حیات جان سخت زمینی میتواند فراتر از حد تصور ما دنیاهای بیگانه را آلوده کند
زومیت: یک گونه قارچ مقاوم که در اتاقهای تمیز فوق استریل ناسا شناسایی شده است، نیاز به اقدامات قرنطینه سختتر را برجسته کرده است.
بزرگترین خطر در داستان های علمی تخیلی هنگام جستجوی حیات فرازمینی این است که محققان بی دقت به طور تصادفی بیگانگان را به زمین آورده و فاجعه ایجاد می کنند.
اما پس از دههها کاوش در منظومه شمسی که به نظر میرسد فاقد حیات است، دانشمندان امروز نگرانی دیگری دارند: مبادا حیات زمینی سیاره ما را ترک کند و جهانهای دیگر را آلوده کند و در نتیجه جستجو برای یافتن منبع مستقل دیگری از حیات در منظومه شمسی را مختل کند.
به عنوان مثال، تصور کنید یک ماموریت رباتیک چند میلیارد دلاری میکروب های زنده را در مریخ پیدا می کند، اما آزمایشات بعدی نشان می دهد که این “موجودات بیگانه” در واقع دارای دینا هستند و ساختارهای بیولوژیکی منشأ زمینی دارند.
اصطلاح حفاظت از سیاره به مجموعه اقداماتی با هدف جلوگیری از انتقال آلودگی بیولوژیکی بین زمین و سایر اجرام آسمانی اشاره دارد. تا کنون، تمرکز اصلی این تلاش ها بر روی مریخ بوده است، اما این اصول در مورد تمام محیط های بالقوه قابل سکونت قابل دسترسی برای فضاپیماها اعمال می شود.
دانشمندان در اتاقهای تمیز ناسا میکروبها و قارچهای بسیار مقاومی یافتهاند که میتوانند در شرایط سخت فضا و حتی محیط مریخ مقاومت کنند.
به عنوان مثال، در دهه 1970، ناسا سعی کرد قبل از پرتاب، دو فرودگر “وایکینگ” را تا حد امکان از آلودگی میکروبی پاک کند تا به مریخ منتقل نشوند. همچنین، اگر ماموریت بازگشت نمونه مریخ به رهبری ناسا با موفقیت انجام شود، این نمونهها بهعنوان مواد بسیار خطرناک در زمان رسیدن به زمین قرنطینه میشوند، نه فقط خاک و سنگ بیجان.
به گزارش ساینتیفیک آمریکن، یک مطالعه جدید حدود 20 گونه قارچی را در اتاق های تمیز مجموعه فضاپیماهای ناسا شناسایی کرده است که توانایی زنده ماندن در فرآیندهای تمیز کردن قبل از پرتاب، از جمله اشعه ماوراء بنفش را دارند.
یکی از این قارچ ها به نام Aspergillus calidoustus نه تنها در برابر تشعشعات فرابنفش زنده ماند، بلکه شرایطی مشابه خلاء فضا و محیط سطح مریخ را نیز تحمل کرد. نکته مهمتر این است که این قارچ حتی در دمای 125 درجه سانتیگراد نیز زنده مانده است که ناسا از آن برای عقیم سازی فضاپیماهای ارسال شده به مریخ استفاده می کند.
نتایج مطالعه جدید حاکی از آن است که ناسا، سایر آژانسهای فضایی و حتی شرکتهای خصوصی باید پروتکلهای اتاق تمیز خود را برای کنترل مؤثرتر قارچها و باکتریهای بسیار مقاوم بررسی کنند.
این یافتهها همچنین این احتمال کوچک را افزایش میدهد که برخی از ماموریتهای فضایی قبلی به طور ناخواسته میکروبهای مقاوم را از زمین به سطح مریخ منتقل کرده باشند.
به گفته آتول چاندر، نویسنده اصلی این مطالعه و محقق دانشگاه می سی سی پی، مقاومت بالای آسپرژیلوس کولیدوستوس و سایر قارچ ها شکاف مهمی در استراتژی های حفاظت از سیاره ایجاد کرده است. او تاکید می کند که این مشکل هر روز با افزایش ماموریت های جدید به مریخ و حتی فراتر از آن، فوری تر می شود.
مشکل کنترل آلودگی میکروبی در ماموریت های فضایی با افزایش تعداد کشورها و شرکت های خصوصی فعال در ماموریت ها پیچیده تر شده است. برخی از این ماموریتها حتی قرار است نمونههایی را از سیارات دیگر بازگردانند.
سیاست های جهانی حفاظت از سیاره ها توسط کمیته تحقیقات فضایی هماهنگ می شود. این کمیته دستورالعمل هایی را تدوین می کند که با پیمان فضایی سازمان ملل متحد (مصوب در سال 1967) سازگار است. به گفته چاندر، این قوانین مربوط به کشور خاصی نیست و همه کشورهایی که در فعالیت های فضایی دخیل هستند باید آنها را رعایت کنند. هر کشور همچنین مسئول این است که اطمینان حاصل کند که حتی شرکت های خصوصی تحت پرچم خود نیز این مقررات را اجرا می کنند.
ناسا در حال حاضر مجموعه گسترده ای از دستورالعمل ها، راهنماها و دوره های آموزشی دارد که با استانداردهای بین المللی حفاظت از سیاره هماهنگ است. این سازمان همچنین در حال توسعه ابزارهای جدید است تا شرکت های فضایی خصوصی بتوانند بهتر این استانداردها را رعایت کنند.
برخی از این ابزارهای جدید مبتنی بر روش متاژنومیکس است، یعنی بررسی مستقیم تمام ژنهای موجود در یک جامعه میکروبی، بدون نیاز به جداسازی تک تک میکروبها. این روش میتواند به بررسی دقیقتر اکوسیستمهای میکروبی داخل اتاقهای تمیز کمک کند و در کنار روشهای قدیمیتری که بیشتر بر روی باکتریها تمرکز داشتند، استفاده شود.
Cassie Connelly که از سال 2006 تا 2017 به عنوان افسر حفاظت از سیاره ناسا خدمت می کرد، تأکید می کند که ما از همه قابلیت های حیات روی زمین اطلاع نداریم و نباید تصور کنیم که می دانیم. او میگوید شگفتی اصلی این نیست که برخی از قارچها میتوانند در شرایط سخت فضا زنده بمانند، بلکه این است که رویکرد ساده متمرکز بر باکتریها برای مدت طولانی در ناسا و سایر آژانسهای فضایی حاکم بوده است.
دیدگاه قبلی مبتنی بر این ایده بود که شرایط مریخ به طور طبیعی میکروب ها را از بین می برد، بنابراین اقدامات جدی کمتری مورد نیاز بود. اما بسیاری از زیستشناسانی که ارگانیسمهای مقاوم را مطالعه میکنند، بر این باورند که معقول است که انتظار داشته باشیم برخی از میکروبهای زمین در مریخ زنده بمانند.
