دو جامعه بومی آمازون پایین‌ترین نرخ زوال عقل در دنیا را دارند؛ راز سلامت مغز آنها چیست؟
زومیت: در حالی که زوال عقل یکی از نگرانی های اصلی سالمندی در بسیاری از کشورهای جهان است، دو جامعه بومی در آمازون با نرخ بسیار پایین این بیماری مواجه هستند.
زوال عقل یک بیماری شایع در افراد مسن است، اما میزان آن در تمام دنیا یکسان نیست. اکنون، تحقیقات جدید نشان می دهد که دو جامعه بومی در آمازون بولیوی، Tsimane و Mouseten، کمترین میزان زوال عقل را در جهان دارند.
محققان سلامت ۷۳۰ نفر از اعضای این دو جامعه را که در ابتدای مطالعه دچار زوال عقل نبودند، به مدت پنج سال پیگیری کردند. در پایان دوره، تنها ۲۲ نفر به زوال عقل مبتلا شده بودند و کمتر از دو درصد از شرکت کنندگان با این بیماری زندگی می کردند. این مقدار بسیار کمتر از آن چیزی است که در بسیاری از مطالعات آمریکایی و اروپایی دیده می شود. محققان می گویند که شیوع زوال عقل در این کشورها سه تا چهار برابر بیشتر است.
Tsimane ها حدود ۱۷۰۰۰ نفر جمعیت دارند و بیشتر از طریق شکار، ماهیگیری و کشاورزی زندگی می کنند. فعالیت بدنی آنها زیاد است و برای تهیه غذا باید انرژی زیادی صرف کنند. از سوی دیگر، اعضای جامعه دسترسی محدودی به برق، آب تمیز، سیستم فاضلاب و دارو دارند. حدود ۳۰۰۰ موشتن وجود دارد که بیشتر در روستاها زندگی می کنند و به کشاورزی وابسته هستند. سبک زندگی آنها شبیه به Tsimanes است، اما آنها دسترسی بیشتری به آب تمیز، انبار غذا و خدمات پزشکی دارند.
محققان بر این باورند که سبک زندگی این دو جامعه در پایین بودن میزان زوال عقل نقش دارد. چاقی، فشار خون بالا، دیابت و کم تحرکی که از عوامل خطر شناخته شده برای زوال عقل هستند، در این جمعیت ها کمتر دیده می شود.
با این حال، هنوز نمی توان با قطعیت گفت که این عوامل دلیل اصلی هستند. مطالعات قبلی در این دو جامعه نشان نداده است افرادی که از نظر متابولیکی سالم تر هستند کمتر به زوال عقل مبتلا می شوند.
در مطالعه جدید، افزایش سن و داشتن واریانت ژنتیکی APOE ε4 مهمترین عوامل خطرزا برای زوال عقل بود. این دو عامل همچنین با افزایش خطر ابتلا به عفونت در کشورهای غربی مرتبط است.
نکته مهم دیگر این است که افراد مبتلا به زوال عقل در این جوامع معمولا مدت زیادی زنده نمی مانند. خطر مرگ در آنها بیش از ۶ برابر افراد با عملکرد شناختی طبیعی بود. پس از تشخیص زوال عقل، میانگین امید به زندگی آنها دو تا سه برابر کمتر از بیماران مشابه در آمریکا بود.
محققان می گویند این موضوع تا حدودی قابل توضیح است. در جوامعی که مردم باید کشاورزی کنند، شکار کنند یا برای غذا جمع آوری کنند، از دست دادن توانایی های ذهنی می تواند خیلی سریع استقلال فرد را از بین ببرد و زندگی روزمره را دشوار کند. با این حال، مرگ زودهنگام بیماران به تنهایی نمی تواند میزان پایین زوال عقل را توضیح دهد. زیرا تعداد موارد جدید بیماری در این پنج سال کمتر از بسیاری از مطالعات غربی بوده است.
ممکن است سبک زندگی فعال و سطح پایین برخی از عوامل خطر عروقی به بروز کم زوال عقل در جوامع آمازون کمک کند.
نکته جالب دیگر این است که بیشتر موارد زوال عقل در دو جامعه مورد مطالعه شبیه آلزایمر عادی نیست. بسیاری از بیماران علائم مشابه پارکینسون یا علائم بیماری عروقی و خطر سکته را داشتند.
بررسی مغز این افراد نیز نشان داد که الگوی تجزیه و تحلیل بافت مغز در بسیاری از آنها با الگوی معمول آلزایمر متفاوت است و بیشتر شبیه آسیب عروقی است. آزمایشات خون همچنین نشانه هایی از تخریب عصبی و التهاب عصبی را در برخی بیماران نشان داد، اگرچه این یافته ها هنوز قطعی نیستند.
رژیم غذایی این دو جامعه معمولاً سرشار از فیبر، کم قند و چربی اشباع شده است و فعالیت بدنی آنها نیز زیاد است. از طرفی تماس آنها با پاتوژن ها زیاد است و دسترسی محدودی به آنتی بیوتیک ها و واکسن ها دارند. به همین دلیل، هنوز مشخص نیست دقیقا چه چیزی از مغز آنها محافظت می کند. محققان می خواهند نقش ژنتیک، رژیم غذایی، فعالیت بدنی، روابط اجتماعی و قرار گرفتن در معرض عفونت ها را به طور جداگانه بررسی کنند.
اگر مشخص شود که چه عواملی خطر ابتلا به زوال عقل را در این جوامع کاهش می دهد، شاید بتوان از این اطلاعات برای یافتن راه های بهتری برای جلوگیری از زوال عقل در سایر نقاط جهان استفاده کرد.
