نرخ سود بینبانکی دوباره بالا رفت؛ سیگنال تازه از بازار پول
بر اساس گزارش های بازار، آخرین آمار منتشر شده از سوی بانک مرکزی حاکی از آن است که نرخ سود در بازار بین بانکی در هفته منتهی به 3 تیرماه به 23.92 درصد رسید که نسبت به هفته قبل از آن افزایش اندکی داشته است. این نرخ در هفته قبل 23.83 درصد بوده و به همین دلیل به صورت هفتگی 0.09 واحد درصد افزایش داشته است. افزایش ساختار نرخ سود پولی کشور اگرچه از نظر عددی اندک است، می تواند سرنخ های مهمی از وضعیت نقدینگی شبکه بانکی و جهت گیری سیاست های پولی ارائه دهد.
اگر به تحولات چند هفته اخیر نگاهی بیندازید، متوجه می شوید که نرخ سود بین بانکی در محدوده نسبتاً باریکی اما در سطح بالایی در نوسان است. بر اساس آمار بانک مرکزی در هفته های اخیر این مقدار 23.86، 23.85، 24.00، 23.99، 23.97، 23.91 و 23.81 درصد بوده است. این الگو به وضوح نشان میدهد که بازار بین بانکی مدتهاست که از محدودههای پایینتر فاصله گرفته و عملاً در کانال 23-24 درصد تثبیت شده است. کانالی که هزینه بالای تامین منابع کوتاه مدت در شبکه بانکی را بیان می کند.
نرخ سود بین بانکی به عنوان یکی از مهم ترین متغیرهای سیاسی در بازار پول معمولاً نشان دهنده نبض نقدینگی بانک ها است. اگر این نرخ سود در سطح بالایی و نزدیک به سقف بالای کریدور سیاست گذاری باشد، به این معنی است که بانک ها برای پوشش کسری های کوتاه مدت خود مجبور به جذب منابع در بازار بین بانکی با هزینه بالاتر هستند. در جدول بانک مرکزی نرخ سود قرارداد بازخرید 23 درصد، نرخ وام عادی 24 درصد و نرخ سپرده عادی 17 درصد است. بنابراین، قرار گرفتن نرخ سود بازار بین بانکی در محدوده 23.92 درصدی نشان می دهد که این نرخ سود همچنان به مرز بالای کریدور نزدیک است و شبکه بانکی با فشار نسبی در سمت نقدینگی مواجه است.
از منظر تحلیلی، ثبات نرخ بین بانکی در این سطح را نمی توان صرفاً نوسانات عادی تلقی کرد. اگر چند هفته متوالی نرخ سود در حدود 24 درصد باقی بماند، این سیگنال را به بازار میفرستد که سیاستهای پولی همچنان بر کنترل رشد نقدینگی و مهار فشارهای تورمی متمرکز است و بانکها فرصت زیادی برای تهیه منابع ارزان قیمت ندارند. در چنین شرایطی، بانکها معمولاً باید یا با دقت بیشتری داراییهای نقدی خود را مدیریت کنند یا کمبود منابع را با روشهای پرهزینهتر جبران کنند. مسیری که در نهایت می تواند بر هزینه کلی پول در اقتصاد تأثیر بگذارد.
نکته مهم این است که افزایش 0.09 واحد درصدی در یک هفته از نظر تعداد محدود است، اما با نگاهی به چند هفته متوالی، نشان میدهد که نرخ بین بانکی هنوز تمایل جدی به انحراف از سطوح فعلی ندارد. این مشکل از یک سو حاکی از آن است که بانک مرکزی توانسته از نوسانات شدید جلوگیری کند و بازار را در محدوده کنترل شده نگه دارد. اما از سوی دیگر حاکی از آن است که فشار ساختاری بر منابع بانکی هنوز به طور کامل رفع نشده و بازار پول در مرحله انقباض جزئی قرار دارد.
در چنین فضایی نمی توان انتظار کاهش محسوس نرخ سود بین بانکی را بدون بهبود شرایط نقدینگی شبکه بانکی داشت. اگر تزریق منابع، مدیریت عملیات بازار آزاد یا سایر ابزارهای سیاست پولی به صورت هدفمند و مطابق با شرایط شبکه بانکی انجام نشود، ممکن است این نرخ برای مدت طولانی در این سطح بالا باقی بماند. اگرچه ادامه این وضعیت میتواند به کنترل دقیقتر تورم کمک کند، اما از سوی دیگر میتواند منجر به بالا ماندن هزینههای تامین مالی بانکها و در نتیجه بالا ماندن هزینههای تامین مالی شرکتها شود.
در مجموع، آمارهای جدید بانک مرکزی نشان می دهد که بازار بین بانکی همچنان در وضعیت فشرده و کنترل شده ای قرار دارد و به مرز بالای کریدور سیاست گذاری نزدیک می شود. افزایش اخیر نرخ سود به 23.92 درصد را نباید به عنوان یک جهش، بلکه نشانه تداوم شرایط سخت نقدینگی در شبکه بانکی دانست. اگرچه این وضعیت از بی ثباتی جلوگیری کرده است، اما هنوز هیچ نشانه ای از تعدیل معنادار و پایدار دیده نمی شود.
