ابزاری نوین برای تعهدات پایدار صنایع

محمد احمدی، معاون عملیات و نظارت بر بازار بورس انرژی ایران توضیح داد: این صنعت با ارائه گواهی برق سبز (REC) در بورس انرژی، ابزار کارآمدی برای انجام تعهدات قانونی و پرداخت قبوض برق دارد. این گواهی که مکانیزم قیمت گذاری آن مستقل از بازار فیزیکی برق سبز و وابسته به نرخ جریمه اعلام شده توسط ساتبا است، نقش اساسی در پیشبرد اهداف توسعه پایدار دارد.

«اخبار بورس»:

سوال: امسال برای اولین بار شاهد انتشار نماد برق سبز 0512 P1R بودیم. حال این سوال پیش می آید که با فرا رسیدن تابستان و احتمال رسیدن قیمت معاملات در بازار فیزیکی برق سبز به 10 هزار تومان، این گواهی تا چه اندازه مشمول کاهش قیمت خواهد شد؟

در پاسخ به این سوال که اگر قیمت بازار فیزیکی برق سبز سبز به 10 هزار تومان در تابستان برسد، قیمت این گواهی چقدر کمتر می شود، باید توجه داشت که قیمت گواهی REC الزاما تابع مستقیم قیمت بازار فیزیکی برق سبز نیست.

هدف اصلی گواهی برق تجدیدپذیر تسویه قبوض برق صنعت و به ویژه پوشش تعهدات مربوط به ماده 16 قانون جهش های تولید دانش بنیان است. اگر صنایع برق سبز را در بازار فیزیکی برق سبز یا از طریق گواهی برق تجدیدپذیر خریداری نکنند، باید جریمه ای معادل متوسط ​​قیمت خرید تضمینی برق از نیروگاه های تجدیدپذیر بپردازند. قیمت اعلام شده توسط ساتبا به صورت ماهانه.

بنابراین قیمت گواهی REC بیشتر به نرخ جریمه یا میانگین قیمت خرید تضمینی اعلام شده توسط ساتبا بستگی دارد تا به قیمت بازار فیزیکی سبز برق. زیرا این گواهی تنها در خدمت تسویه صورت حساب و انجام تعهد قانونی صنعت است.

یکی دیگر از تفاوت های مهم بین برق سبز فیزیکی و گواهی REC زمان و نحوه استفاده از آن است. برق سبز فیزیکی باید قبل از مصرف خریداری شود و مدت تراکنش و تحویل محدودی دارد. در مقابل، گواهی REC را می توان بر اساس مصرف برق خریداری کرد و برای پرداخت قبوض استفاده کرد که نمادهای آن معمولاً تا دو سال اعتبار دارند. از سوی دیگر، برق سبز فیزیکی علاوه بر پرداخت قبض، امکان خروج از برنامه های مدیریت بار را نیز فراهم می کند. درست است که گواهی REC چنین عملکردی ندارد.

با توجه به این ویژگی ها، نمی توان تنها بر اساس قیمت تابستانی برق سبز فیزیکی، تخفیف یا تفاوت قیمت خاصی را برای گواهی های REC تعیین کرد. قیمت این گواهی در درجه اول تابعی از هزینه فرصت برای صنعت، یعنی جریمه پیش‌فرض و همچنین سررسید باقی‌مانده و قابلیت استفاده آن در دوره‌های آتی است. به دلیل اعتبار بیشتر این گواهی ها، قیمت فعلی آنها لزوماً نشان دهنده نرخ سود جریمه همان ماه نیست. زیرا خریدار می تواند گواهی را در زمان دیگری خریداری کند و از آن برای پرداخت صورت حساب دوره های بعدی استفاده کند.

سوال: طبق دستورالعمل آیا ساتبا موظف به تامین برق خریدار گواهی است؟ به عبارت دیگر، در مواقعی که محدودیت های شبکه و قطعی برق برنامه ریزی شده وجود دارد، آیا خرید این گواهی می تواند از بروز قطعی برق صنعتی جلوگیری کند؟

با توجه به اینکه ساتبا در دستورالعمل فوق موظف است برق مورد نیاز خریدار را تامین کند، باید بین برق سبز فیزیکی و گواهی برق تجدیدپذیر (REC) تفاوت قائل شد. وقتی صحبت از خرید برق سبز در بازار فیزیکی می شود، خریدار در واقع در حال خرید برق تجدیدپذیر برای یک دوره مصرف خاص است و این خرید علاوه بر انجام تعهدات ماده 16، ممکن است مزایایی مانند خروج از برنامه پاسخگویی به تقاضا یا کاهش محدودیت های ناشی از عدم تعادل برق را نیز به همراه داشته باشد. با این حال، در مورد گواهی‌های برق تجدیدپذیر (REC)، ماهیت ابزار متفاوت است. این گواهی به معنای تحویل فیزیکی برق به خریدار نیست، بلکه عمدتاً برای پرداخت قبض برق و انجام تعهدات قانونی صنعت مورد استفاده قرار می گیرد. بنابراین، خرید گواهی REC به تنهایی به معنای دریافت برق فیزیکی یا تضمین تامین برق در طول محدودیت های شبکه نیست.

بنابراین، اگر تاسیسات صنعتی با محدودیت های برق یا قطع برق مواجه شود، صرف خرید گواهی REC معمولا نمی تواند از محدودیت های برق یا قطع برق جلوگیری کند. این گواهی یک ابزار صدور صورت حساب قانونی است، نه برای اطمینان از تامین برق یا خروج از برنامه های مدیریت بار.

سوال: چرا قیمت دلاری این گواهی از میانگین سال های اخیر کمتر است؟ هم اکنون این گواهی با نرخ 7000 تومان معامله می شود. رقمی که معادل 4.7 سنت در دلار توافقی 147 هزار تومان است.

بورس انرژی ایران در مورد پایین یا بالا بودن قیمت برق سبز اظهار نظری نمی کند، اما به طور کلی قیمت برق سبز ناشی از 1- میانگین قیمت خرید تضمینی برق از نیروگاه های تجدیدپذیر و 2- برنامه های پاسخگویی به تقاضا در کشور است. امسال شرایط ناشی از جنگ و تعطیلی صنایع نیز بر قیمت برق سبز تاثیر گذاشته است. به طور کلی اطلاعات قیمت گذاری موجود به شرح زیر است.