تنهایی چگونه مغز را به سمت مصرف بیشتر الکل سوق میدهد؟
زومیت: یک مطالعه جدید روی موش ها نشان می دهد که انزوای اجتماعی همچنین می تواند نحوه واکنش مغز به الکل و پاداش را تغییر دهد.
تنهایی فقط یک احساس ناخوشایند موقت نیست. بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی، تقریباً از هر شش نفر در جهان یک نفر احساس تنهایی می کند و عدم ارتباط اجتماعی کافی با مشکلات مختلف جسمی و روحی مرتبط است.
مصرف الکل یکی از رفتارهایی است که رابطه آن با شرایط اجتماعی از دیرباز مورد بررسی قرار گرفته است. مطالعات انسانی نشان داده است که وضعیت روابط اجتماعی و محیط اطراف فرد می تواند با میزان نوشیدن الکل مرتبط باشد، اما تاکنون مشخص نبود که چگونه مغز تجربه انزوای اجتماعی را به تغییر در میل به مصرف الکل تبدیل می کند. محققان دانشگاه نورث وسترن و موسسه سالک این فرآیند را در موش ها برای یافتن پاسخ بررسی کردند.
موشهای نر در انزوا الکل بیشتری مینوشیدند
در این آزمایش، موش های نر و ماده ابتدا در یک گروه زندگی کردند و سپس به مدت 11 روز از موش های دیگر جدا شدند. هر روز به مدت یک ساعت دو ظرف در اختیار آنها قرار می گرفت: یکی حاوی آب و دیگری حاوی محلول 15 درصد الکل.
به گزارش نیواطلس، مصرف الکل در موش های نر به تدریج در روزهای انزوا افزایش یافت و پس از حدود یک هفته به بالاترین میزان رسید. در موش های ماده، انزوای اجتماعی اثر معکوس داشت و مصرف الکل را کاهش داد. میزان مصرف آب به دلیل جداسازی تغییر معنی داری نداشت.
انزوای اجتماعی باعث افزایش مصرف الکل در موش های صحرایی نر و کاهش آن در موش های ماده شد
یافته ها نشان می دهد که این تفاوت فقط به تشنگی یا نوشیدن مایعات بیشتر مربوط نمی شود. رفتار موش ها به طور خاص توسط الکل تغییر داده شد. محققان حتی مصرف را با غلظت الکل خون مقایسه کردند و ارتباط واضحی بین این دو یافتند.
قدم بعدی یافتن بخشی از مغز بود که بتواند این تغییر رفتار را توضیح دهد. محققان بر روی ارتباط بین دو ناحیه تمرکز کردند: آمیگدال قاعدهای جانبی یا BLA و قشر پیش پیشانی داخلی یا mPFC.
آمیگدال در پردازش احساسات، تهدید و ارزش محرک ها نقش دارد. قشر جلوی مغز نیز در تصمیم گیری، کنترل رفتار و ارزیابی پاداش نقش دارد. ارتباط بین این دو ناحیه می تواند به مغز کمک کند تا تجربیات عاطفی و اجتماعی را به رفتار تبدیل کند.
آزمایشها نشان داد که فعالیت نورونهایی که از آمیگدال به قشر جلوی مغز میروند به میزان مصرف الکل مرتبط است. جالبتر اینکه انزوای اجتماعی این مدار را در جهت مخالف در هر دو جنس تغییر داد. در موشهای نر، سلولهای این مسیر تحریکپذیرتر شدند و الکل بیشتری مصرف کردند. در زنان، تحریک پذیری مدار کاهش یافت و مصرف الکل کاهش یافت.
برای اطمینان از اینکه این مدار مغزی واقعاً بر مصرف الکل تأثیر می گذارد، محققان فقط به رابطه بین فعالیت مغز و میزان نوشیدن توجه نکردند. آنها مستقیماً فعالیت این مسیر عصبی را با روش «اپتوژنتیک» تغییر دادند. این روش امکان کنترل گروه خاصی از سلول های عصبی را با نور فراهم می کند.
هنگامی که مسیر قشر آمیگدال-پیش فرونتال در موشهای نر فعالتر شد، حیوانات الکل بیشتری مصرف کردند. در مقابل، کاهش فعالیت همان مسیر در موشهای نر جدا شده باعث مصرف کمتر الکل شد. این نتیجه نشان می دهد که این مدار مغز نه تنها با مصرف الکل مرتبط است، بلکه می تواند مستقیماً بر میزان نوشیدن تأثیر بگذارد.
محققان مداری را بین آمیگدال و قشر جلوی مغز شناسایی کرده اند که فعالیت آن را برای افزایش یا کاهش مصرف الکل تغییر می دهد.
یافته دیگر این بود که انزوای اجتماعی ممکن است نحوه ارزش گذاری مغز برای پاداش ها را تغییر دهد. در موشهای نر جدا شده، پاسخ نورونهای قشر جلوی مغز به الکل افزایش یافت، در حالی که پاسخ آنها به یک پاداش طبیعی مانند محلول ساکارز شیرین کاهش یافت. هنگامی که محققان به طور مصنوعی مدار آمیگدال به قشر پیش پیشانی را تحریک کردند، الگویی شبیه به انزوای اجتماعی در مغز ایجاد شد.
یافتهها احتمال جالبی را مطرح میکنند: انزوای اجتماعی ممکن است باعث شود مغز ارزش برخی از پاداشهای معمولی را کمتر و ارزش الکل را بیشتر پردازش کند. البته این نتیجه در حال حاضر محدود به مدل های حیوانی است.
چرا زن و مرد واکنش متفاوتی نشان دادند؟
محققان هنوز دقیقا نمی دانند که چرا موش های نر و ماده به تنهایی واکنش متفاوتی نشان می دهند. قبل از جداسازی، مدار ارتباطی آمیگدال و قشر پیش پیشانی به طور طبیعی در موشهای ماده فعالتر بود. پس از جداسازی، فعالیت این مدار در موشهای صحرایی نر افزایش، اما در مادهها کاهش یافت.
ممکن است بخشهای دیگر مغز و تفاوتهای بیولوژیکی بین دو جنس در این پاسخ نقش داشته باشد، اما مطالعه فعلی علت دقیق این تفاوت را مشخص نکرده است.
موقعیت اجتماعی موش ها نیز بر نتایج تأثیر داشت. موش های گروه پایین الگوی متفاوتی از فعالیت مغز و مصرف الکل را نشان دادند. این یافته نشان می دهد که شرایط اجتماعی حیوان حتی قبل از انزوا می تواند بر پاسخ مغز تأثیر بگذارد.
در حال حاضر امکان تعمیم مستقیم نتایج تحقیق مورد بحث به انسان وجود ندارد. این مطالعه بر روی موش ها انجام شد و اگرچه برخی از مدارهای مغزی در پستانداران شباهت هایی با یکدیگر دارند، اما رفتار انسان بسیار پیچیده تر است و عوامل زیادی بر واکنش به تنهایی و مصرف الکل تأثیر می گذارد.
در انسان عواملی مانند وضعیت روانی، تجربیات قبلی، روابط اجتماعی، فرهنگ، شرایط اقتصادی، سابقه مصرف الکل و حتی تفاوت های فردی می تواند نتیجه را تغییر دهد. بنابراین، اینکه انزوای اجتماعی بر موشهای نر و ماده تأثیر متفاوتی داشته است، به این معنا نیست که الگوی مشابهی در نر و ماده دقیقاً تکرار میشود.
این یافته ها یک مسیر عصبی جدید را برای درک رابطه بین تنهایی و اختلال مصرف الکل معرفی می کند
اهمیت مطالعه جای دیگری است: محققان برای اولین بار یک مسیر عصبی را نشان دادند که در یک مدل حیوانی، تجربه انزوای اجتماعی را به افزایش مصرف الکل در مردان مرتبط میکند و با دستکاری در همان مسیر، میتوان میزان نوشیدن را افزایش یا کاهش داد.
اگر مطالعات آینده نشان دهد که مکانیسم مشابهی در انسان ها وجود دارد، این مدار می تواند به درک بهتر رابطه بین تنهایی، استرس اجتماعی و اختلال مصرف الکل کمک کند. اما برای رسیدن به چنین نتیجه ای به تحقیقات انسانی نیاز است.
