چرا دایناسور تیرکس بازوهای بسیار کوچکی داشت؟ دانشمندان سرنخی تازه یافتند
زومیت: اسلحه های کوچک تیرانوسوروس رکس سال ها دانشمندان را متحیر کرده بود. اکنون ممکن است یک تحقیق جدید توضیحی برای این ویژگی عجیب پیدا کرده باشد.
دایناسور معروف و ترسناک «تیرانوسوروس رکس» یا به اختصار تی رکس به دلیل داشتن بازوهای کوچک و نامتناسب چندین دهه سوژه شوخی های بسیاری در بین مردم و رسانه ها بوده است. اما تحقیقات جدید ممکن است توضیح علمی دقیقی برای این ویژگی عجیب ارائه کند.
بر اساس یک مطالعه جدید، با افزایش اندازه طعمه در دوره کرتاسه، دایناسورهای شکارچی بزرگ، از جمله تیرانوسوروس رکس و بستگانش، به تدریج به استفاده بیشتر از آرواره های بسیار قدرتمند خود به عنوان ابزار اصلی شکار خود روی آوردند. در نتیجه به تدریج از نقش بازوها در شکار کاسته شد و به مرور زمان به دلیل «استفاده کمتر» اندازه آنها کوچکتر شد.
این تحقیق فراتر از این ایده است که بازوها “یادگارهای گذشته” هستند، اما یک گام فراتر می رود و نشان می دهد که کوچک شدن بازوها مستقیماً با تکامل همزمان جمجمه های بزرگتر و آرواره های قدرتمندتر ارتباط دارد.
چارلی راجر شرر، دیرینهشناس مهرهداران در دانشگاه کالج لندن و یکی از نویسندگان این مطالعه، به نقل از ScienceAlert، توضیح میدهد: “ما سعی کردیم بفهمیم چه چیزی باعث این تغییر شد و رابطه قوی بین کوتاه شدن بازوها و جمجمههای بزرگ و قدرتمند پیدا کردیم.” در واقع این سر بود که جایگزین بازوها به عنوان وسیله اصلی حمله شد.»
به گفته محققان، این تغییرات تکاملی احتمالاً تحت تأثیر تغییرات محیطی و رشد طعمه نیز بوده است. در همان دوره زمانی، دایناسورهای گیاهخوار غول پیکر از گروه سوروپود (خزندگان) به بزرگترین حیوانات خشکی تاریخ تبدیل شده بودند.
ساروپودها می توانند به طول های بسیار زیاد، حتی بیش از 30 متر برسند. در چنین شرایطی، حتی قوی ترین بازوهای شکارچیان برای گرفتن، نگه داشتن یا کنترل چنین طعمه بزرگی کافی نبود. به همین دلیل، شکارچیان بزرگ برای استفاده از نیروی گاز گرفتن فوق العاده قوی خود حرکت کردند.
چارلی شرر توضیح می دهد: “در محیط هایی با طعمه های بسیار بزرگ، تلاش برای گرفتن یک سوروپود 30 متری با چنگال چندان کاربردی نبود. در عوض، حمله و نگه داشتن با فک ها احتمالا بسیار موثرتر بود.”
اگرچه تی رکس معروف ترین نمونه بازوهای کوچک شده با سر بزرگ شده است، اما تنها نمونه نیست. محققان می گویند که چنین الگویی را می توان در چندین شاخه مختلف از دایناسورهای گوشتخوار، از جمله گروه تروپود که بیشتر شکارچیان دایناسورهای بزرگ را شامل می شود، مشاهده کرد.
برای بررسی این موضوع، تیم تحقیقاتی ابتدا کاهش اندازه بازوها را در گونه های مختلف اندازه گیری کردند و سپس سیستم جدیدی برای اندازه گیری قدرت جمجمه طراحی کردند. این معیار بر اساس عواملی مانند اندازه جمجمه، قدرت تخمینی گاز گرفتن و نسبت های ساختاری آن تعیین شد. علاوه بر این، ویژگی هایی مانند نوع دندان ها و میزان اتصال استخوان های جمجمه نیز در ارزیابی نقش داشتند. زیرا این عوامل می تواند نشان دهنده توانایی جمجمه در تحمل فشارهای شدید در حین شکار باشد.
در مجموع، محققان طول اندام های جلویی را با طول و قدرت جمجمه در 61 گونه مختلف از دایناسورهای تروپود مقایسه کردند.
نتیجه مطالعه نشان داد که بین کوچک شدن بازوها و افزایش قدرت و استحکام جمجمه در پنج خانواده مختلف از تروپودها رابطه قوی وجود دارد. با این حال، اندازه کلی بدن یا حتی اندازه جمجمه به تنهایی نمی تواند کاهش اندازه بازو را توضیح دهد. بسیاری از این شکارچیان به جثه های بسیار بزرگی رسیده بودند، اما همه آنها الگوی “سر بزرگ و بازوی کوچک” یکسانی نداشتند.
نکته جالب دیگر این بود که میزان کوچک شدن بازوها در شاخه های مختلف تکاملی یکسان نبود. در برخی از گونه ها کل اندام جلویی به طور یکنواخت کوچک می شود، در حالی که در برخی دیگر قسمت های بازو سریعتر از بقیه کوچک می شود. موضوعی که نشان می دهد این تغییرات تکاملی مسیرهای مختلفی را طی کرده است.
اگرچه امروز با لحنی طنز در مورد آنها صحبت می کنیم، حدود 65 میلیون سال پس از انقراض دایناسورها، بازوهای T-Rex آنقدر که به نظر می رسد ضعیف نبودند. حتی اگر این حیوان مهار شود، طبق برآوردها، بازوهای آن می تواند حرکت کند یا وزنی بیش از صد کیلوگرم را جمع کند. با این حال، این توانایی برای نگه داشتن یک سوروپود بزرگ و گریزان کافی نبود. به همین دلیل، بازوها احتمالاً نقشهای فرعی دیگری نیز داشتند، از جمله کمک به بلند شدن از زمین پس از استراحت، حمایت از بدن در طول جفتگیری، یا حتی استفاده در حرکات تهاجمی نزدیک.
برخی فرضیهها حتی نشان میدهند که کوتاه شدن بازوهای تی رکس ممکن است یک مزیت محافظتی داشته باشد، به این معنی که بازوهای کوچکتر احتمال آسیبدیدگی یا گازگرفتگی را در درگیریهای شدید بین دایناسورهای همان گونه کاهش میدهد.
تحقیقات جدید نشان میدهد که احتمالاً ابتدا جمجمهها و فکهای قدرتمند در این شکارچیان تکامل یافته و سپس بازوها کوچک شدهاند، نه برعکس. شرر گفت: «اگرچه مطالعه ما فقط همبستگیها را نشان میدهد و نمیتواند علیت را ثابت کند، به نظر میرسد جمجمههای قویتر قبل از کوتاه شدن اندام جلویی تکامل یافتهاند. او می افزاید: «از نظر تکاملی منطقی نیست که فرآیند برعکس باشد. این بدان معناست که این شکارچیان ابتدا ابزار اصلی حمله خود را از دست می دهند و سپس به دنبال جایگزین می گردند».
با این حال، در نهایت باید پذیرفت که تکامل همیشه قابل پیش بینی نیست و گاهی مسیرهای غیرمنتظره ای را طی می کند.
