نظارت جدید بانک مرکزی بر تراستی‌ها؛ انتقال مبالغ بالا منوط به اثبات توان عملیاتی
به گزارش افق میهن، بانک مرکزی سازوکار جدیدی را برای نظارت بر فعالیت تراست ها در نظر گرفته است که بر اساس آن واسطه های ارزی باید قبل از انتقال مبالغ کلان، عملکرد عملیاتی خود را در فاز محدودتری به نمایش بگذارند. بر اساس این مکانیزم، در ابتدا مبلغ مشخصی جابه‌جا می‌شود و پس از تایید کامل عملیات توسط بانک مرکزی، می‌توان مبالغ بیشتری را انتقال داد.
این تصمیم با هدف مقابله با پدیده خالی خوانی و جلوگیری از ثبت نقل و انتقالات پولی بدون تحقق واقعی آن اتخاذ شده است. مشکلی که ممکن است در تامین ارز وارداتی با مشکل مواجه شود و دسترسی فعالان تجاری به منابع ارزی را به تاخیر بیندازد.
خواندن خالی چگونه به کسب و کار لطمه می زند؟
به دلیل محدودیت‌های بانکی ناشی از تحریم‌ها، متولیان تا حدودی مسئول انتقال درآمدهای صادراتی و پردازش پرداخت‌های تجاری ایران هستند. اما فعالیت این واسطه ها زمانی با مشکل مواجه می شود که بین تعهد اعلامی و انتقال واقعی وجوه فاصله وجود داشته باشد.
در چنین شرایطی ممکن است اتفاقی بیفتد که تراکنش مالی ثبت یا تایید شود، اما ارز مورد نظر در زمان توافق شده به مقصد نرسد یا نتوان از آن برای واردات استفاده کرد. این وضعیت علاوه بر ایجاد اختلال در تراکنش های پرداخت خارجی، می تواند بر تامین کالا و مواد اولیه نیز تاثیرگذار باشد.
بر این اساس، سازوکار جدید بانک مرکزی بر آزمایش عملی توانایی انتقال ارز قبل از افزایش دامنه فعالیت تراست ها متمرکز است. به این ترتیب، واسطه ها باید توانایی های خود را در مرحله اولیه به نمایش بگذارند تا به سقف انتقال بالاتر دسترسی پیدا کنند. رویکردی که می تواند از تحمیل تعهدات سنگین به واسطه هایی که فاقد ظرفیت کافی هستند، جلوگیری کند.
بازگشت بیش از ۱۰ میلیارد دلار ارز امانی
موضوع نظارت بر تراست ها در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا کرده است که بازگشت منابع ارزی و تخصیص آن برای واردات به یکی از محورهای مهم سیاست ارزی کشور تبدیل شده است.
عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، دوم مهرماه اعلام کرد که بیش از ۱۰ میلیارد دلار از ارزهای موجود در تراست ها به کشور بازگشته و برای واردات در نظر گرفته شده است. وی همچنین از ادامه پیگیری ها برای بازگرداندن بخشی دیگر از منابع خبر داد.
از سوی دیگر، ذبیح الله خدایان، رئیس سازمان بازرسی کل کشور در مردادماه اعلام کرد که یک تراست ۲۰۰ میلیون دلار از منابع کشور را پس نداده و از ایران خارج شده است. این مشکل بار دیگر لزوم نظارت دقیق بر منابع ارزی سپرده شده به واسطه ها و پایبندی به تعهدات آنها را برجسته می کند.
بازگرداندن ارزهای معوق و جلوگیری از تکرار چنین مواردی دو بخش مکمل سیاست نظارتی است. علاوه بر ردیابی منابع برگشت‌نخورده، نظارت بر عملکرد تراست‌ها قبل از انجام مبالغ اضافی می‌تواند امکان تحمیل تعهدات بدون پشتیبانی عملیاتی را کاهش دهد.
نیاز به نظارت بدون وقفه در پرداخت ها
اثربخشی سازوکار جدید بانک مرکزی به نحوه اجرای آن بستگی دارد. عوامل مهم در اجرای این سیاست عبارتند از تعیین معیارهای روشن برای تایید انتقال اولیه، تعیین زمان بررسی و نحوه افزایش سقف فعالیت های تراست.
اگر فرآیند تأیید بیش از حد طول بکشد، ممکن است پرداخت‌های تاجر به تعویق بیفتد. بنابراین نظارت موثر باید ریسک منابع ارزی را کاهش داده و امکان انجام به موقع تعهدات وارداتی را حفظ کند.
به طور کلی، وابستگی انتقال مبالغ بیشتر به اثبات قدرت واقعی تراست ها، گامی در جهت تقویت نظارت بر شبکه انتقال ارز است. این رویکرد در صورت اجرای دقیق و همراه با نظارت مستمر بر منابع می تواند به کاهش تخلفات احتمالی و افزایش امنیت در انجام نقل و انتقالات ارزی کمک کند.
