چرا خمیازه کشیدن واگیردار است؟
زومیت: دانشمندان دلایلی را شناسایی کرده اند که توضیح می دهد چرا خمیازه می تواند از فردی به فرد دیگر سرایت کند.
دیدن یا شنیدن خمیازه کسی می تواند شما را نیز خمیازه بکشد. این پدیده تنها به انسان محدود نمی شود و برخی از حیوانات نیز همین پدیده را تجربه می کنند. اما چرا خمیازه مسری است؟
به نقل از LiveScience، دکتر چارلز سویت، روانپزشک و مشاور پزشکی در Linear Health می گوید: سلول های مغز به نام نورون های آینه ای ممکن است در پدیده مسری خمیازه نقش داشته باشند. نورون های آینه ای به اعمالی که در دیگران مشاهده می کنیم پاسخ می دهند.
دکتر سویت گفت، وقتی می بینید کسی خمیازه می کشد، آن نورون ها فعال می شوند. این مکانیسم عصبی ممکن است توضیح دهد که چرا خمیازه به راحتی در گروه های اجتماعی گسترش می یابد.
تحقیقات همچنین نشان داده است که انسان ها و حیوانات در پاسخ به خمیازه افراد آشنا بیشتر از غریبه ها خمیازه می کشند. به عنوان مثال، در یک مطالعه در سال ۲۰۱۳، سگ ها با دیدن خمیازه صاحبشان بیشتر خمیازه می کشند تا زمانی که خمیازه یک غریبه را تماشا می کنند. اندرو گالوپ، استاد رفتار در دانشگاه جانز هاپکینز، اظهار داشت که مردم به طور طبیعی به کسانی که در حلقه اجتماعی خود هستند توجه بیشتری می کنند، که باعث می شود بیشتر تحت تاثیر خمیازه افراد آشنا قرار بگیرند.
گالوپ میگوید یک فرضیه این است که خمیازههای مسری به طور طبیعی برای کمک به افزایش تشخیص تهدیدات در گروهها تکامل یافته است.
در مطالعه ای که در سال ۲۰۰۷ منتشر شد، گالوپ و همکارانش نشان دادند که خمیازه کشیدن به خنک شدن مغز کمک می کند. گالوپ فرض کرد که این اثر خنک کننده می تواند هوشیاری را افزایش دهد و کارایی پردازش اطلاعات را در مغز بهبود بخشد. اگر خمیازه در گروه گسترش یابد، این پدیده ممکن است به افزایش آگاهی گروه از تهدیدها کمک کند و در نتیجه به گروه کمک کند تا خطرات را سریعتر شناسایی و نسبت به آنها واکنش نشان دهد.
تحقیقات جدید گالوپ روی انسانها نشان میدهد که دیدن خمیازه دیگران میتواند توانایی فرد در شناسایی تهدیدات را بهبود بخشد. این یافته ها این نظریه را تقویت می کند که خمیازه مسری می تواند سطح هوشیاری و توجه را در یک گروه افزایش دهد.
نظریه دیگر این است که خمیازه مسری به طور طبیعی برای همگام نگه داشتن اعضای گروه تکامل یافته است. خمیازه ها معمولاً با ریتم طبیعی بدن مطابقت دارند و اغلب نشان دهنده تغییر در فعالیت هستند. بنابراین، هنگامی که خمیازه در یک گروه رخ می دهد، ممکن است به هماهنگ کردن فعالیت ها و رفتارهای افراد کمک کند.
مطالعه روی شیرهای وحشی آفریقایی نشان داد که خمیازه مسری نیز در این حیوانات وجود دارد. در این مطالعه، محققان خمیازه های ۱۹ شیر را در دو گروه اجتماعی مختلف بررسی کردند و به دنبال رابطه بین انتقال خمیازه و همزمانی حرکت (یعنی زمانی که اعضای گروه رفتار مشابهی از خود نشان می دهند) پرداختند. نتایج این نظریه را تایید می کند که بیان می کند خمیازه مسری بر هماهنگی رفتارهای گروهی تأثیر دارد.
نتایج تحقیقات روی شیرها نشان داد که شیرهایی که خمیازه شیر دیگری را دیده بودند، بسیار بیشتر از رفتار آن شیر (مانند حرکات بدن) تقلید می کردند. این احتمال ۱۱ برابر بیشتر از شیرهایی بود که خمیازه را ندیده بودند.
واکنش همه به خمیازه مسری یکسان نیست. در مطالعات کنترل شده، حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد از داوطلبان عادی در پاسخ به دیدن خمیازه شخص دیگری در ویدئو، خمیازه میکشند.
یک سوال کلیدی در تحقیق این است که آیا خمیازه مسری با همدلی مرتبط است یا خیر. مطالعات متعددی در این زمینه انجام شده است. اما نتایج متفاوت بوده و برخی مطالعات نشان داده اند که چنین رابطه ای وجود دارد، در حالی که مطالعات دیگر چنین رابطه ای را پیدا نکرده اند.
تحقیقات اولیه نشان داد که کودکان مبتلا به اوتیسم نسبت به کودکان بدون اوتیسم کمتر به خمیازههای مسری واکنش نشان میدهند. اما در یک مطالعه جدیدتر، وقتی از شرکت کنندگان خواسته شد که به طور خاص بر خمیازه کشیدن تمرکز کنند، این تفاوت دیگر مشاهده نشد. این نتیجه نشان می دهد که توجه به محرک (مانند خمیازه کشیدن) نقش مهمی در پاسخ به خمیازه مسری دارد. یعنی اگر انسان بیشتر به خمیازه دیگران توجه کند، احتمال خمیازه کشیدن خودش هم بیشتر است.
یکی از یافته های ثابت در این زمینه، همبستگی منفی بین خمیازه واگیردار و روان رنجوری است. گالوپ میگوید، افرادی که در مقیاس ویژگیهای روانپریشی امتیاز بالاتری دارند، کمتر به خمیازههای مسری واکنش نشان میدهند (ویژگیهای روانپریشی شامل خودخواهی، دستکاری و بیدرستی است).
به گفته سویت، خمیازه واگیردار بیشتر از اینکه فقط خسته باشد، به ارتباط و کنار آمدن با دیگران مربوط می شود، و خمیازه می تواند ابزاری آرام برای ایجاد هماهنگی اجتماعی باشد، کاری که مغز به طور طبیعی برای ارتباط بهتر با دیگران انجام می دهد.
