بوی تورم و کسری بودجه ۱۴۰۴ در پاییز
بازار؛ گروه بانک و بیمه: روز گذشته سازمان برنامه و بودجه بزرگترین سند درآمد و هزینه یکساله کشور را ارائه کرد. تحقیقات نشان میدهد که بودجه سال 1404 به درآمدهای مالیاتی و حقوق گمرکی و همچنین نرخ ارز بر اساس تورم بستگی دارد که منجر به افزایش قیمت کالاها و فشار بر بخش تولیدی میشود و مردم به دلیل افزایش نرخ ارز با فشار اقتصادی بیشتری مواجه خواهند شد. قیمت ها بودجه ای که البته با بررسی، بررسی و چکش کاری آن در کمیسیون تلفیق مجلس تغییر خواهد کرد، اما به گفته کارشناسان مشخص است که چنین بودجه ای بدون شک تورم زا بوده و کسری را به دنبال خواهد داشت.
اگرچه تهیه بودجه در شرایط فعلی با توجه به تحریم ها، کاهش منابع درآمدی حاصل از فروش نفت و تورم بالا کار دشواری است، اما کارشناسان سازمان برنامه و بودجه نیز سعی کرده اند آن را در چنین شرایطی تطبیق دهند. شرایطی که اقتصاد کشور از کنترل خارج نشود، ممکن است بار تورم زیاد نباشد، اما به نظر میرسد مدیریت اصولی منابع و تمرکز بر کاهش هزینههای اضافی دولت میتواند بر بودجه تأثیر بگذارد تا باعث افزایش کلان نشود. کسری از سوی دیگر، توجه به این نکته ضروری است که کاهش درآمدهای نفتی که حدود یک قرن است با درآمدهای نفتی مرتبط بوده، کار بودجه نویسان را دشوارتر کرده است و تعداد کل بودجه ها در مقایسه با آن افزایش چندانی نداشته است. نسبت به سال گذشته، می تواند یکی از مزیت های بودجه 1404 باشد.
در لایحه بودجه سال 1403 سقف انتقال دارایی های مالی 319 همات بود و در لایحه بودجه سال 1404 این سقف با 333 درصد افزایش به 1380 همات رسید که سهم این سطح از کل وجوه عمومی دولت از 8.9 است. درصد در لایحه بودجه 1403 23 درصد در لایحه بودجه 1404 محقق شده است
افزایش نقل و انتقال دارایی های مالی در بودجه 1404
در لایحه بودجه سال آینده که دیروز جزئیات کامل آن منتشر شد، نرخ ارز کالاهای اساسی نوسان و متناسب با تورم فرض شده است. در این بند «افزایش تدریجی نرخ ارز نیمایی نسبت به نرخ 1403 نسبت به نرخ تورم» برای قیمت گذاری کالاهای اساسی آمده است. مشکلی که اقتصاددانان چنین رویکردی را تورمی می نامند. همچنین تخصیص منابع مالی از منابع عمومی دولت از 9/8 درصد در لایحه بودجه 1403 به 23 درصد در لایحه بودجه سال 1404 افزایش یافت که دلیل اصلی آن تخصیص 200 حمت برای اجرای ماده بود. 10 لایحه بودجه قانون برنامه هفتم توسعه.
مشکل دیگر بر اساس این لایحه این است که سقف اعتبارات عمومی دولت در سال 1404 معادل حدود 6000 همات بوده و میزان وجوه عمومی دولت نسبت به لایحه سال گذشته 68 درصد افزایش یافته است. آنچه قابل توجه است افزایش چشمگیر سهم انتقال دارایی های مالی از منابع عمومی دولت است که در لایحه 1403 حدود 9 درصد و در لایحه 1404 به 23 درصد رسیده است. این افزایش به دلیل آن است که 200 میلیارد تومان برای اجرای ماده 10 قانون برنامه هفتم توسعه لحاظ شده است.
بر اساس لایحه بودجه 1404، مجموع منابع عمومی دولت 5 میلیون و 987 هزار میلیارد تومان بوده است. این میزان نسبت به لایحه بودجه سال گذشته 68 درصد افزایش داشته است. منابع بودجه عمومی دولت از سه بخش درآمد، انتقال دارایی های سرمایه ای و نقل و انتقال دارایی های مالی تشکیل شده است که بخش درآمدی که عمدتاً شامل درآمد مالیاتی و حقوق گمرکی در لایحه بودجه 1403 می باشد، 7/44 درصد از کل دولت را شامل می شود. منابع بودجه با سقف یک هزار و 598 تشکیل شده است. میزان این قسمت از بودجه عمومی دولت در لایحه بودجه سال 1404 با درصد افزایش 2275 همات است. از سوی دیگر سهم این بخش از منابع بودجه عمومی در لایحه بودجه 1404 کاهش یافت و به 38 درصد رسید. بخش عمده ای از انتقال دارایی های سرمایه ای از محل درآمدهای نفتی صورت می گیرد. در بودجه 1404 سقف این بخش منابع با 41 درصد افزایش به 2332 همات رسید و سهم آن از کل منابع عمومی دولت به 38.9 درصد رسیده است. شایان ذکر است که بیشتر منابع عمومی دولت به این سطح اختصاص دارد. نسبت انتقال دارایی های سرمایه ای از منابع عمومی دولت در لایحه 1403 بیش از 46 درصد بوده است.
مهمترین تفاوت بودجه 1404 و 1403 در انتقال دارایی های مالی است. در پیش نویس بودجه سال 1403، حد بالای این مجموعه 319 همات بوده است. در لایحه بودجه سال 1404 سقف انتقال دارایی های مالی با 333 درصد افزایش به 1380 همات رسید. سهم این سطح از کل منابع عمومی دولت از 9/8 درصد در بودجه 1403 به 23 درصد در بودجه 1404 افزایش یافت. دلیل اصلی این امر اجرای ماده 10 قانون برنامه هفتم توسعه برای تغییر چارچوب و اعمال سیاست های پولی بود که 200 هزار میلیارد تومان برای آن اختصاص یافت.
اگر منابعی در بودجه برای جایگزینی نفت وجود نداشته باشد، دولت مجبور است از بانک مرکزی استقراض کند یا برای تامین هزینه ها اوراق منتشر کند. مواردی که انتظارات تورمی را افزایش می دهد مورد توجه قرار می گیرد
بودجه سال آینده تورمی است و کسری خواهد داشت
سید مرتضی افکه، اقتصاددان و استاد دانشگاه در گفت و گو با خبرگزاری “بازار” وی درباره جزئیات بودجه 1404 گفت: همانطور که از متن بودجه مشخص است، بودجه 1404 بوی تورم می دهد و به احتمال زیاد کسری نیز خواهد داشت. البته تقصیر بودجه نویسان نیست که چرا بودجه به این شکل تنظیم و تنظیم شد، زیرا پس از گذشت حدود یک دهه، دولت ها اقدام خاصی برای جایگزینی آن با فاصله گرفتن بودجه از منابع درآمد نفتی انجام نداده اند. از سوی دیگر در این مدت دولت ها هر ساله اقدام به انتشار اوراق قرضه کردند که تامین مالی آن به گونه ای بود که هر سال کسری بودجه ایجاد می کردند. رویکردی که متاسفانه تورم را تشدید کرده و دولت و به ویژه برنامه ریزان را با مشکلات زیادی مواجه کرده است.
وی با بیان اینکه اگر منابعی برای جایگزینی نفت در بودجه وجود نداشته باشد، دولت باید برای تامین هزینه ها از بانک مرکزی استقراض یا اوراق منتشر کند، تصریح کرد: اکنون زمزمه هایی مبنی بر هزینه های هنگفت برای تامین بنزین به گوش می رسد. یا گاهی از نرخ یکسان ارز صحبت می کنند و به این معنی قیمت این کالا همراه با تورم در بودجه است که در نتیجه این اظهارات، رویکردها و تصمیمات باعث افزایش انتظارات تورمی در جامعه می شود و در نتیجه به طور قابل توجهی آن را افزایش دهد و به یک فشار اقتصادی بر مردم، بخش تولید و غیره تبدیل شود.
افکه در ادامه توضیح داد: برخی از کارشناسان اقتصادی به دولت فشار می آورند که نرخ ارز تابعی از نرخ تورم است و تک نرخی شدن ارز خوب است. من این را در شرایط فعلی اقتصادی اشتباه می دانم، زیرا افزایش نرخ ارز است که همیشه با افزایش تورم همراه است، بنابراین باید تدابیر به گونه ای طراحی شود که تورم را مهار کند و آن را تشدید نکند.
با مبادله نرخ ارز بر اساس تورم خانوار، کالاهای وارداتی گران می شوند و مردم هزینه های چنین تصمیمی را متقبل می شوند. از آنجایی که برخی از اقلام مانند ماشین آلات کارگاهی، کارخانه ها و … را نمی توان به آنها واگذار کرد، باعث گرانی محصولات خود نیز می شوند.
افزایش قیمت کالاهای وارداتی با تعدیل نرخ ارز در بودجه با تورم
جعفر قدری، عضو کمیسیون برنامه و بودجه شورای اسلامی نیز در گفتگو با این خبرگزاری صحبت کرد “بازار” وی درباره جزئیات بودجه سال آینده گفت: نرخ ارز متناسب با تورم در بودجه باعث گرانی کالاهای وارداتی می شود و مردم برای چنین تصمیمی هزینه خواهند کرد. البته در حال حاضر برخی از اقلام به اصطلاح با ارز نیمایی خریداری می شوند اما گاهی اوقات با نرخ آزاد نیز در بازار عرضه می شوند که باید به آن توجه کنید. علاوه بر این، این موضوع بر عرضه ارز واردکنندگان نیز تأثیر می گذارد، زیرا قرار نیست برخی اقلام از جمله ماشین آلات کارگاهی و کارخانه ها و غیره به آنها تخصیص داده شود. آنها همچنین قیمت کالاها و محصولات خود را افزایش می دهند که باعث افزایش نرخ تورم می شود.
وی افزود: این نگرانی وجود دارد که سال آینده دولت نتواند هزینه های بودجه ای را به نسبت درآمدی که در نظر دارد تامین کند یا نتواند هزینه های بودجه ای را انجام دهد. اجرای ضوابط و مقررات برنامه هفتم توسعه در آنها. فرم فعلی در چنین شرایطی باید به بهره وری توجه کرد و کاهش هزینه های اضافی دولت را در نظر گرفت تا کسری ایجاد نشود.
