مشروح گزارش بانک جهانی/ نجات 6.1میلیون نفر از فقر در ایران

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری افق میهن ، بانک جهانی در گزارشی از وضعیت فقر در ایران نوشت: روندهای اخیر در ایران نشان از پیشرفت در کاهش فقر و بهبود نابرابری درآمدی دارد. بین سال‌های 1399 تا 1401، نرخ فقر با 6.85 دلار آمریکا در روز، 7.4 درصد کاهش یافت و تقریباً 6.1 میلیون ایرانی را به بالای خط فقر رساند. بر اساس خط فقر با درآمد متوسط ​​به پایین 3.65 دلار در روز، فقر از 6.05 درصد به 3.8 درصد کاهش یافت. نابرابری درآمدی که با شاخص جینی اندازه گیری می شود نیز اندکی بهبود یافت و از 35.8 به 34.8 کاهش یافت.

رشد مصرف فراگیر، ناشی از درآمدهای بالاتر از دستمزد و خوداشتغالی، به کاهش فقر کمک کرد. برنامه های اجتماعی، از جمله کمک های نقدی موقت و مستمری، نقش مهمی در فقرزدایی، به ویژه در سال 1401 و پس از آن ایفا کردند.

بهبود وضعیت فقر در سال‌های اخیر به این دلیل است که بین سال‌های 1390 تا 1399، 9.5 میلیون نفر دیگر در فقر فرو رفته‌اند – که در سال 2017 معادل 6.85 دلار آمریکا در روز بر اساس برابری قدرت خرید تعیین شده است – و نرخ فقر 19.7 است. درصد کاهش در سال در سال 2011 به 29.1 درصد در سال 2020 افزایش یافت.

*ایران تنها کشور شفاف در خاورمیانه از نظر بودجه است

ایران تنها کشوری در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا است که سالانه داده‌های بررسی بودجه خانوار با کیفیت بالا را جمع‌آوری می‌کند و آن را در دسترس عموم قرار می‌دهد. با استفاده از داده‌های جدیدتر بررسی خانوارها، این تحلیل شامل سری‌های زمانی ایران از سال 2020 تا 2022 نیز می‌شود، دوره‌ای که در آن اقتصاد ایران رشد مجدد و کاهش متناظر فقر را تجربه کرد.

تصویر 1; روند خط فقر 1391-1401

* کاهش چشمگیر فقر در سطوح 1401 تا 1397

داده‌های جدید از بررسی‌های خانوار نشان می‌دهد که نرخ فقر به میزان قابل توجهی کاهش یافته است. رونق اقتصادی در سال های 1399-1401 منجر به کاهش چشمگیر فقر شد. فقر در سال 1401 21.9 درصد بود – نزدیک به نرخ فقر در سال 2017.

تا پایان سال 2022، نسبت افراد زیر خط فقر با درآمد متوسط ​​رو به بالا 6.85 دلار در روز در مجموع 7.4 واحد درصد کاهش یافت و حدود 6.1 میلیون ایرانی به بالای خط فقر رفتند. سهم خط فقر متوسط ​​تا کم درآمد، با استاندارد 3.65 دلار، طی دو سال 2.25 درصد کاهش یافته است، به این معنی که 0.8 میلیون ایرانی از فقر می گریزند.

*شکاف درآمدی در ایران کمتر شده است

نابرابری درآمد، همانطور که با شاخص جینی اندازه گیری شد، از 35.8 به 34.8 کاهش یافت. این درصد نسبت به دهه قبل، زمانی که شاهد افزایش جزئی در نابرابری درآمدی بودیم، بهبود جزئی را نشان می‌دهد – با افزایش شاخص جینی از 35.5 در سال 2011 به 36.7 در سال 2020.

شکل 2: ضریب جینی، 1401-1399

*کاهش فقر از سال 2020 تا 2022 عمدتاً به دلیل افزایش مصرف بوده است

پویایی های فقر اخیر عمدتاً توسط رشد مصرف فراگیر هدایت می شود. بین سال های 2020 تا 2022، کاهش فقر در ایران عمدتاً به دلیل افزایش قابل توجه رشد مصرف بوده است. توزیع مجدد درآمد از ثروتمندترین ها به فقیرترین ها فقط اندکی به کاهش فقر کمک کرد. در حالی که رکودهای 2011 تا 2020 بیشترین ضربه را به فقیرترین بخش های جمعیت زد و در دوره های رشد اقتصادی کمترین رشد را داشت، این الگو در دوره بعدی از 2020 تا 2022 معکوس شد. در دوره اخیر، کل جمعیت رشد مصرف مثبت را تجربه کردند، اما رشد مصرف 60 درصد بالا از 40 درصد پایین بیشتر شد. این در درجه اول به دلیل افزایش نسبتاً بیشتر مصرف در دهک های فقیر بود، با این تغییرات در مصرف سرانه مطابق با روند کاهش نابرابری در داخل کشور.

روندهای کلان اقتصادی و سطح فقر در ایران در سال های اخیر ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر داشته اند. بین نرخ رشد واقعی تولید ناخالص داخلی (شامل بخش‌های نفتی و غیرنفتی) و نرخ فقر با استفاده از معیار فقر PPP 2017 6.85 دلار همبستگی وجود دارد. در سال 1400 کاهش قابل توجهی در فقر وجود داشت که مربوط به افزایش 4.4 درصدی در تولید ناخالص داخلی سرانه واقعی بود. این روند فقرزدایی در سال 1401 ادامه یافت. در این مدت، افزایش 4 درصدی در تولید ناخالص داخلی واقعی سرانه و 3.2 درصدی افزایش تولید ناخالص داخلی غیرنفتی را به ثبت رساندیم که نشان دهنده تأثیر مثبت رشد اقتصادی بر کاهش فقر در ایران است.

عوامل کاهش اخیر فقر شامل افزایش درآمد دستمزد، خوداشتغالی و افزایش رفاه است. همانطور که تشخیص فعلی فقر در ایران تایید می کند، نوسانات درآمد عامل اصلی نوسانات فقر است. کاهش فقر از سال 2020 تا 2021 عمدتاً به دلیل افزایش درآمد حاصل از دستمزد، خوداشتغالی و مستمری است. در سال 2021-2022، افزایش جریان نقدی عامل اصلی کاهش فقر بود. این یارانه های اضافی فقر را تا 3.6 درصد کاهش داد، بدون آن، نرخ فقر به سختی کاهش می یافت. این افزایش مشاهده شده در داده ها احتمالاً نشان دهنده افزایش پول نقد پرداختی توسط دولت به خانوارهای فقیر ایرانی است. این اقدام به منظور کاهش تاثیر کاهش نرخ ارز ترجیحی (42000 ریال) صورت گرفت که قبلاً برای تثبیت هزینه واردات کالاهای اساسی مانند غذا، دارو و تجهیزات پزشکی استفاده می‌شد.

*بانک جهانی: شبکه تامین اجتماعی ایران توانایی حمایت از مردم را دارد

نظام اجتماعی ایران دستخوش تغییرات چشمگیری شده است. اصلاح هدف یارانه ها در سال 2011 نشان دهنده یک تغییر عمده از یارانه های گسترده به انتقال نقدی هدفمند بود که در ابتدا به کاهش فقر کمک کرد. با این حال، اثربخشی این برنامه به دلیل ادامه تحریم ها و افزایش تورم کاهش یافت که قدرت خرید یارانه های نقدی را کاهش داد. در پاسخ، دولت این برنامه را برای هدف قرار دادن بهتر افراد نیازمند تنظیم کرد، به ویژه از طریق یارانه های معیشتی که در سال 2019 در کنار کاهش یارانه های بنزین معرفی شد. شبکه تامین اجتماعی ایران که شامل کمک‌های نقدی و سیستم بازنشستگی است، ثابت کرده است که می‌تواند از مردم حمایت کند، که در زمان همه‌گیری کووید-19 زمانی که دولت بسته بزرگ نجاتی را برای حمایت از خانوارها و شرکت‌های ارائه شده راه‌اندازی کرد، بیشتر مشهود بود.

نظرسنجی خانوارها سه دسته از کمک‌های اجتماعی را شناسایی می‌کند: کمک‌های نقدی عادی، مستمری‌ها و گروهی متفرقه که شامل کمک‌های نقدی موقت، بورسیه‌ها و کمک‌های خیریه است. درآمد مستمری از سال 1399 تا 1401 ثابت ماند، اما کمک‌های نقدی منظم به طور پیوسته افزایش یافت – به جز کاهش جزئی در سال 1401 – اما ارزش واقعی آنها به دلیل تورم کاهش یافت.

شکل 3: ترکیب درآمد خانوار از مزایای اجتماعی بر اساس دهک

*وابستگی دو دهک بالا به مستمری و دو دهک پایین به کمک های نقدی

وقتی صحبت از استفاده از برنامه های اجتماعی می شود، خانوارهای ثروتمند در درجه اول به حقوق بازنشستگی متکی هستند، در حالی که خانواده های فقیرتر به کمک های نقدی متکی هستند. دو دهک بالا وابستگی بیشتری به مستمری های تعدیل شده بر اساس تورم دارند و در نتیجه قدرت خرید خود را حفظ می کنند، در حالی که دو دهک پایین بیشتر به کمک های نقدی وابسته هستند. قابل توجه؛ در سال 2022، تعداد بیشتری از خانوارهای فقیر به یارانه های نقدی موقت متکی بودند که به میزان قابل توجهی در کاهش فقر در سال جاری کمک کرد.

ارزش پرداخت های فوق در سال 1401 افزایش یافت، این افزایش در راستای پرداخت غرامت دولتی پس از لغو نرخ ارز «ممتاز» بود. پس از اعمال مجدد تحریم‌های آمریکا در سال 2018، دولت ایران برای واردات کالاهای اساسی مانند گندم و دارو، نرخ ارز ترجیحی 42 هزار ریال (4200 تومان) را بالاتر از نرخ ارز بازار آزاد (بین 120 تا 120 هزار تومان) تعیین کرد. ). تا 300000 ریال) کمتر بود. دولت در مواجهه با کمبود ارز، «نرخ‌های بهره ترجیحی» برخی از محصولات غذایی را در سال 2022 پایان داد و به جای آن برای کاهش خسارات رفاهی احتمالی، پول نقد پرداخت کرد. دولت 9 میلیارد دلار صرفه جویی را پیش بینی کرد.

انتهای پیام/+