محققان: پشهها ممکن است به اسپری دفع حشرات عادت کنند و بیشتر جذب انسان شوند
دیجیاتو: تحقیقات جدید حقیقت عجیبی را فاش کرده است: پشه ها ممکن است به مرور زمان به بوی اسپری های دافع حشرات عادت کرده و حتی جذب آن شوند. محققان می گویند که برخی از پشه ها پس از چندین بار قرار گرفتن در معرض ماده معروف DEET، آن را با پاداش و دسترسی به خون انسان مرتبط کرده اند. این رویداد می تواند کارایی و عملکرد دافع حشرات را در طول زمان زیر سوال ببرد.
نتایج این مطالعه که در “ژورنال بیولوژی تجربی” منتشر شد، بر روی گونه “Aedes Aegypti” یا پشه تب زرد انجام شد. حشره مذکور ناقل بیماری های خطرناکی مانند تب دنگی، زیکا، تب زرد و چیکونگونیا می باشد. این بیماری ها سالانه میلیون ها نفر را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار می دهند.
بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت، بیماری های مربوط به پشه ها سالانه حدود 700 هزار قربانی می گیرد. به همین دلیل، انواع دافع حشرات بسیار مهم است – به ویژه در مناطق گرمسیری و کشورهای با خطر بالای انتقال بیماری. علیرغم این استفاده حیاتی، تحقیقات جدید نشان می دهد که داستان ممکن است پیچیده تر از آن چیزی باشد که ما فکر می کنیم.
محققان در آزمایش جدید خود از نوعی «شرط سازی رفتاری» مشابه آزمایش معروف «ایوان پاولوف» استفاده کردند. همان آزمایشی که در آن سگ ها یاد گرفتند که صدای زنگ را با دریافت غذا مرتبط کنند. در این مطالعه پشه ها پشت توری مخصوص قرار گرفتند و کیسه ای حاوی خون گرم در نزدیکی آنها قرار گرفت. هنگامی که پشه ها شروع به تغذیه کردند، محققان بوی DEET، ماده ای که در اسپری های دافع حشرات استفاده می شود را وارد محیط کردند. پس از چهار بار تکرار این فرآیند، بیش از 60 درصد از پشهها با استشمام بوی DEET دوباره سعی کردند از خون تغذیه کنند.
در مرحله بعد، به پشه ها حق افق میهن بین دو دست انسان داده شد: یکی بدون اسپری و دیگری با اسپری دافع حشرات. پشه های آموزش ندیده به طور کلی از دست های پوشیده شده با DEET اجتناب می کنند. اما پشه های آموزش دیده به طور غیرمنتظره ای جذب همان دست شدند.
«کلمنت وینوگر» استاد دانشگاه «ویرجینیا تک» و یکی از محققان این پروژه از نتیجه به دست آمده شگفت زده شده است. او می گوید که تا به حال دانشمندان فکر می کردند که اسپری دافع حشرات فقط به دلیل ترکیبات شیمیایی آن کار می کند و پشه ها به طور طبیعی از بوی خود فرار می کنند. اما یافتههای جدید نشان میدهد که مغز پشهها بر اساس تجربه میتوانند به این بوها واکنش متفاوتی نشان دهند. او اعتراف می کند که اگر فردی از این ماده استفاده کند اما غلظت آن به مرور زمان کاهش یابد و پشه همچنان بتواند از خون تغذیه کند، این احتمال وجود دارد که حشره بوی DEET را با دریافت غذا مرتبط کند.
علیرغم این نتایج، محققان تاکید می کنند که افراد نباید استفاده از دافع حشرات و DEET را متوقف کنند. به گفته آنها، این ماده هنوز هم یکی از موثرترین دافع حشرات در جهان محسوب می شود. به خصوص در مناطقی که خطر انتقال بیماری های خطرناک توسط پشه ها زیاد است. با این حال، این مطالعه می تواند مسیر توسعه نسل جدید اسپری های حشره کش را تغییر دهد.
