پیام میلیون‌ها ایرانی به مسئولین؛ با ما صادق باشید

دیروز تنها مراسم عزاداری در خیابان های تهران برگزار نشد. صحنه، پایتختی بود که سال ها درباره فرسایش آن صحبت می شد. سرمایه ای به نام «اعتماد و همبستگی اجتماعی». میلیون ها نفر از اقشار مختلف از پیر و جوان گرفته تا کارگر، کارمند، دانشجو و بازاری در مراسم وداع با شهید انقلاب اسلامی حضور داشتند و این حضور امروز در قم و در روزهای آینده در عراق و مشهد ادامه خواهد داشت.

«اخبار بورس»:

اینها همان مردمی هستند که با تورم، کاهش قدرت خرید، گرانی کالاهای اساسی، بحران مسکن، نگرانی از آینده اشتغال، کاهش ارزش پول ملی و اخبار تلخ مفاسد اقتصادی دست و پنجه نرم می کنند. مردمی که هر روز پشت میزهای کوچکتر می نشینند، اما در لحظات حساس بین اعتراض به اعمال یا تعلق آنها به ایران فرق می گذارند..

آنها دیروز یک بار دیگر به وظیفه خود عمل کردند. اما اکنون مسئولان با یک سوال بزرگ روبرو هستند:

آیا مسئولان برای حفظ اعتماد این افراد به وظیفه خود آمادگی دارند؟

اخبار بورس چندی پیش در گزارشی با عنوان «“اتحاد تنها راه غلبه بر طوفان است” وی تاکید کرد: بزرگترین پشتوانه کشور در شرایط سخت مردم و سرمایه اجتماعی آنهاست. در آن روز، آن پیشنهاد یک تحلیل بود. تصاویر امروز از خیابان های تهران. مهر تاییدی بر همین تحلیل است. سرمایه اجتماعی ایران با وجود همه آسیب هایی که در سال های اخیر متحمل شده هنوز زنده است. اما این سرمایه بی نهایت نیست و اگر به درستی محافظت نشود فرسوده می شود.

مردم سر کار ماندند. مسئولان چه خواهند کرد؟

شاید مهم ترین پیام این حضور گسترده نه در حجم جمعیت، بلکه در خواسته ای باشد که از دل آنها برمی آید. با مردم صادق باشید.

مردم ایران در سال های اخیر بحران های زیادی را تجربه نکرده اند. از تحریم و تورم گرفته تا جهش نرخ ارز، کاهش ارزش پول ملی، ناهماهنگی اقتصادی و فشار برای بقا. با این حال آنها در زمانی حضور داشتند که احساس می کردند جای پای ایران و منافع ملی در کانون توجه قرار گرفته است. این رفتار اجتماعی نشان دهنده مسئولیت بزرگی برای تصمیم گیرندگان است.

سرمایه اجتماعی با شعار حفظ نمی شود. اعتماد عمومی محصول صداقت، شفافیت، پاسخگویی و عمل به وعده هاست. مردمی که دیروز در گرمای تابستان ساعت ها ایستادند تا رهبر خود را ببینند، همان مردمی هستند که امروز از مسئولان انتظار دارند با آنها در مورد واقعیت های اقتصادی کشور صریح صحبت کنند. نه اینکه مشکلات را کم اهمیت جلوه دهند یا از گفتگوی صادقانه با جامعه اجتناب کنند.

اخبار بورس در گزارش دیگری با عنوان «نه جنگ، نه صلح و یک خواسته روشن. مسئولان باید با مردم صحبت کنند» وی همچنین تاکید کرد که بازار و جامعه در درجه اول از عدم شفافیت و عدم اطلاع رسانی آسیب دیده است. زمانی که اطلاعات واضح نباشد، شایعات جایگزین تحلیل می شوند و عدم اطمینان عامل اصلی فشار برای اقتصاد می شود..

امروزه این نیاز حتی فراتر از اقتصاد نیز گسترش یافته است. مطالبه رابطه مردم و دولت. رابطه ای که بدون گفتگوی مستقیم، شفافیت و مسئولیت پذیری نمی تواند ادامه یابد.

اعتماد بر اساس جزئیات ساخته شده است

نمونه ای از این خواسته پیش از این در حاشیه مراسم دیروز دیده می شد. مسیر اصلی تشییع جنازه پیشتر از سوی مسئولان از میدان امام حسین (ع) به سمت میدان آزادی اعلام شده بود و هزاران نفر از ساعات اولیه صبح خود را به شرق این مسیر رسانده بودند. بسیاری ساعت ها در گرما ایستادند تا با رهبر خود خداحافظی کنند. اما ناگهان مشخص شد که اجساد از مسیر دیگری در حوالی میدان آزادی وارد مسیر تدفین شده اند. تصمیمی که باعث شد بسیاری از عزاداران با وجود ساعت ها انتظار از این وداع صرف نظر کنند.

این اتفاق فقط ناشی از ناهماهنگی مدیریت نبود. برای بسیاری از افرادی که برای اطلاعیه رسمی برنامه ریزی کرده بودند، این تغییر ناگهانی احساس تلخی از بی اعتمادی را به وجود آورد. نارضایتی و حتی خشم بسیاری از شهروندان در میان جمعیت به وضوح نمایان بود. افرادی که بر خلاف آنچه به آنها اعلام شده بود احساس می کردند در واقع با واقعیت متفاوتی روبرو شدند. نتیجه این شد که بخشی از شکوه حضور میلیونی مردم تحت الشعاع این ناهماهنگی قرار گرفت. با اطلاع رسانی شفاف و به موقع، می شد از این مزاحمت گسترده جلوگیری کرد.

شاید در نگاه اول این موضوع فقط ربطی به مراسم تشییع جنازه داشته باشد، اما پیام آن بسیار فراتر از یک رویداد است. این جزئیات باعث ایجاد و آسیب به اعتماد عمومی می شود. وقتی شهروندان احساس می کنند که اطلاعات رسمی در مورد یک موضوع واضح و قابل مشاهده با آنچه در واقع اتفاق می افتد مطابقت ندارد، طبیعی است که در این فکر باشند که آیا همه حقایق در مورد سایر موضوعات کشور از وضعیت اقتصادی گرفته تا تصمیمات کلان گرفته تا وعده ها و برنامه های آینده به آنها گفته می شود؟

دقیقاً به همین دلیل است که امروز مسئولیت کارمندان دولت بیش از گذشته است. مردمی که حضور پرشور خود را نشان داده اند تا در لحظات حساس در کنار کشورشان باشند، انتظار دارند که این رفاقت با صداقت متقابل روبرو شود. سرمایه اجتماعی از دعوت برای مشارکت ناشی نمی شود. اعتماد مردم از طریق صداقت، شفافیت و احترام حفظ می شود. هر چه آن سرمایه ارزشمندتر باشد، مسئولیت حفاظت از آن بیشتر است.

سرمایه اجتماعی نباید از طریق پنهان کاری از بین برود

اخبار بورس ادامه در گزارش «اگر داده ها پنهان بماند، اجاره قانونی می شود» او هشدار داد که بزرگترین هزینه عدم شفافیت فقط ایجاد فساد و رانت نیست. بلکه از بین رفتن اعتماد عمومی است. هر بار که اطلاعات پنهان می شود، هر بار که تصمیمات پشت درهای بسته گرفته می شود، و هر بار که حقایق به تعویق می افتد، بخشی از سرمایه اجتماعی از بین می رود..

جامعه‌ای که نمی‌داند چگونه تصمیم‌ها گرفته می‌شود، چرا سیاست‌های خاص اجرا می‌شود و چه کسی از فرصت‌های اقتصادی سود می‌برد، شروع به احساس ناعادلانه می‌کند. این احساس بزرگترین تهدید برای سرمایه اجتماعی است.

اعتماد عمومی مانند شیشه ای نیست که ناگهان بشکند. مانند ریسمانی است که هر بار با وعده ای ناتمام، با هر اطلاعات ناقص و با هر پنهان کاری، نخی را فرسوده می کند و از سوی دیگر صداقت، حتی در گفتن حقایق تلخ، می تواند این تارها را دوباره به هم گره بزند..

مردم ایران بارها نشان داده اند که توانایی شنیدن حقیقت را دارند. وقتی اقتصاد با مشکلات ساختاری مواجه است، اصلاحات دشواری در انتظار است، محدودیت‌های بودجه وجود دارد یا باید تصمیمی دشوار گرفته شود، جامعه بیش از وعده‌های عجیب و غریب می‌خواهد واقعیت را بشنود. تجربه نشان داده است که آنچه اعتماد را از بین می برد، خود مشکل نیست. این در مورد پنهان کردن آن یا گفتن آن بسیار دیر است.

حالا نوبت مسئولان است

مردم دیروز به مسئولیت تاریخی خود عمل کردند. آنها با حضور گسترده خود نشان دادند که همچنان به ایران، به وحدت ملی و به آینده این کشور امید دارند. این حضور دارایی است که هیچ شاخص اقتصادی نمی تواند ارزش واقعی آن را اندازه گیری کند.

شاید مهم ترین پیام این روزهای تاریخی نه تصاویر ماندگار از خیابان های پر جمعیت باشد و نه آمار و ارقام حضور انسان ها. بلکه یادآور یک حقیقت ساده است; مردم ایران بار دیگر ثابت کردند که در شرایط سخت کشور خود را رها نمی کنند. حالا مسئولان باید نشان دهند که مردم را تنها نخواهند گذاشت.

اگر امروز سرمایه اجتماعی با صداقت، شفافیت و پاسخگویی تقویت نشود، فردا بدون بودجه و بدون برنامه بازسازی نخواهد شد..

امروز بیش از هر زمان دیگری مسئولان وظیفه دارند با مردم صحبت کنند. نه تنها در مواقعی که نیاز به حضور دارند، بلکه در شرایط سخت اقتصادی و اجتماعی نیز در کنارشان باشند. آنها باید مشکلات را صادقانه مطرح کنند، وعده های عملی بدهند، در قبال اشتباهات پاسخگو باشند و مردم را نه به عنوان گیرنده پیام های رسمی، بلکه به عنوان شریک در تصمیم گیری ببینند..

پیام میلیون‌ها ایرانی در روزهای اخیر شاید ساده باشد، اما معنای عمیقی دارد:

ما در سخت ترین روزها در کنار کشورمان ایستاده ایم. همچنین با ما صادق باشید.

مردم وظیفه خود را انجام داده اند. حالا نوبت مسئولان است.