را تغییر نخواهد داد.
بانک ایرانزمین نیز در آینده با همین آزمون مواجه است. کاهش ابهام در حساب ها نقطه شروع است، اما هدف نهایی باید درآمد بانکی پایدار باشد.
چالش دارایی های مسدود شده
یکی از موضوعات مهم در بانک های درگیر نزاع، انباشت دارایی هایی است که در ظاهر ارزش دارند، اما نقدینگی و توانایی درآمدزایی آنها محدود است. در مورد ایران لند نیز بحث اصلاح ارزش بخشی از املاک قابل واگذاری مطرح شده است که می تواند بر میزان زیان انباشته تأثیر بگذارد اما ماهیت آن با سود عملیاتی متفاوت است.
در این راستا، اگرچه فروش دارایی یا اصلاح ارزش آن در تغییر وضعیت حقوق صاحبان سهام مؤثر است، اما جایگزین درآمد مستمر ناشی از وام دهی سالم، خدمات بانکی و مدیریت صحیح منابع نمی شود.
به همین دلیل احتمالاً نگاه سهامداران و فعالان بازار سرمایه در آینده محدود به کاهش زیان انباشته نخواهد شد، بلکه کیفیت درآمد، روند وصول مطالبات و توانایی بانک در ایجاد جریان نقدی پایدار اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.
شفافیت پیش نیاز بازسازی اعتماد است
پیام دیگر تصمیمات مجمع «وزمین» اهمیت نقش نظارت و حسابرسی در دوره اصلاحات است. انتخاب مؤسسه حسابرسی هاسیار بهمند به عنوان حسابرس مستقل و حسابرس اصلی قانونی برای سال های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ نیز در این زمینه قابل بررسی است.
بانکی مانند ایرانزمین که در مسیر تجدید ساختار مالی قرار دارد نیاز به گزارش دقیق و مستمر دارد چرا که اعتماد سهامداران، سپرده گذاران و نهادهای نظارتی تنها با انتشار اطلاعات شفاف تقویت می شود. همچنین با توجه به زیان بانک، عدم تخصیص پاداش به هیات مدیره در جلسه اخیر با منطق حاکمیت شرکتی و رابطه عملکرد مالی و پرداخت های مدیریتی منطبق است.
آینده “وزمین”
اتفاقات اخیر نقطه عطف اطلاعاتی برای بانک ایرانزمین است نه پایان اصلاحات. عدم تصویب صورت های مالی ۱۴۰۱ این فرصت را ایجاد کرده است تا آثار یک رویداد مهم حقوقی در دفاتر بانک منعکس شود و سهامداران با تصویر دقیق تری مواجه شوند.
آینده اقتصادی بانک بستگی به این دارد که بعد از مرحله اصلاح حساب ها چه تغییراتی در موتور اصلی فعالیت بانک ایجاد شود. یک ساختمان فرسوده را نمی توان با گردگیری مجدد مورد استفاده قرار داد، اما ابتدا باید سوراخ های اصلی شناسایی و تعمیر شوند. در مورد بانک ها، اصلاح ترازنامه آغاز بازسازی است و نتیجه نهایی به عوامل متعددی بستگی دارد.
حال مهم ترین سوال در مورد ایرانزمین میزان اصلاح زیان های گذشته نیست، بلکه این است که آیا بانک می تواند فاز ساماندهی دارایی ها را طی کند و به سمت ایجاد درآمد پایدار حرکت کند؟ پاسخ به این سوال مسیر اقتصادی آینده زمین را مشخص می کند.
