افزایش رقم کالابرگ در ایستگاه مهر؛ حداقل ماهی ۸۵۰۰ میلیارد تومان پول لازم است!

علیرغم اینکه وزیر اقتصاد از آغاز اجرای افزایش حداقل ۳۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ از ابتدای مهرماه خبر داده، هنوز رقم نهایی افزایش و عشرهای مشمول آن مشخص نشده است، هرچند بخش مهمی از سازوکار این امر به نحوه تامین منابع مالی آن مربوط می شود.

افق میهن اعتبار کالاهای الکترونیکی در حال حاضر برای هر نفر یک میلیون تومان است و برای تمامی دهک ها محفوظ است. از ابتدای اجرای این طرح در سال گذشته تصمیم بر این شد که قیمت کالاها با توجه به نرخ تورم افزایش یابد، اما هنوز اجرایی نشده است.

به گزارش ایسنا، اما افزایش این اعتبار اکنون یک قدم به اجرا نزدیک شده است. سیدعلی مدنی زاده وزیر امور اقتصادی و دارایی روز چهارشنبه اعلام کرد: ۳۰۰ هزار تومان کف افزایش اعتبار کالابرگ می شود و دولت در حال بررسی جزئیات میزان افزایش و عشرهای قابل اعمال است.

به گفته وی، هنوز دقیقا مشخص نشده که این افزایش شامل چه دهک هایی می شود.

این اظهارات در حالی مطرح شد که در هفته های گذشته ابهام اصلی افزایش کالابرگ اصل تصمیم دولت نبود، بلکه منبع تامین مالی آن بود.

از وعده افزایش تا بحث تامین منابع

مدنی زاده پیش از این از افزایش اعتبار کالابرگ در دستور کار دولت خبر داده بود.

وی همچنین در پایان خرداد گفت: اصلاح رقم کالابرگ تعهد دولت است اما میزان افزایش بستگی به منابع مالی موجود دارد. وزیر اقتصاد در عین حال تاکید کرد که یکی از منابع افزایش اعتبار، درآمد حاصل از فروش نفت است.

به این ترتیب، جهت گیری اظهارات وزیر اقتصاد طی چند ماه گذشته را می توان در سه مرحله خلاصه کرد: ابتدا تاکید بر افزایش متناسب با تورم، سپس تاکید بر ضرورت تامین منابع و در نهایت اعلام کف ۳۰۰ هزار تومانی برای افزایش اعتبار.

البته به گفته مدنی زاده، قبل از شرایط جنگ، منابع مورد نیاز برای افزایش اعتبار کالابرگ پیش بینی شده بود، اما بخشی از منابع پیش بینی شده محقق نشد و دولت در حال تدوین برنامه های جدید برای تامین منابع است.

دولت منابع را از کجا پیگیری می کند؟

بررسی اظهارات مسئولان اقتصادی نشان می دهد که تامین مالی کالابرگ در ماه های گذشته از مسیرهای مختلفی دنبال شده و منبع واحدی برای افزایش اعتبار جدید اعلام نشده است.

این در حالی است که خردادماه رئیس سازمان برنامه و بودجه گفته بود منابع کالابرگ از محل افزایش نرخ ارز تامین می شود و برای مدیریت این منابع در بانک مرکزی حسابی ایجاد شده است. از سوی دیگر، پیگیری های بانک مرکزی در همان مرحله نشان داد که با ایجاد سازوکار بودجه در سال ۱۴۰۵، مسئولیت اصلی تامین و تخصیص منابع کالایی در چارچوب بودجه بر عهده سازمان برنامه و بودجه قرار گرفت و نقش دبیری بانک مرکزی در کارگروه قبلی پایان یافته است.

این تفاوت در روایات نشان می دهد که بانک مرکزی بیشتر در نقش دستگاه اجرایی و مدیریت جریان منابع مالی و ارزی است، در حالی که مسئولیت اصلی تامین و تخصیص اعتبار در چارچوب بودجه بر عهده دولت و سازمان برنامه و بودجه است.

از سوی دیگر معاون سیاست پولی بانک مرکزی گفته بود با توجه به تفاوت نرخ ارز ترجیحی با نرخ بازار تجاری، مقرر شد مابه التفاوت منابع نفتی در اختیار دولت به حساب کالابرگ واریز شود. بر اساس اعلام این مسئول، برنامه تامین منابع پایدار کالابرگ تا پایان سال اجرا می شود.

وزارت اقتصاد چه کرده است؟

وزارت اقتصاد طی ماه‌های گذشته علاوه بر پیگیری افزایش اعتبار، پیشنهاداتی را برای تامین منابع و تعیین جامعه هدف دنبال کرده است.

در مردادماه نشست مشترکی بین وزارت اقتصاد و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برگزار شد که در آن موضوعاتی از جمله سازوکار اجرایی افزایش اعتبار، نحوه تامین منابع، شناسایی جامعه هدف و هماهنگی بین دستگاه ها مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

در عین حال مدنی زاده پیش از این پیشنهاد افزایش اعتبار برای دهک های پایین درآمدی را داده بود و وزارت اقتصاد نیز در حال آماده سازی پیشنهاد خود برای ارائه به دولت بود.

در واقع نقش وزارت اقتصاد در این مرحله بیشتر معطوف به طراحی پیشنهاد افزایش، تعیین ابعاد مالی آن و هماهنگی با سایر نهادهای اقتصادی بوده است. در حالی که اجرای نهایی طرح نیازمند هماهنگی با وزارت تعاون و نهادهای متولی پرداخت و شناسایی ذی نفعان است.

سازمان برنامه و بودجه؛ حلقه اصلی تامین مالی

از سوی دیگر سازمان برنامه و بودجه نیز مسئولیت مهمی در تامین و تخصیص منابع بودجه ای دارد. رئیس سازمان برنامه خردادماه از تشکیل کارگروه سه جانبه بررسی اصلاحات بودجه و تامین منابع خبر داد. در عین حال گزارش های منتشر شده درباره سازوکار کالابرگ نشان می دهد که پس از تدوین چارچوب بودجه ۱۴۰۵ باید تامین و تخصیص منابع پروژه در قالب هزینه های بودجه دولت پیگیری شود.

به همین دلیل افزایش اعتبار کالابرگ بدون تعیین دقیق منبع ثابت صرفاً با اعلام رقم جدید قابل اجرا نیست. دولت باید منبع اعتبار اضافه شده و نحوه تخصیص آن را در بودجه و حساب های مربوطه مشخص کند.

بانک مرکزی؛ تامین ارز و مدیریت جریان منابع

این در حالی است که بانک مرکزی از طریق منابع ارزی و اجرای تصمیمات دولت در این طرح مشارکت داشته است. در سازوکارهای قبلی، منابع مربوط به کالاها در حساب های مشخصی مدیریت می شد و بانک مرکزی در تامین و تخصیص ارز نقش داشت. با تغییر چارچوب بودجه در سال ۱۴۰۵، مسئولیت اصلی سیاست مالی طرح به سازمان برنامه واگذار شد، اما بانک مرکزی همچنان در حوزه پولی و ارزی اجرای تصمیمات دولت نقش دارد.

افزایش ۳۰۰ هزار تومانی به چند منبع نیاز دارد؟

میزان منابع مورد نیاز مستقیماً به تعداد ذینفعان و رقم نهایی افزایش بستگی دارد. اگر فرض بر این باشد که برای هر نفر ۳۰۰ هزار تومان افزایش اعمال شود، هزینه ماهانه این طرح برای حداقل سه دهک اول کشور که ۲۸ میلیون و ۲۱۳ هزار و ۱۴۳ نفر است معادل ۸۴۶۳ میلیارد تومان خواهد بود.

از اینجا اهمیت تصمیم دولت در مورد جامعه هدف مشخص می شود. هرچه دامنه ذینفعان بیشتر باشد، منابع پایدارتری برای اجرای ماهانه طرح مورد نیاز خواهد بود.