چرا بیش از نیم قرن طول کشید تا انسان دوباره به سمت ماه برود؟
دیجیاتو: در ۱۹ دسامبر ۱۹۷۲، ماژول فرماندهی آپولو ۱۷ در اقیانوس آرام فرود آمد و به آخرین ماموریت سرنشین دار به ماه پایان داد. اما حدود ۵۴ سال طول کشید تا انسان دوباره به ماه زمین رفت. فضانوردان ماموریت آرتمیس ۲ تا چند روز دیگر به دور ماه خواهند چرخید. اما چرا اینقدر طول کشید تا انسان ها دوباره به ماه بروند؟
پایان ماموریت آپولو ۱۷ نه تنها پایان یک ماموریت، بلکه پایان یک دوره نیز بود. بین سال های ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۲، ۱۲ فضانورد از طریق شش فرود جداگانه روی ماه قدم زدند. اکنون، نزدیک به نیم قرن بعد، ناسا به دنبال بازگشت به ماه با مأموریت های آرتمیس است.
ماموریت آرتمیس ۲ که اخیراً به فضا پرتاب شده است، چهار فضانورد را در اطراف ماه زمین خواهد برد، اما روی آن فرود نخواهد آمد. با این حال، پاسخ به این سوال که چرا ۵۰ سال طول کشید تا آمریکایی ها دوباره به ماه بروند، ساده نیست. این بیشتر به سیاست، پول و حمایت جهانی ایالات متحده مربوط می شود تا فناوری. برای شروع، وضعیت خود آپولو: این برنامه برای دوام طراحی نشده بود.
جان اف. در ۲۵ می ۱۹۶۱، در جلسه مشترک کنگره، کندی، رئیس جمهور ایالات متحده، متعهد شد که تا قبل از پایان دهه، پای انسان را روی ماه بگذارد. پس از ترور وی در سال ۱۹۶۳، رئیس جمهور بعدی قول داد که به وعده کندی عمل کند. اما افزایش هزینه های او برای اصلاحات در جنگ ویتنام و تکمیل هزینه های داخلی وی را کاهش داد.
اکتشاف پایدار نیازمند تعهد سیاسی پایدار، تخصیص بودجه قابل پیش بینی و یک هدف بلندمدت روشن است. با پایان برنامه آپولو، آمریکا نتوانست این سه جزء را حفظ کند. سیاستگذاران از ناسا پرسیدند که هدف بعدی کجاست؟ در سال ۱۹۷۲، «ریچارد نیکسون» رئیس جمهور وقت ایالات متحده از این سازمان فضایی خواست تا شاتل فضایی را بسازد. این پروژه تمرکز ناسا را از اکتشافات اعماق فضا به مدار زمین تغییر داد.
شاتل فضایی، که به عنوان یک “ون فضایی قابل استفاده مجدد” شناخته می شود، قرار بود دسترسی به مدار را عادی و ارزان کند. اما مشخص شد که این فضاپیما عوارض زیادی دارد و تصادفات زیادی هم داشته است. ۱۴ فضانورد در یکی از این حوادث جان باختند.
هشت سال پس از آغاز برنامه شاتل فضایی، برخی از فعالان صنعت فضایی به این باور رسیده بودند که زمان بازگشت ایالات متحده به ماه و حتی در نظر گرفتن سفر به مریخ فرا رسیده است. در ۲۰ ژوئیه ۱۹۸۹، جورج اچ دبلیو بوش” برنامه اکتشاف فضایی (SEI) را اعلام کرد.
هدف این برنامه تعهد بلند مدت برای ساخت ایستگاه فضایی آزادی، بازگرداندن فضانوردان به ماه برای ماندن در آنجا و فرستادن انسان به سیاره سرخ بود. اما هزینه های برآورد شده برای SEI به صدها میلیارد دلار رسید و در نهایت منجر به شکست این برنامه شد. عدم حمایت کنگره از این طرح، از جمله عوامل دیگر، دولت بیل کلینتون را به لغو SEI سوق داد.
در دهه ۱۹۹۰، پروژه ایستگاه فضایی بین المللی (ISS) اکتشاف را بر حضور در مدار پایین زمین اولویت داد. شاتل فضایی وسیله ای برای ساخت این ایستگاه شد و فضانوردان را به این پایگاه مداری می برد.
در سال ۲۰۰۳، فاجعه کلمبیا – که در آن یک شاتل فضایی در تگزاس سقوط کرد و سرنشینان آن کشته شدند – دوباره تغییراتی در سیاستهای فضایی آمریکا ایجاد کرد. پرزیدنت جورج دبلیو بوش» برنامه «چشم انداز اکتشاف فضایی» را اعلام کرد.
هدف از این برنامه بازسازی توانایی ناسا برای رسیدن به ماه و نگاهی به مریخ برای ماموریت های آینده بود. اما ارزیابیهای مستقل نشان داد که هزینهها و زمانبندیهای این برنامه غیرواقعی است. کنگره هرگز بودجه این طرح را به طور کامل تامین نکرد و دولت اوباما در سال ۲۰۱۰ آن را لغو کرد.
این چرخه مکرر پروژه های لغو شده، محدودیت های تامین مالی اکتشاف ماه را نشان می دهد. یک برنامه پایدار برای سفر به ماه نیازمند تعهد قوی در میان بخشهای مختلف دولت است. اما تامین مالی نیاز به رقابت سالانه با سایر بخشها مانند بخشهای دفاعی، بهداشتی و اجتماعی دارد تا آینده آن تضمین شود. تغییر در قدرت و رهبری بخشهای مختلف کنگره و دولت، ادامه این برنامهها را دشوارتر میکند.
از طرفی برخی می پرسند اصلا چرا باید به ماه برگردیم؟ هدف برنامه آپولو عمدتاً ژئوپلیتیک بود و پس از جنگ سرد دیگر توجیه قانع کننده ای در این زمینه وجود نداشت. علاوه بر این، دستاوردهای جامعه علمی از ماموریت های فضایی انسانی کمتر از ماموریت های رباتیک است و اعتبار پروژه ها نتوانسته بودجه لازم را تامین کند.
شاید سوال بهتر این باشد که چرا برنامه آرتمیس توانست از این الگوی شکست فرار کند؟ ناسا می گوید ارسال فضانوردان به ماه و حضور دائمی در آن به محققان کمک می کند تا یاد بگیرند که چگونه در سیاره دیگری زندگی و کار کنند و برای ماموریت به مریخ آماده شوند.
ناسا همچنین تاکید می کند که برنامه آرتمیس از طریق همکاری های تجاری با بخش خصوصی و شرکای بین المللی ساخته خواهد شد. معاهده آرتمیس بخشی از این همکاری است که هدف آن تعریف مجموعه ای از اصول برای استفاده از ماه و سایر اهداف فضای بیرونی است.
برنامه آرتمیس همچنان پرهزینه است و با خطرات مختلفی از جمله در حوزه بودجه و اولویتها مواجه است، اما حداقل روی کاغذ توانسته این مخاطرات را در بخشهای مختلف دولتی، خصوصی و حتی سایر کشورها توزیع کند و حامیان سیاسی گستردهای دارد.
اگر برنامه آرتمیس موفق شد، به این دلیل است که همه انگیزههای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و علمی به شیوهای پایدار هماهنگ شدهاند. اما در حال حاضر، باید منتظر ماند و دید که چه زمانی می توانیم شاهد قدم گذاشتن دوباره انسان ها بر سطح تک قمر زمین باشیم.
