یک ناکامی بزرگ در پرونده وزارت صمت؛ وعده۲۰۰ هزار، تحقق کمتر از ۱۰ هزار

با توجه به اینکه به نظر می رسد کمبود ارز و ناهماهنگی دستگاه ها بیشتر بهانه است؛ البته تا پایان مخالفت های پنهان با واردات خودرو از واردات مستمر با سرعت مناسب خبری نخواهد بود.

افق میهن، تعداد خودروهای وارداتی به کشور در سال 1402 حتی به یک پنجم رقم وعده داده شده هم نمی رسد.

به گزارش دنیای اقتصاد، دو سالی است که رئیس جمهور دستور آزادسازی واردات خودرو به کشور را صادر کرده و قرار بود سال 1402 سال اوج واردات خودرو به کشور باشد، اما به دلایل مختلف این اتفاق نیفتاد.

بر اساس وعده رضا فاطمی امین، وزیر سابق صنعت، معدن و تجارت پس از ابلاغ مقررات واردات خودرو – در شهریور 1401، حدود 100 هزار دستگاه خودرو تا پایان سال گذشته و 100 هزار دستگاه تا پایان بهار امسال وارد کشور می شود. بنابراین تا امروز حداقل باید 200 هزار خودرو به کشور وارد می شد اما بر اساس آخرین آمار تعداد کل خودروهای وارداتی به 10 هزار خودرو نرسیده است.

با توجه به آماده شدن نسبی مقدمات برای از سرگیری واردات خودرو در سال 1401، انتظار می رفت که بازار در سال 1402 با واردات فراوانی مواجه شود و پس از آن اهدافی مانند شکست قیمت در بازار خودروهای خارجی و عمومیت یافت. تنظیم بازار خودرو به نتیجه خواهد رسید. اما سال 1402 سال بسیار ناامید کننده ای برای واردات خودرو بود و اهداف تعیین شده محقق نشد. هرچند بارها به این موضوع اشاره شده و همچنان گفته می شود که مانع اصلی تسریع واردات خودرو کمبود ارز است، اما آمار و ارقام فهرست به اصطلاح ارزی کشور نشان می دهد که ارز ویژه «خودرو» تا حد امکان به سمت دیگری (واردات قطعات و مجموعه ها) رفته است. است.

به عبارت دیگر امکان تخصیص ارز مورد نیاز برای واردات خودرو وجود داشته و دارد اما ظاهرا سیاستگذار تا حدودی مسیر ارزی واردات خودرو را مسدود کرده است. از طرفی مسیر ارزی مونتاژ و واردات قطعات کاملا باز است و زیاده روی نیست که بگوییم مونتاژ حق واردات را خورده است. طبق آمار در 10 ماهه امسال هشت میلیارد و 134 میلیون دلار ارز به خودرو و خودروهای نیمه موتوری اختصاص یافته که سهم واردات خودرو از این میزان تنها 1.5 درصد معادل 120 میلیون دلار بوده است. اگر فرض کنیم ارز تخصیصی به خودرو و نیمه موتور تا امروز ثابت مانده است (که قطعا اینطور نیست) و اگر آخرین ارز اختصاص یافته به واردات خودرو – 235 میلیون دلار – را هم در نظر بگیریم، سهم ارزی خودروهای خارجی را در نظر بگیریم. امسال به سه درصد هم نمی رسد. .

بنابراین آمارها نشان می دهد که کمبود ارز بهانه ای بیش نیست و اگر واقعاً سیاست گذار به واردات گسترده خودرو برای تنظیم بازار اعتقاد داشت، اکنون تعداد بسیار بیشتری خودرو وارد کشور می شد. البته به غیر از بحث ارز، این سیاستمدار بهانه های دیگری از جمله طولانی بودن روند شماره گذاری خودروهای وارداتی، تاخیر عمدی واردکنندگان و وجود موانع استاندارد را از عوامل کندی واردات عنوان کرد، اما گذر زمان و واکنش نهادهایی مانند سازمان ملی استاندارد و بزرگراه ناجا نشان داد که هیچ کدام از اینها مانع جدی نیستند. اینجاست که بار دیگر فرضیه وجود مخالفان پنهان در مسیر واردات خودرو مطرح می شود، مخالفانی که در ظاهر راضی و آرام هستند اما در پشت صحنه اجازه سرعت ورود خودرو به کشور را نمی دهند.

واردات ماهیانه 850 عدد
نگاهی به آمار واردات خودرو در سال جاری نشان می دهد که حداقل تا پایان بهار واردات خودرو به کشور بسیار کند و قطره چکانی (تا حد توقف) بوده و تنها پس از آن سرعت واردات اندکی افزایش یافته است. طبق اطلاعات رسمی منتشر شده توسط گمرک، از ابتدا بهمن پارسال تا آخرش خرداد امسال تنها 246 دستگاه خودرو وارد کشور شد که ارزش آن 5.4 میلیون دلار بوده است.

اگرچه واردات خودرو در ماه ژوئیه کمی افزایش یافت، اما همچنان روند کندی داشت. طبق آمار گمرک تا پایان تیر امسال کمتر از 750 خودرو از گمرکات کشور ترخیص شد. در پایان مرداد، اما تعداد خودروهای ترخیص شده از گمرک به 1218 دستگاه رسید که افزایش بیش از 450 دستگاهی را به همراه داشت. ارزش خودروهای ترخیص 25 میلیون و 371 هزار دلار اعلام شد. با نزدیک شدن به اواسط سال، تعداد خودروهای وارداتی به کشور افزایش می یابد، اما روند واردات همچنان کند است.

طبق آمار تعداد کل خودروهای وارداتی تا پایان شهریور امسال به دو هزار دستگاه با 36 میلیون دلار می رسد. دو ماه بعد اما آمار واردات خودرو به حدود سه هزار و 500 دستگاه می رسد که نشان می دهد در ماه ها مهر و آبان حدود 1500 خودرو وارد کشور می شود. اگر فرض کنیم که در مهر و آبان امسال مقدار مشخصی خودرو وارد شده که سهم هر ماه 750 خودرو است. گمرک می گوید ارزش خودروهای وارد شده به کشور در هشت ماهه امسال کمتر از 70 میلیون دلار بوده است.

روند ورود خودرو به کشور در آذرماه کمی سرعت می گیرد زیرا طبق آمار گمرک، آمار قطعی واردات انواع خودروهای سواری به کشور تا پایان آذر ماه به 4386 دستگاه می رسد که 86478000 دلار بوده است. با این حساب، در آذر امسال حدود 900 خودرو وارد کشور می شود که نسبت به ماه های گذشته بیشتر است. اگرچه پیش بینی می شد در دی ماه به روند رشد خود ادامه دهد، اما به جای رشد، روند رو به رشد خود را کاهش می دهد.

بر اساس اعلام رسمی گمرک ایران در 10 ماهه امسال 4 هزار و 997 دستگاه خودرو به ارزش 101 میلیون و 722 هزار دلار از گمرکات کشور ترخیص و وارد کشور شد. بنابراین در دی ماه تنها 611 دستگاه خودرو وارد کشور شده است. در یازدهمین ماه سال جاری 8 هزار و 400 خودرو به ارزش 157 میلیون دلار از گمرکات کشور ترخیص و وارد کشور شد. این عدد نشان دهنده جهش نسبی واردات خودرو بهمن ماه است بر اساس آمار منتشر شده بیش از سه هزار دستگاه خودرو در بهمن امسال وارد کشور شد که بالاترین پیک آماری واردات خودرو در دو سال اخیر است.

بالاخره اما طبق عرف تا 21 اسفند امسال 9 هزار و 709 دستگاه خودروی سواری به ارزش حدود 235 میلیون دلار ترخیص و وارد کشور شده است. با توجه به واردات حدود 10 هزار خودرو در سال جاری مشخص می شود که به طور متوسط ​​ماهانه کمتر از 850 دستگاه خودرو به کشور وارد می شود در حالی که رقم تولید ماهانه بالغ بر 3000 خودرو است.

سرنوشت واردات خودرو
با توجه به کندی روند واردات در سال جاری، این سوال مطرح می شود که ماشین واردات در سال آینده با چه سرعتی پیش می رود؟ البته اگر قرار است در سال 1403 به واردات خودرو سرعت ببخشیم باید موانع موجود بر سر راه واردات برطرف شود در غیر این صورت با همین روند کند و شاید کندتر مواجه خواهیم شد. با توجه به اینکه به نظر می رسد بی ارزی و ناهماهنگی دستگاه ها بیشتر بهانه است، طبیعتا تا زمانی که مخالفت های پنهان با واردات خودرو تمام نشود، خبری از واردات مستمر با سرعت مناسب چه در سال 1403 و چه در سال 1403 نخواهد بود. سال های بعد این در حالی است که رویکرد وزارت حراست به واردات خودروهای برقی نیز می تواند دومین کاهش دهنده سرعت برای ورود خودروها به کشور باشد.