هزینه سالانه نوزاد در سال 1405 به 480 میلیون تومان رسید!
با افزایش هزینه های نوزاد، سهم حمایت های دولت از بودجه خانواده به طور مستمر کاهش می یابد. در چنین شرایطی سوال اصلی این است که قدرت خرید یارانه ای که دولت در مقابل هزینه واقعی تربیت نوزاد پرداخت می کند چقدر است؟
افق میهن به نقل از تجارت نیوز، در زمستان 1403 قیمت هر قوطی شیرخشک داخلی از حدود 140 تا 150 هزار تومان به 180 تا 190 هزار تومان رسیده بود. بر اساس آخرین اطلاعات موجود تا 18th فروردین در سال 1404 قیمت شیرخشک تولید داخل افزایش چشمگیری داشته است. این افزایش قیمت به دلیل افزایش هزینه های تولید، مواد اولیه و کاهش یارانه های دولتی رخ داده است. برخی از برندهای معروف داخلی که در اختیار مصرف کنندگان قرار می گیرند به دلیل افزایش قیمت ها فشار اقتصادی بیشتری بر خانوارها وارد کرده اند.
از سوی دیگر قیمت شیرخشک وارداتی نیز به دلیل افزایش نرخ ارز و عوارض گمرکی افزایش یافته است. در زمستان 1403 قیمت شیرخشک های خارجی بین 185 تا 220 هزار تومان برای شیرخشک های معمولی بسته به برند و وزن و شیرخشک های رژیمی تا 2 میلیون و 500 هزار تومان متغیر بود. در حالی که این قیمت ها تا 16 فروردین 1404 به 2 میلیون و 950 هزار تومان رسیده است.
همچنین برخی از برندهای پرطرفدار وارداتی در بازار ایران یافت می شود که قیمت بالای آنها باعث شده بسیاری از خانواده ها به سراغ گزینه های داخلی بروند.
پوشک و شیر خشک؛ هزینه های پنهان بچه دار شدن
تولد نوزاد علاوه بر تغییرات اساسی در سبک زندگی خانواده، هزینه های جدیدی را نیز به سبد مصرفی خانوار می افزاید. هزینه هایی که از روزهای اول تولد شروع شده و حداقل تا دو سالگی ادامه دارد. پوشک، شیرخشک، شیشه شیر و پستانک تنها بخشی از این هزینه هاست و در کنار آن باید هزینه لباس، دارو، محصولات بهداشتی، ویزیت پزشک، واکسن، وسایل خواب و حمل و نقل نوزاد نیز در نظر گرفته شود.
بر اساس ارقام ارائه شده میانگین هزینه نگهداری نوزاد از بدو تولد تا دو سالگی در سال 1403 حدود 11 میلیون تومان در ماه بوده است. این رقم در سال 1404 به 14 میلیون تومان و در سال 1405 به 20 میلیون تومان در ماه رسید.
به این ترتیب هزینه اسمی نگهداری نوزاد 24 ماهه در صورت ثابت ماندن هزینه ماهانه در هر سال از حدود 264 میلیون تومان در سال 1403 به 336 میلیون تومان در سال 1404 و 480 میلیون تومان در سال 1405 می رسد.
پوشک؛ هزینه ای که هر ماه تکرار می شود
در بین لوازم مصرفی کودک، پوشک یکی از اقلامی است که بر خلاف شیشه شیر بچه یا برخی لوازم دیگر به صورت روزانه مصرف می شود و خانواده باید هزینه آن را به صورت مستمر بپردازد. بر اساس ارقام ارائه شده متوسط قیمت یک بسته 28 عددی پوشک معمولی از حدود 240 هزار تومان در سال 1403 به 368 هزار تومان در سال 1404 و 575 هزار تومان در سال 1405 افزایش یافته است.
جدول نوسان قیمت پوشک در سه سال
| سال | قیمت متوسط یک بسته 28 عددی | نسبت به سال قبل افزایش یافته است | نسبت به سال 1403 افزایش یافته است |
| ۱۴۰۳ | 240 هزار تومان | – | – |
| ۱۴۰۴ | 368 هزار تومان | 53.3 درصد | 53.3 درصد |
| ۱۴۰۵ | 575 هزار تومان | 56.2 درصد | 139.6 درصد |
بنابراین قیمت بسته بندی پوشک در دو سال حدود 140 درصد افزایش یافته است. یعنی قیمت یک بسته در سال 1405 بیش از 2.3 برابر قیمت آن در سال 1403 افزایش یافته است، نکته مهم این است که این افزایش قیمت در مورد کالایی اتفاق افتاده است که مصرف آن محدود به یک یا دو خرید نیست. یک نوزاد در طول روز به چندین پوشک نیاز دارد و بنابراین افزایش قیمت هر بسته مستقیماً به هزینه های ماهیانه خانوار منتقل می شود.
شیر خشک؛ از هزینه معمولی تا هزینه چند میلیونی
شیرخشک یکی دیگر از اقلام مهم سبد کودک است. البته هزینه آن بسته به داخلی یا وارداتی بودن و همچنین نوع شیرخشک آن بسیار متفاوت است. اما طبق آمار میانگین قیمت شیر خشک داخلی از حدود 145 هزار تومان در سال 1403 به حدود 305 هزار تومان در سال 1405 رسیده است.
جدول نوسانات قیمت شیرخشک داخلی طی سه سال
| سال | قیمت متوسط | نسبت به سال قبل افزایش یافته است | نسبت به سال 1403 افزایش یافته است |
| ۱۴۰۳ | 140 تا 150 هزار تومان | – | – |
| ۱۴۰۴ | 220 تا 250 هزار تومان | حدود 62 درصد بر اساس میانگین | حدود 62 درصد |
| ۱۴۰۵ | 280 تا 330 هزار تومان | به طور متوسط حدود 30 درصد | حدود 110 درصد |
جدول بررسی قیمت شیرخشک وارداتی در دوره سه ساله
| سال | قیمت متوسط | نسبت به سال قبل افزایش یافته است | نسبت به سال 1403 افزایش یافته است |
| ۱۴۰۳ | 185 تا 200 هزار تومان | – | – |
| ۱۴۰۴ | 420 تا 680 هزار تومان | حدود 186 درصد بر اساس میانگین | حدود 186 درصد |
| ۱۴۰۵ | 800 هزار تا یک میلیون تومان | حدود 64 درصد بر اساس میانگین | حدود 368 درصد |
بر اساس میانگین فواصل، قیمت شیرخشک وارداتی از حدود 192.5 هزار تومان در سال 1403 به حدود 900 هزار تومان در سال 1405 رسیده است و به عبارتی میانگین قیمت این محصول طی دو سال 3.7 برابر شده است.
شیر خشک رژیمی؛ جهش قیمت از 2 میلیون به بیش از 4 میلیون تومان
وضعیت برای خانواده هایی که نوزادشان به شیر خشک یا شیر خشک نیاز دارد بسیار دشوارتر است. افزایش قیمت از یک سو و کمبود و کمیاب بودن این نوع شیرخشک از سوی دیگر فشار مضاعفی را بر خانواده وارد کرده است.
جدول نوسانات قیمت شیر رژیمی در سه سال
| سال | قیمت متوسط | نسبت به سال قبل افزایش یافته است | نسبت به سال 1403 افزایش یافته است |
| ۱۴۰۳ | حدود 2 میلیون تومان | – | – |
| ۱۴۰۴ | حدود 3 میلیون تومان | 50 درصد | 50 درصد |
| ۱۴۰۵ | بیش از 4 میلیون تومان | حداقل 33.3 درصد | حداقل 100% |
بنابراین بین سالهای 1403 تا 1405 قیمت شیر خشک رژیمی حداقل دو برابر شده است. در این شرایط، خانواده ای که نوزادشان به طور مستمر به شیرخشک تخصصی نیاز دارد، ممکن است بخش قابل توجهی از هزینه های ماهانه خود را صرف تامین تغذیه کودک بپردازد.
لیوان شیر؛ افزایش چند برابری قیمت یک دستگاه ضروری
شیر شیشه ای نیز در این مدت افزایش قیمت قابل توجهی داشته است. با توجه به اینکه قیمت ارائه شده به صورت بازه ای است، برای محاسبه افزایش میانگین بازه هر سال در نظر گرفته می شود.
جدول نوسان قیمت شیشه شیر در سه سال
| سال | محدوده قیمت | میانگین تقریبا | نسبت به سال قبل افزایش یافته است | نسبت به سال 1403 افزایش یافته است |
| ۱۴۰۳ | 300 تا 500 هزار تومان | 400 هزار تومان | – | – |
| ۱۴۰۴ | 400 هزار تا 2 میلیون تومان | 1.2 میلیون تومان | 200 درصد | 200 درصد |
| ۱۴۰۵ | 500 هزار تا 2.6 میلیون تومان | 1.55 میلیون تومان | 29.2 درصد | 287.5 درصد |
بر این اساس متوسط قیمت شیشه شیر نوزاد از حدود 400 هزار تومان در سال 1403 به حدود یک میلیون و 550 هزار تومان در سال 1405 رسیده است. یعنی حدود 288 درصد افزایش. البته این رقم لزوما به معنی افزایش قیمت تمام مدل های شیشه شیر به یک اندازه نیست، زیرا بازه قیمتی این محصول بسیار گسترده است و قیمت آن به برند، حجم، جنس و ویژگی های محصول بستگی دارد.
پستانک؛ یک کالای کوچک با افزایش قیمت زیاد
در مقایسه با شیر خشک و پوشک بچه، پستانک سهم کمتری از هزینه های خانوار دارد، اما تجزیه و تحلیل قیمت آن نیز افزایش قابل توجهی را در هزینه لوازم کودک نشان می دهد.
جدول نوسان قیمت پستانک در سه سال
| سال | محدوده قیمت | میانگین تقریبا | نسبت به سال قبل افزایش یافته است | نسبت به سال 1403 افزایش یافته است |
| ۱۴۰۳ | 100 هزار تا یک میلیون تومان | 550 هزار تومان | – | – |
| ۱۴۰۴ | 100 هزار تا یک میلیون و 700 هزار تومان | 900 هزار تومان | 63.6 درصد | 63.6 درصد |
| ۱۴۰۵ | 200 هزار تا 2 میلیون و 400 هزار تومان | 1.3 میلیون تومان | 44.4 درصد | 136.4 درصد |
بر اساس بازه های متوسط قیمت، میانگین قیمت پستانک طی دو سال 136 درصد افزایش یافته است. البته پستانک بر خلاف پوشک و شیرخشک مصرف روزانه و مستمر یکسانی ندارد و نمی توان افزایش قیمت آن را به تنهایی معادل افزایش هزینه ماهیانه نوزاد دانست. اما مجموع این اقلام کوچک در کنار سایر کالاهای مورد نیاز کودک فشار قابل توجهی ایجاد می کند.
هزینه نگهداری نوزاد؛ از 11 میلیون تا 20 میلیون تومان در ماه
تصویر کلی از هزینه نگهداری نوزاد در این سه سال نشان از افزایش چشمگیر هزینه های خانوار دارد. در مجموع هزینه ماهانه نگهداری نوزاد از 11 میلیون تومان در سال 1403 به 20 میلیون تومان در سال 1405 رسیده است. یعنی حدود 81.8 درصد افزایش.
جدول نوسانات هزینه نگهداری سالانه نوزاد در یک دوره سه ساله
| سال | هزینه نگهداری ماهیانه نوزاد | هزینه 24 ماه | درصد تغییر در هزینه ماهانه |
| ۱۴۰۳ | 11 میلیون تومان | 264 میلیون تومان | – |
| ۱۴۰۴ | 14 میلیون تومان | 336 میلیون تومان | 27.3 درصد |
| ۱۴۰۵ | 20 میلیون تومان | 480 میلیون تومان | 42.9 درصد |
به بیان ساده تر، خانواده ای که در سال 1403 ماهانه 11 میلیون تومان برای نگهداری از نوزاد خود هزینه کرده اند، در سال 1405 برای همین میزان هزینه باید به طور متوسط ماهیانه 20 میلیون تومان را کنار بگذارند.
وقتی یارانه ثابت می ماند اما هزینه ها افزایش می یابد
اگر ماهانه 2 میلیون تومان یارانه برای هر نوزاد را مبنا قرار دهیم، طی دو سال این مبلغ به 48 میلیون تومان می رسد. اما موضوع مهم نسبت این یارانه به کل هزینه نگهداری نوزاد است.
مسئله اصلی فقط افزایش قیمت پوشک یا شیرخشک نیست. بلکه کاهش قدرت پوشش حمایت دولت است. اگر هزینه مراقبت از کودک به سرعت افزایش یابد اما میزان حمایت ثابت بماند، ارزش واقعی این حمایت برای خانواده ها کاهش می یابد.
این موضوع در مورد پوشک و شیرخشک اهمیت بیشتری دارد زیرا این دو محصول بر خلاف بسیاری از کالاها قابل حذف از سبد خرید نیستند. خانواده ممکن است خرید برخی از کالاهای غیر ضروری را به تعویق بیندازند، اما نمی توانند استفاده از پوشک یا تغذیه کودک را متوقف کنند. در مورد خانواده هایی که نوزادان آنها به شیر وارداتی یا شیر خشک نیاز دارند، شکاف بین هزینه واقعی و حمایت دولت حتی بیشتر است. قیمت شیرخشک وارداتی به بیش از 4 میلیون تومان به این معناست که قیمت یک قوطی این محصول به تنهایی می تواند بیش از دو برابر یارانه ماهیانه 2 میلیون تومان باشد.
هزینه بچه دار شدن فقط هزینه تولد نیست
بررسی قیمت پوشک، شیر خشک، شیشه شیر و پستانک نشان می دهد که بخش قابل توجهی از هزینه فرزندآوری در ماه ها و سال های پس از تولد ایجاد می شود. پوشک یک هزینه دائمی و تکراری است. شیرخشک برای برخی خانواده ها به یک هزینه ماهانه سنگین تبدیل می شود. و قیمت شیشه شیر و پستانک کودک افزایش یافته و قیمت لوازم اولیه کودک افزایش یافته است.
از سوی دیگر رقم 20 میلیون تومان هزینه ماهانه نگهداری نوزاد در سال 1405 تنها شامل این چهار مورد نمی شود و سایر هزینه ها از جمله لباس، دارو، مراقبت های پزشکی، لوازم بهداشتی، وسایل خواب و سایر نیازهای کودک نیز در آن لحاظ شده است.
بنابراین، اگر قرار است سیاست حمایتی فرزندآوری نقش موثری در کاهش فشار اقتصادی خانواده ها داشته باشد، تعیین مبلغ ثابت کافی نیست. بلکه میزان حمایت باید با توجه به تورم و رشد واقعی هزینه مراقبت از کودکان بازنگری شود.
در غیر این صورت، با افزایش هزینه های نوزاد، سهم حمایت دولت از بودجه خانواده به طور مستمر کاهش می یابد. بر اساس ارقام این بررسی سهم یارانه 2 میلیون تومانی از 18.2 درصد در سال 1403 به 10 درصد در سال 1405 رسیده است که در چنین شرایطی سؤال اصلی این است که قدرت خرید یارانه پرداختی دولت در برابر هزینه واقعی تربیت فرزند چقدر است؟
